Zondag 20/10/2019

Rebellen in Syrië schieten nu al met Belgische wapens

Na de opheffing van het EU-wapenembargo voor Syrië stelt België géén wapens te leveren aan de rebellen. Maar eigenlijk doen we het al, onrechtstreeks. Ons land levert jaarlijks voor honderden miljoenen euro's nieuwe FN-wapens en -munitie aan Saoedi-Arabië en de VAE, die al sinds het begin van de opstand de rebellen bewapenen.

Geen conflict wordt vandaag zonder Belgische wapens gestreden. Machinegeweren en munitie van FN Herstal reizen van oorlog naar oorlog. Ook in Syrië worden ze al met dodelijke precisie gebruikt. Ze worden aangeleverd vanuit de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië of Qatar, die jaarlijks komen shoppen bij de Luikse wapenfabrikant.

"Het is een publiek geheim dat vanuit de Golfstaten wapens worden geleverd aan de Syrische rebellen", zegt Wies Degraeve van het Vlaams Vredesinstituut. "Van de Saoedi's is geweten dat ze wapenleveringen vanuit de EU, ook vanuit België dus, inzetten voor hun strategische belangen om een regionale grootmacht te worden. De Saoedi's geven hun oude wapens aan de Syrische rebellen en kopen nieuwe wapens voor zichzelf. Dit is een klassiek verhaal waarbij lichte wapens, die tientallen jaren meegaan, na verloop van tijd over de landsgrenzen verspreid raken." Verontrustend is dat de Golfstaten hun wapens ook vooral leveren aan de islamistische strijders aan het front, eerder dan het seculiere Vrije Syrische Leger.

Journalisten die de Syrische burgeroorlog op het terrein hebben verslagen, zoals de Belg Damien Spleeters, zagen dit jaar in de provincies Idlib en Aleppo rebellen met oude FAL-geweren die FN Herstal in de jaren zeventig nog exporteerde naar de VAE, die ze doorvoerden ondanks een verbodsclausule in de Belgische contracten om ze verder te exporteren.

Dubbele moraal

Volgens Degraeve hanteert België een dubbele moraal. "De Belgische gewesten, bevoegd voor wapenexport, voeren officieel geen wapens uit naar Syrië maar toch wordt veel wapenexport vergund naar landen zoals Saoedi-Arabië die de rebellen bewapenen. In het licht van consistente Europese regels inzake wapenexport doet zich hier een duidelijk probleem voor."

Bijna 40 procent van de Belgische wapenexport is bestemd voor Arabische landen. In de voorbije vijf jaar werd vanuit België voor 1,3 miljard euro militair materieel geëxporteerd naar de regio, vooral naar Saoedi-Arabië. De export nam toe na het begin van de Arabische Lente. Terwijl ons land in 2010 nog voor 49,8 miljoen euro aan wapens exporteerde naar Saoedi-Arabië, was dat in 2011, het jaar dat de Syrische burgeroorlog begon, meer dan 253 miljoen euro. Ook naar de VAE (8,7 miljoen euro) en Qatar (231.681 euro) werd meer militair materieel uitgevoerd. In drie kwart van alle wapenexporten vanuit België gaat het om wapens en munitie uit Wallonië. De Vlaamse defensie-industrie richt zich meer op hightechonderdelen. Voor 2012 zijn er nog geen precieze cijfers bekend maar eind april berichtte La Libre dat het Waals Gewest vorig jaar minstens 17 exportvergunningen voor wapens aan de Saoedi's goedkeurde, en 10 aan de VAE, Oman en Qatar.

Perfect bruikbaar

"De vraag is nu wat er na de opheffing van het wapenembargo nog allemaal indirect vanuit de EU via de Golfstaten zal worden geleverd aan de rebellen", zegt Pieter Wezeman van het gezaghebbende Zweedse onderzoeksinstituut SIPRI. "Feit is dat de Belgische wapens in Saoedische handen perfect bruikbaar zijn voor de rebellen. De kans op nieuwe leveringen is erg groot, zeker nu door de opheffing van het embargo de indruk wordt gewekt dat de EU daar geen bezwaar tegen zou hebben. Daarom is het heel belangrijk dat België en de EU nu duidelijk maken aan de landen in de regio dat ze wel degelijk gebonden zijn aan eindgebruikerscertificaten en een doorvoerverbod van eerder geleverde wapens."

Wezeman maakt zich weinig illusies dat de Belgische regering de betrokken landen publiek op de vingers zou durven tikken. "De economische belangen in de Golfregio zijn voor de Belgische wapenindustrie zo groot dat men er alles voor zal doen om de betrokkenen niet voor het hoofd te stoten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234