Maandag 17/02/2020

Rampjaar 2001 is godsgeschenk voor taalvirtuozen

2001 was een rampjaar maar het leverde wel een aantal nieuwe woorden op. Dat zegt Ton den Boon, hoofdredacteur van het grote Van Dale-woordenboek en samensteller van het jaarboekje Taal van het jaar één. Kroniek van het Nederlands in 2001, het tweede in wat een reeks moet worden. Vooral de gebeurtenissen van 11 september hebben een aantal nieuwe woorden gelanceerd. Het boekje wordt aanvankelijk enkel als kerstgeschenk aan relaties van Van Dale gegeven, maar is vanaf januari ook te lezen op www.vandale.nl.

Het zijn vooral Noord-Nederlandse woorden die werden opgenomen. Woorden als cafébrand, nieuwjaarsbrand en rampcafé verwijzen naar de brand op 1 januari van dit jaar in het Volendamse café De Hemel.

"Voor Nederland was 2001 vooral een rampjaar", aldus Den Boon in een gesprek met De Morgen. "Ook de mkz-crisis heeft bij ons voor nieuwe woorden gezorgd en tijdens de zomer hadden we hier een aantal politieke rellen."

Voor zijn onderzoek baseerde Den Boon zich hoofdzakelijk op krantenartikels. In het boekje zijn drie van de 42 hoofdstukken aan Vlaanderen gewijd. "Een woord als verleefbarisering is bij jullie opgedoken naar aanleiding van het leefloon. Ook alle partijen die van naam zijn veranderd, hebben we opgenomen. Woonkorrel vind ik ook boeiend. Het is ontstaan uit de zonevreemdheid van gebouwen."

11 september en hebben het afgelopen jaar voor de meeste uitdrukkingen gezorgd. "Woorden als precisieterreur, poederpost en hyperterrorist zijn voor de hand liggende samenstellingen, maar ze zijn wel nieuw. In de Tweede Kamer heeft een minister het woord poedermalloten gelanceerd voor mensen die antraxbrieven sturen."

Dat wil niet zeggen dat al die woorden in de dikke Van Dale opgenomen zullen worden. Daarvoor moeten ze een aantal jaren meegaan. "Zo'n 10 procent van die woorden blijft uiteindelijk bestaan. Een term als binladisme, om extremistisch islamisme aan te duiden, heeft wel kans om te blijven bestaan. Meestal zijn het gewoon leuke woorden."

Van Dale tekent onder andere 'binladisme', 'precisieterreur' en 'poedermalloot' op

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234