Zaterdag 31/10/2020

Rechter van Erdal smoorde kritiek op illegale politiepraktijken in de kiem

Onder grote mediabelangstelling arriveerde Fehriye Erdal op haar 'terrorismeproces' in Brugge, waar ze samen met tien andere leden van de extreem linkse Turkse groepering DHKP-C terechtstaat. De belangrijkste magistraten op dit proces, rechtbankvoorzitter Troch en openbaar aanklager Delmulle, spelen evenwel ook een rol in een groter partijpolitiek strategospel met als inzet het veroveren van cruciale functies in de Belgische intelligence community.

Brussel

Eigen berichtgeving

Georges Timmerman

Freddy Troch, de Dendermondse rechter die speciaal voor het proces tegen Erdal en consorten naar Brugge is gedetacheerd, smoorde enkele jaren geleden als voorzitter van het Comité P alle kritiek op de omstreden Operatie Rebel, een geheime en illegale screening van alle Belgische Turken, die werd uitgevoerd door de toenmalige rijkswacht in nauwe samenwerking met de Turkse veiligheidsdiensten. De advocaten van de verdediging van Erdal en haar medestanders van het extreem linkse DHKP-C vragen zich af of dit element uit het verleden van Troch meespeelde bij de merkwaardige keuze om uitgerekend hem aan te duiden als rechtbankvoorzitter voor het proces-Erdal.

Toen De Morgen in de zomer van 1996 het bestaan van Operatie Rebel onthulde, veroorzaakte dat een politiek schandaal van formaat. Op dat moment was de rijkswacht al twee jaar bezig met het verzamelen van persoonsgegevens uit het rijksregister en andere databanken over honderdduizenden in ons land verblijvende Turken en Belgen van Turkse origine. Het ging om een geheim en wellicht illegaal project van het Centraal Bureau der Opsporingen (CBO) van de rijkswacht. Bedoeling van de systematische screening was uit de Turkse gemeenschap de 'potentiële criminelen' te distilleren en de belangrijkste heroïnehandelaars te identificeren. Tegelijkertijd ging luitenant-generaal Willy Deridder, de toenmalige korpscommandant van de rijkswacht, naar Ankara om daar een bilateraal samenwerkingsakkoord af te sluiten met de topman van de Turkse politie. Het akkoord omvatte een intensieve samenwerking in de strijd tegen internationale drugstrafiek, terrorisme en georganiseerde misdaad.

De bevoegde ministers, Johan Vande Lanotte (SP) op Binnenlandse Zaken en Stefaan De Clerck (CVP) op Justitie, bleken van dat alles niet op de hoogte en vielen compleet uit de lucht. Senator Fred Erman (SP) waarschuwde destijds al voor het juridisch toedekken van de operatie door de in het kader van Operatie Rebel verzamelde informatie later toch in processen te gebruiken, bijvoorbeeld via verwijzing naar 'anonieme getuigen'.

Het Comité P, dat in opdracht van het parlement de werking van de politiediensten controleert, kreeg in 1996 van minister De Clerck opdracht een toezichtsonderzoek in te stellen naar Operatie Rebel. Had de rijkswacht onrechtmatig gebruikgemaakt van gegevens uit het rijksregister? Was er onrechtmatige gegevensuitwisseling gebeurd met de Turkse autoriteiten? Had het CBO op eigen houtje gehandeld, zonder toestemming of medeweten van de magistratuur en van de politiek verantwoordelijke ministers? En had de operatie ook politieke doelstellingen, bijvoorbeeld door het onder de dekmantel van de drugsbestrijding verzamelen van informatie over politieke tegenstanders van het Turkse regime?

Toenmalig Comité P-lid Walter De Smedt schreef destijds een voor de rijkswacht zeer kritisch rapport over Operatie Rebel, een rapport dat evenwel nooit het daglicht heeft gezien. Troch, voorzitter van het Comité P in de periode 1993 tot 1999, wist te verhinderen dat het rapport van De Smedt openbaar werd gemaakt. Pas in het jaarverslag over 2001, toen de storm van verontwaardiging over Operatie Rebel allang was gaan liggen en zowel De Smedt als Troch niet langer deel uitmaakten van het controleorgaan, publiceerde het Comité P een kort en nietszeggend verslag over haar onderzoek, waarin de rijkswacht volledig werd witgewassen. Die laattijdige publicatie was volgens het Comité een "gevolg van organisatorische problemen".

"Er konden geen inbreuken worden vastgesteld op enige regelgeving inzake gegevensinzameling en -uitwisseling", zo stelde het jaarverslag. "Van het 'screenen van bijna een half miljoen Turken' zoals in de media werd voorgehouden, is dus helemaal geen sprake geweest." Volgens het Comité P ging het hooguit om een screening van 90.330 personen. Hoewel de rijkswacht pas achteraf toestemming had gevraagd, nadat de operatie al was opgestart, stelde het Comité P vergoelijkend dat de magistratuur, meer bepaald de toenmalige nationale magistraat André Vandoren (inmiddels zelf voorzitter van het Comité P, als opvolger van Troch) "werd ingelicht op een ogenblik waarop het CBO dit ook op een zinvolle manier kon". Ook was er van enige politieke beweegreden "geen sprake". Het Comité had geen enkele inbreuk op de fundamentele rechten van de burgers gevonden.

Opmerkelijk detail: de chef van de enquêtedienst van het Comité P is momenteel Henri Berkmoes, de vroegere chef van het CBO ten tijde van Operatie Rebel.

Troch verhinderde publicatie van kritisch rapport over geheim en wellicht illegaal project van Centraal Bureau der Opsporingen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234