Vrijdag 25/06/2021

Rechter wil bronnengeheim kraken met dwangsom

eenzijdig verzoekschrift nmbs tegen 'de morgen' zorgt voor belgische primeur

Brussel

Eigen berichtgeving

Peter Mijlemans / Sue Somers

Twee journalisten van De Morgen zijn gisteren door de rechtbank van eerste aanleg in Brussel veroordeeld tot het betalen van een dwangsom van 25 euro per uur waarin zij weigeren hun bronnen vrij te geven. De rechtbank kwam tot haar beschikking op basis van een door de Belgische Spoorwegen en de Luikse NMBS-topman Vincent Bourlard neergelegd eenzijdig verzoekschrift. Die procedure houdt in dat de gedaagde partij niet de gelegenheid krijgt om zich te verweren. Volgens de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) is het de eerste keer dat zoiets in ons land gebeurt.

Op 11 mei publiceerden Douglas De Coninck en Marc Vandermeir in deze krant een artikel over het nieuwe spoorwegstation in Luik. Daarvan steeg de kostprijs in enkele jaren tijd van 100 naar 350 miljoen euro. Volgens interne NMBS-documenten, waarvan de inhoud werd bevestigd door bevoegde bronnen binnen de maatschappij, zou de oorzaak ten dele liggen bij excessieve hotel- en andere kosten die een Spaanse architect de NMBS aanrekent en bij problemen met de stabiliteit. Het NMBS-filiaal dat de werken coördineert, Euro Liège TGV, stond begin mei volop in de belangstelling, aangezien ex-spoorbaas Christian Heinzmann als reden van zijn ontslag verwees naar moeilijkheden met de gedelegeerd bestuurder van ELT, PS-topman Bourlard. Hij leidt het filiaal samen met ex-spoorbaas Etienne Schouppe en het Luikse PS-kopstuk Guy Mathot.

Bourlard, die in de dagen voor het verschijnen van het artikel elke poging tot het bekomen van een reactie vanwege deze krant onbeantwoord liet, eist nu dat de journalisten hem kopieën laten zien van de documenten waarop zij zich baseerden. De NMBS contesteert de kerngegevens van het artikel - en dan met name de spectaculaire prijsstijging - niet, maar beweert over één van de geciteerde documenten dat het niet bestaat. De Morgen liet eerder de juridische dienst van de NMBS weten dat het overhandigen van de kopieën niet kan, aangezien dat onvermijdelijk zou leiden tot identificatie van haar bronnen. Daarop stapte Bourlard naar de rechtbank. Voor De Coninck begon de periode van 25 euro per uur te lopen sinds halfacht gisteravond, ten huize van Marc Vandermeir was nog geen deurwaarder gesignaleerd. "Nog nooit vertoond in ons land", reageert Pol Deltour van de VVJ. "Het journalistieke bronnengeheim wordt hier in zijn essentie aangetast. Dit is het einde van de persvrijheid. Ik begrijp absoluut niet waarom de NMBS een procedure in kortgeding voert om journalisten bronnen te doen prijsgeven. Waar is hier sprake van een dringende of noodzakelijke behoefte? Er gaat toch niemand verdrinken of zo?"

Volgens Deltour is het de eerste keer dat in ons land journalisten via een procedure in kortgeding verplicht worden hun bronnen bekend te maken. Deltour vermoedt dan ook dat de NMBS meer wil van De Coninck en Vandermeir dan alleen maar hun bronnen. "Dit is op zijn minst een poging tot intimidatie." Procedures in kortgeding hebben volgens Deltour alleen maar de bedoeling te censureren. "En de grondwet verbiedt dat. Ik kan er echt niet bij dat een rechter de vraag tot het onthullen van bronnen zomaar inwilligt, via een eenzijdig verzoekschrift dan nog. Op die manier krijgen journalisten sowieso al geen kans om zich te verdedigen." De uitspraak van de Brusselse kortgedingrechter vertoont volgens Deltour sterke gelijkenissen met de zaak-Goodwin in Groot-Brittannië. Daar werd journalist William Goodwin in de jaren negentig veroordeeld omdat hij weigerde te zeggen wie hem getipt had over financiële malversaties in een bedrijf. De rechter interpreteerde die weigering als een belemmering van de rechtsgang. De zaak-Goodwin leidde in 1996 tot een eerste veroordeling voor het Europees hof van de rechten van de mens in Straatsburg, waarbij het recht op het bronnengeheim gewaarborgd werd voor journalisten.

Journalistenbond: 'Nog nooit gezien, dit is het einde van de persvrijheid'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234