Vrijdag 21/01/2022

Rebellenleider voor Strafhof

Opvallend is dat hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo ook de arrestatie van Bosco Ntaganda aankondigt, een door Rwanda gesteunde topofficier van het Congolese regeringsleger die eveneens verantwoordelijk wordt gesteld voor moordpartijen.

Callixte Mbarushimana (47) werd in oktober in Parijs aangehouden en dinsdag deze week naar de gevangenis van het Internationaal Strafhof overgebracht. Morgen verschijnt hij voor het eerst voor de raadkamer, waar hij officieel op de hoogte zal worden gebracht van de aanklacht tegen hem. De Rwandees wordt verdacht van een reeks misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden waaronder moord, foltering en verkrachting.

Callixte heeft de Rwandese nationaliteit en Frankrijk verleende hem in 2003 het vluchtelingenstatuut. Sinds 2007 was hij uitvoerend secretaris van het FDLR, een rebellenbeweging die voornamelijk bestaat uit radicale Hutu’s en actief is in Oost-Congo. Een aantal FDLR-commandanten nam deel aan de Rwandese genocide van 1994. De groepering staat bekend voor zijn brutale optreden tegen burgers en is verantwoordelijk voor een groot deel van de gruwelijke verkrachtingen in Noord-en Zuid-Kivu.

De aanklacht heeft betrekking op de periode tussen 20 januari en 25 februari 2009. In die maanden woedde er een hevige strijd tussen het Congolese regeringsleger en het FDLR. De rebellen probeerden hun militaire zwakte te compenseren met terreurdaden tegen de bevolking. Seksueel geweld werd als oorlogswapen gebruikt. Op die manier probeerde het FDLR de regering in Kinshasa maar ook de Verenigde Naties onder druk te zetten om de strijd op te geven. “Het gevolg van deze dodelijke chantage was dat slachtoffers vermoord werden, vrouwen verkracht en hele dorpen met de grond gelijk gemaakt. Vele mensen sloegen op de vlucht.” Volgens de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch brachten FDLR-strijders tussen januari en september 2009 zeker 630 burgers om het leven.

Hoofdaanklager Moreno-Ocampo zegt dat Callixte deel uit maakt van de stuurgroep van het FDLR. “Hij leverde een persoonlijke bijdrage tot het opstellen van een crimineel plan (...) om de burgerbevolking aan te vallen en zo een humanitaire catastrofe te creëren.” Callixte wordt omschreven als “een topfiguur van het FDLR.”

Moreno-Ocampo omschrijft de berechting van Callixte als een belangrijke stap in de strijd tegen seksueel geweld. “In de Kivu-provincies is een generatie meisjes en vrouwen al jaren slachtoffer van brutaal seksueel geweld. De vervolging van het FDLR-leiderschap maakt het mogelijk om de rebellen te ontwapenen. (...) Wij willen rechtvaardigheid voor de honderden slachtoffers van seksueel geweld.”

Welke impact de berechting van Callixte op de oorlog in Oost-Congo zal hebben, is nog niet duidelijk. Naar verluidt zou de onthoofding van de ‘burgerlijke structuur’ van het FDLR ervoor gezorgd hebben dat de meest gewelddadige hardliners op het terrein aan invloed hebben gewonnen. Maar op langere termijn zouden de acties van het Strafhof een mokerslag kunnen betekenen voor het FDLR. De angst om vroeg of laat naar Den Haag overgevlogen te worden, zou er goed inzitten bij sommige FDLR-toplui. Bovendien zou het door de arrestaties in Europa moeilijker worden om wapens en munitie aan te kopen.

In een verklaring over de eerste zitting met Callixte maakte Moreno-Ocampo deze week trouwens duidelijk dat hij ook de FDLR-commandanten op het terrein wil vervolgen. Belangrijk: ook Bosco Ntaganda moet zo snel mogelijk opgepakt worden. Een delicate zaak: Ntaganda maakte zich in het verleden inderdaad schuldig aan zware mensenrechtenschendingen, maar is momenteel topofficier in het Congolese regeringsleger én een soort verbindingsman van Rwanda. Vraag is of Moreno-Ocampo over voldoende armslag beschikt om een vertrouwensman van Kinshasa én Kigali te vervolgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234