Zaterdag 25/06/2022

NieuwsOplichting

Rechter geeft slachtoffers van phishing gelijk: ‘Na twee jaar betaalt bank ons geld terug. Eindelijk’

Illustratie Phishing  Beeld Sven Franzen
Illustratie PhishingBeeld Sven Franzen

Dagelijks verliezen bijna honderd mensen geld aan online oplichters. Banken moeten slachtoffers in principe terugbetalen, maar liggen vaak dwars. Jelle (36) en Sofie (34) gingen de strijd aan en hebben nu een vonnis in handen dat veel mensen kan helpen, dat schrijft Het Laatste Nieuws.

Jeroen Bossaert

In januari 2020 zagen Jelle Van Rijmenant en Sofie Verlinden uit Nijlen hun bankrekening leeglopen. In een paar uur tijd gingen online-oplichters met bijna 11.000 euro aan de haal. Jelle had gereageerd op een zoekertje op een website voor tweedehands spullen en kreeg een verzoek om de betaling uit te voeren via een ‘beveiligde’ betaalpagina van een bank.

In werkelijkheid hadden de criminelen een webpagina van KBC minutieus nagemaakt en gaf Jelle de oplichters nietsvermoedend de kans om de KBC-app te installeren op hun smartphone. Vanaf dat moment konden ze duizenden euro’s overschrijven naar andere rekeningen. “In één klap was al ons spaargeld weg”, zegt Jelle. “Een nachtmerrie.” KBC slaagde erin om bijna 4.000 euro te recupereren, maar 7.000 euro bleef gestolen. Om dat geld terug te krijgen, moesten Jelle en Sofie hemel en aarde bewegen.

In 2018 is er nochtans een wet ingevoerd die banken verplicht om slachtoffers van online-oplichting integraal terug te betalen. De overheid legt daarmee veel verantwoordelijkheid bij banken: zij moeten ervoor zorgen dat hun systemen niet misbruikt kunnen worden.

De banken zien dat anders en oordelen in veel dossiers dat de klant minstens evenveel verantwoordelijkheid draagt en dat ze dus niet verplicht zijn om terug te betalen. Ze gebruiken daarvoor een achterpoortje in de wet. Als een klant ‘grof nalatig’ is geweest, dan hoeft de bank namelijk geen euro terug te storten. Wat blijkt? In veel dossiers wordt de klant effectief grove nalatigheid aangewreven. “Bij ons ook”, vertelt Jelle. “KBC onderzocht onze zaak en besloot dat we geen recht hadden op terugbetaling. Ze vonden dat ik beter had moeten weten en dus grof nalatig was geweest.”

Daarop stapte het koppel naar een advocaat. “We waren zeker van ons stuk omdat ook Ombudsfin (de onafhankelijke ombudsdienst voor het bankwezen, red.) ons gelijk had gegeven: er was geen sprake van grove nalatigheid. KBC deed ons eerst een voorstel om de zaak minnelijk te schikken: ze wilden de helft terugstorten. Maar daar hebben we voor bedankt. We wisten dat we recht in onze schoenen stonden.” De zaak kwam voor een rechter en ook die gaf Jelle en Sofie in februari 2021 gelijk. “Toch ging KBC in beroep. Dat was teleurstellend en tegelijk ook verrassend, omdat er geen nieuwe elementen waren. Waarom wilden ze dan verder procederen?”

Jelle Van Rijmenant en Sofie Verlinden. ‘De bank deed ons eerst een voorstel om de zaak minnelijk te schikken: ze wilden de helft terugstorten. Maar daar hebben we voor bedankt. We wisten dat we recht in onze schoenen stonden’, zegt Van Rijmenant.

 Beeld VTM Nieuws
Jelle Van Rijmenant en Sofie Verlinden. ‘De bank deed ons eerst een voorstel om de zaak minnelijk te schikken: ze wilden de helft terugstorten. Maar daar hebben we voor bedankt. We wisten dat we recht in onze schoenen stonden’, zegt Van Rijmenant.Beeld VTM Nieuws

Tot het bittere einde

Het blijkt een constante in dossiers van phishingslachtoffers. Vorig jaar deed Het Laatste Nieuws een onderzoek waaruit bleek dat banken systematisch terugbetalingen betwisten voor de rechter. Vaak tot het bittere einde. Het lijkt er sterk op dat ze op die manier rechtspraak proberen te creëren die hen toelaat de term ‘grove nalatigheid’ zeer breed te interpreteren. Als voldoende rechters oordelen dat klanten ‘grof nalatig’ zijn als ze slachtoffer worden van phishing, dan wordt de wet uitgehold en hoeft er amper nog terugbetaald te worden. “In onze zaak is dat alvast niet gelukt”, glimlacht Jelle. “Want ook in beroep hebben we nu gelijk gekregen.” Het hof van beroep in Antwerpen oordeelde dat Jelle weliswaar onvoorzichtig was geweest, maar niet grof nalatig.

Een belangrijk vonnis. Want het is onweerlegbaar en het bevat een aantal elementen die ook voor andere slachtoffers van belang kunnen zijn. Als je bijvoorbeeld in de val trapt via een website die zeer vernuftig is nagemaakt - zoals bij Jelle het geval was - dan is de kans nu groter geworden dat een bank dat niet meer kan beschouwen als ‘grove nalatigheid’. De wet wordt daardoor sterker. Vorig jaar al merkten zowel Ombudsfin als professor bank- en consumentenrecht Reinhard Steennot (UGent) in Het Laatste Nieuws op dat de wetgeving als doel heeft om klanten maximaal te beschermen. En niet om banken een vluchtweg te bieden. “Dankzij ons vonnis is dat nog eens bevestigd”, zegt Jelle. “Dat geeft voldoening. Uiteraard zijn we ook blij dat we na twee jaar eindelijk ons geld terug hebben. Al is het zuur dat we daar eerst een dure, juridische strijd voor nodig hadden.”

KBC zegt de uitspraak van het Antwerpse hof van beroep te betreuren, maar vindt dat die geen precedent schept. “Elk dossier moet individueel beoordeeld worden. Bovendien willen we erop wijzen dat de rechtbank in andere, gelijkaardige dossiers tot andere conclusies is gekomen.”

Er zijn effectief twee zaken waarin klanten van een bank (Argenta) ongelijk kregen van de rechter. In het ene dossier had de klant zijn geheime pincode via de telefoon aan de oplichters doorgegeven en in het andere dossier was de e-mail zo knullig opgemaakt, dat de rechter vond dat de klant het bedrog had moeten opmerken. Dat sterkt banken in hun motivatie om de juridische strijd te blijven aangaan. Want ook koepelorganisatie Febelfin vindt dat het vonnis van Jelle en Sofie niks verandert.

“De cases zijn altijd heel individueel. Het is dus moeilijk dit te veralgemenen of om van een precedent te spreken.” KBC hoopt vooral dat klanten zelf attenter worden. “Veilig internetbankieren vergt ook van hen de nodige aandacht.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234