Woensdag 22/09/2021

'Ranzige' Rihanna zorgt voor rel

In Frankrijk mag de nieuwe videoclip van superster Rihanna wegens te veel seks en drugs alleen na kinderbedtijd nog op tv worden getoond. Niet zo in Vlaanderen. Moeten we dat leuk vinden? Of heeft Bart De Wever een punt als hij zegt dat we onze jeugd moeten beschermen tegen überhippe 'bagger'?

Wie niet vies is van een bruisende brok ultrahedendaagse popcultuur, moet zeker eens kijken naar de clip van 'We Found Love', de nieuwste hit van Rihanna. In het zeer gestileerde filmpje spelen Rihanna en haar 'vriendje' vier minuten lang een zwoel spel van aantrekken en afstoten. Ondertussen regent het pillen allerhande, wordt er gedronken en gekotst en kun je, helemaal aan het eind, zien hoe Rihanna haar half ontblote kont laat tatoeëren.

Een waarheidsgetrouw relaas van een hedendaags nachtje stappen, zou je kunnen zeggen, maar of we het daarom een leuk idee vinden dat dit soort trashy clipjes ook afgevuurd wordt op onze kinderen?

De Franse televisiewaakhond CSA (Conseil Supérieur de l'Audiovisuel) vindt in elk geval van niet. Volgens hen toont de clip van 'We Found Love' "een gewelddadige relatie, evenals het gebruik van drugs, medicatie, alcohol en scènes met uitgesproken suggestief karakter, die niet geschikt zijn voor het jonge publiek". En dus legde het CSA de Franse zenders een verbod op om de clip voor 22 uur te tonen.

In Vlaanderen is er (voorlopig?) van een verbod geen sprake. De clip wordt bijvoorbeeld zonder restricties getoond door JIM, een zender van de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa) die zich richt op 'jongeren' van 13 tot 30. "De clips worden door de mensen van JIM op voorhand bekeken," verzekert VMMa-woordvoerster Sara Vercauteren. "Daarbij zijn de huidige zeden de norm. Om die reden zagen ze bij JIM geen probleem in de clip van Rihanna. Er komen geen expliciete seksuele handelingen in voor, en er wordt ook geen grote agressie in getoond."

Ouders verantwoordelijk

Vercauteren stipt aan dat zeker niet alle clips de door JIM gehanteerde toetssteen -de 'huidige zeden' dus - doorstaan. "Zo is er vorig jaar besloten om de clip van 'Pussy', een nummer van Rammstein, enkel vanaf 1 uur 's nachts uit te zenden. Bij 'Smack My Bitch Up' van The Prodigy is ervoor gekozen om de clip niet voor 22 uur uit te zenden. Het is dus zeker niet zo dat we zomaar alles tonen. Al vinden we aan de andere kant dat ook de ouders hierin een verantwoordelijkheid hebben."

Ouders die bijvoorbeeld een bezwaar hebben tegen het overdag vertonen van de nieuwe clip van Rihanna, kunnen een klacht indienen bij de Vlaamse Regulator voor de Media, kortweg de VRM. De mediawaakhond is de Vlaamse tegenhanger van de Franse CSA, het orgaan dat de Franse zenders wél een Rihanna-verbod oplegde. Waarom kan in Vlaanderen wat in Frankrijk verboden is? De VRM liet desgevraagd weten dat er met betrekking tot de clip van Rihanna nog geen klacht ontvangen is van een kijker. De waakhond heeft volgens het Mediadecreet ook het recht om zelf op te treden tegen zenders die minderjarigen blootstellen aan pornografische scènes of nodeloos geweld, maar dat is in dit geval blijkbaar niet gebeurd.

Niet dat de Vlaamse mediawaakhond niet durft te bijten. Dat weten ze bij JIM ondertussen ook. Onlangs nog kreeg JIM van de VRM een boete van 12.500 euro opgelegd. Aanleiding was het te vroeg en ongecodeerd uitzenden van de bijzonder harde en zeer expliciete film Ken Park. De uitspraak kwam er na een klacht van een vader, die op 3 juli jongstleden samen met zijn 11-jarig kind naar JIM zat te kijken toen de bewuste film om 20.30 uur en zonder enige waarschuwing begon. Dat het hier om een film gaat die niet meteen voor de kleinsten is bestemd, mag blijken uit een korte beschrijving van de VRM. "Ken Park vangt aan met een fragment waarbij een tiener zich in een skatepark met de glimlach door het hoofd schiet. (...) In een volgende scène is te zien hoe een tienerjongen de moeder van zijn vriendin oraal bevredigt."

