Maandag 21/06/2021

Ramp leidt tot minder censuur in China

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Als er toch iets positief is aan de verschrikkelijke ramp die China deze week trof, dan is het wel de stroom ongecensureerde meningen van Chinese burgers online, gestuurd per sms of instant messaging. "Waarom zijn de meeste dodelijke slachtoffers kinderen?", luidt één reactie op de populaire microblogsite FanFou. "Hoeveel donaties zullen het rampgebied werkelijk bereiken? Dit is twijfelachtig", is een andere.

Censuur
In tegenstelling tot eerdere crises heeft de Chinese overheid, tot verrassing van sommige deskundigen van buitenaf, de informatiestroom nu grotendeels vrijelijk laten gaan. Ze heeft waarschijnlijk weinig keus. China heeft de meeste internet- en mobiele telefoongebruikers in de wereld. Hongerig naar nieuws zijn de Chinezen veranderd in een snel netwerk van sms'ers, instant messagers en bloggers. "Ik wil niet zeggen dat het transparant is, maar het is minder gencensureerd, een bijna vrije stroom van discussie", zegt Xiao Qiang, hoogleraar journalistiek aan de Universiteit van Californië in Berkeley en directeur van het China Internet Project, dat Chinese websites doorlicht en vertaalt.

Crises
Een aaneenschakeling van crises over de afgelopen maanden -waaronder verlammende sneeuwstormen en de Tibetaanse protesten- hebben de overheid een en ander geleerd, aldus Xiao Qing. Overheidsfunctionarissen hielden vandaag een zeldzame online uitwisseling met gewone Chinezen om boze vragen te beantwoorden waarom zoveel scholen door de beving zijn ingestort. "Ze begrijpen nu beter dat traag reageren of zelfs negeren in het internettijdperk een slecht idee is", laat Xiao via een telefonisch interview weten.

En toch...
Maar de overheid licht nog altijd de online discussies door. Sinds de aardbeving zijn zeventien mensen opgepakt, gewaarschuwd of gedwongen verontschuldigingen te schrijven voor berichten die 'valse informatie verspreidden, sensationele verklaringen aflegden en het publieke vertrouwen ondermijnden', meldde het staatsperbureau Xinhua donderdag. De politie waarschuwde bovendien voor de verspreiding van valse sms'jes waarin om donaties voor de slachtoffers van de aardbeving werd gevraagd.

Bericht verwijderd
In een bericht dat werd verwijderd van het populaire forum Tianya werd geklaagd over de reactie van de overheid op de aardbeving. "Een politicus bracht een bezoek aan Dujiangyan dat minder dan twee minuten duurde en de politie hield de mensen weg. De meeste bewoners wisten niet eens dat hij kwam!", meldde het bericht. "Wie kan me vertellen waar het voedsel en het water blijft dat ons is beloofd door het stadsbestuur. Ik heb vijftig kuai (viereneenhalve euro) betaald om uit deze hel weg te komen." Tianya weigerde commentaar te geven waarom het bericht verwijderd is, maar een vertegenwoordigster van de klantenservice gaf aan dat berichten over het algemeen worden verwijderd als zij 'gevoelige woorden' bevatten of niet 'relevant zijn voor het onderwerp van de discussies'. Toch werden felle discussies toegestaan op populaire online forums over de vraag of de Chinese regering buitenlandse reddingsteams in het bevingsgebied toe zou moeten staan en waarom er zoveel scholen zijn ingestort.

Hulp
Veel mensen die hulp wilden bieden begonnen om die reden online projecten om overlevenden van de aardbeving in contact te laten komen met familie en vrienden of om informatie te verspreiden over het doneren van bloed en geld en hoe weesgeworden kinderen kunnen worden geadopteerd. Zelfs een lokale overheidsfunctionaris deed mee. Met niet meer dan een satelliettelefoon veranderde hij een, eens weinig bezochte, website van de overheid in de enige bron van informatie vanuit het epicenter. "Zodra we iets nieuws hoorden, zetten we het direct op de website", vertelt He Biao, directeur van de afdeling nooddiensten van de prefectuur Aba, aan het Chinese portaal Sina.com. De Aba-site deelde de eerste details over vermisten en doden, nadat informatie was verkregen via de satteliettelefoon van bosbouwafdelingen in het zwaarst getroffen gebied. "Alle grote online gemeenschappen en bloggen zijn graag bereid te helpen. Het is wonderbaarlijk", zegt professor Xiao in Berkeley. "Iets dergelijks heb ik niet eerder meegemaakt, de vrijheid en de participatie en de mate van betrokkenheid die de gemiddelde internetbezoeker aan de dag legt."

Geruchten
De informatie varieert van bruikbaar tot alledaags, en ook allerlei geruchten vinden hun weg via sms en online diensten. Zo leidde een gerucht over vervuild water tot een stormloop op gebotteld water. Geruchten zijn een nadeel van de vrije stroom van informatie, zegt een 26-jarige Amerikaanse leraar, Kevin Morris, die ook in het gebied woont. "De officiële media zijn in feite beter in het bewaren van de kalmte en zijn verrassend openhartig in hun berichtgeving. Het zijn de geruchten die de meeste ellende veroorzaken, waardoor mensen hun huis uitstormen bij het geringste vermoeden van een naschok of, zoals nu, massaal water inslaan, omdat de overheid de waterkraan mogelijk zou afsluiten." (novum/sam)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234