In de motivering wijst de VRM erop dat dergelijke heftige seksuele beelden jongeren kunnen opzadelen met "een onrealistisch beeld over wat seks inhoudt". Hetzelfde geldt volgens de VRM voor geweldsscènes, die bij minderjarigen kunnen leiden tot "aanwakkeren van agressie" of "afstomping voor geweld".

De VMMa bekent intussen schuld. "Het was geen goed idee om deze film tijdens de zomervakantie op dat vroeg tijdstip al uit te zenden", zegt Sara Vercauteren. Dat het niettemin gebeurde, was volgens haar het gevolg van een "ongelukkige samenloop van omstandigheden. Het Mediadecreet zegt ook niet precies wat niet kan. Dus moet dat elke dag opnieuw worden afgewogen. Dan kan er al eens een menselijke fout insluipen."

In een opiniestuk voor De Standaard kwam Bart De Wever (N-VA) de afgelopen week nog eens op de Ken Park-affaire terug. De Wever juichte de veroordeling van JIM toe. De veroordeling toont immers dat Vlaanderen zich "wettelijk gewapend (heeft) tegen al te grove zedenverwildering op de buis" en dat het die wapens ook durft te gebruiken. "Een goede zaak", vindt De Wever, al was het maar omdat met die veroordeling wordt ingegaan tegen een tijdsgeest die ertoe neigt "dit soort morele maatstaven overboord te gooien".

'Spuiten en slikken'

Dat niet iedereen de moed heeft om tegen die stroom op te roeien, blijkt volgens De Wever uit het recente pleidooi van mediaminister Ingrid Lieten (sp.a) voor een Vlaamse versie van Spuiten en slikken op de openbare omroep. Dat is een berucht voorlichtingsprogramma van de Nederlandse omroep BNN. Al vijf jaar lang snijdt dat programma, zij het in de late uurtjes, op een heel directe, soms confronterende manier onderwerpen aan die te maken hebben met seks en drugs. Zo durven de (soms bijna naakte) presentatoren de effecten van druggebruik wel eens illustreren door zelf drugs te nemen.

Door Vlaamse jongeren gevraagd of een Vlaamse versie van Spuiten en slikken op het nieuwe, derde net van de VRT - de jongerenzender dus - denkbaar is, antwoordde Lieten dat zoiets "moet kunnen", ook al zal dat "voor sommige traditionele kijkers misschien wat schokkend zijn".

De uitspraak zorgde alvast bij De Wever voor een schok. "Een pleidooi om de VRT dan ook maar overstag te laten gaan, kan misschien helpen om je een eigentijds imago aan te meten", zo schreef De Wever. "Maar het is oerdom. De openbare omroep moet in deze tijd meer dan ooit een baken zijn waar goede, ouderwetse volksverheffing voorop blijft staan."

Wie het daar niet mee eens is, is Sander De Ridder, communicatiewetenschapper aan de UGent. "Minister Lieten heeft een punt als ze zegt dat een taboedoorbrekend programma moet kunnen. Taboes moeten bespreekbaar zijn, en wie is daarvoor beter geplaatst dan de openbare omroep? Deze thema's overlaten aan commerciële zenders, dat lijkt me pas problematisch. Programma's over seksualiteit kunnen jongeren met vragen helpen, als ze voldoende duiding bevatten. En ja, programma's als Spuiten en slikken zijn cool en flitsend, dat is nu eenmaal het genre infotainment. Maar ze vertrekken wel uit de leefwereld van jongeren. Net daarom spreken ze aan."

Bij de VRT willen ze zich voorlopig niet mengen in de discussie. "We zijn volop bezig met de voorbereidingen voor de jongerenzender, en moeten nog knopen doorhakken", zegt woordvoerder Björn Verdoodt. "Voorlopig houden we die discussie liever intern."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234