Zaterdag 24/07/2021

Rake typeringen van de jongerencultuur

Met een expositie in het Groninger Museum is computerkunstenaar en 'video jockey' Micha Klein doorgebroken in de kunstwereld. Klein laat zich inspireren door videogames en comicfiguren. Gefotografeerde mensen plaatst hij in virtuele Dali-landschappen, de hedonistische housecultuur met haar genotsmiddelen in een techno-futuristische omgeving.

De wanden zijn gevuld met videoprojecties. Elf beelden bewegen op het ritme van housemuziek: de zaal als pompend organisme. Beelden en symbolen uit Micha Kleins computerwerk verschijnen en verdwijnen razendsnel, vrouwengezichten vloeien in elkaar over en computer-comic Pilman maakt stuntelig een dansje. Klein heeft de zaal wit ingericht, als chill-out room, met in het midden een ziteiland, bedekt met kussens van zacht nepbont. De overige zalen, met kleurrijke computerfoto's achter perspex (tot 2 bij 3 meter groot) zijn in de kleuren van de regenboog geverfd.

Het Groninger Museum besteedt vaak aandacht aan 'randgebieden' van de kunst, zoals graffiti, videoclips en geënsceneerde fotografie. Het gebouw is al evenzeer gedurfd en fantasierijk (de afdelingen zijn als een postmoderne collage ontworpen door architecten als Coop Himmelblau en ontwerper Mendini). Het museum nodigde computerkunstenaar en 'veejay' (video jockey of VJ) Micha Klein uit "omdat zijn kunst een wezenlijke afspiegeling vormt van een bepaalde mentaliteit en tijdgeest".

Klein (1964) volgde de Rietveld Academie in Amsterdam en ging van schilderkunst over op een combinatie van fotografie, computer- en videokunst. Het oudste werk is de serie Love, Peace, Happiness met ban-de-bom-tekens en 'smile-figuren' op flower-power buttons. Hij werd geïnspireerd door videogames; perfect glanzende plastic werelden met videomonsters en comicfiguren, die lijken op Barbie en Playmobil. Zelf creëerde hij Pindaman en Pilman (een XTC-capsule op pootjes). In later werk, zoals Virtualistic Vibes, zijn gefotografeerde mooie, jonge mensen geplaatst in virtuele Dali-landschappen of ruimteschepen met computerprintplafonds: de hedonistische housecultuur met haar genotsmiddelen in een techno-futuristische omgeving, artificieel en vervreemdend. Bij de anekdotische serie Double Date komen beide vormen samen: Pindaman en Pilman gaan met twee fotomodellen een avondje naar de Double Date Club.

Micha Klein is met deze expositie doorgebroken in de kunstwereld en sinds kort verhuisd naar een souterrain aan de Amsterdamse Herengracht. De living annex fotostudio is een ruimte van 20 bij 10 meter met wit plastic zitkubussen, een wit slaappodium van 8 bij 10 meter en papieren vlinders aan het plafond. In de ruimte verspreid staan lichtkolommen waarin kleurzwemen steeds van tint veranderen. Micha zelf draagt Nikes en een gele broek, hij heeft oranjepaarse nagellak op en piekerig, geblondeerd haar: "Ik gebruik een heel heldere beeldtaal, waardoor mijn werk erg toegankelijk is, maar ik vind het interessant als er na een eerste oppervlakkige beschouwing meerdere lagen in te ontdekken zijn." Als veejay-pionier in toonaangevende Amsterdamse discotheken als Escape maakt hij met beelden uit zijn computerwerk ritmische beeldenbombardementen op videowalls: "Kleurstofdia's geven een random-effect, bubbeltjes die over elkaar heen lopen en that's it basically, terwijl hierbij specifieke beelden live met de muziek worden gemixt, op het ritme en de sfeer van dat moment. Je bouwt er veel sterker een sfeer mee op. Het veejay-en is een Nederlands gebeuren. In het buitenland heb ik het op dit niveau niet waargenomen, ook niet in Londen, met een waanzinnige clubcultuur. Met computers zijn een aantal jongens in Japan en Amerika, San Francisco en New York ook goed bezig. Het is een nieuw soort cultuur die op doorbreken staat."

In zijn computerwerken levert hij vaak commentaar op de wereld om hem heen. Zo is Paradise een landschap, dat giftig gekleurd is als een olievlek, met plastic palmen, en in Warsong staan zelfs de bloemen in brand, terwijl een speelgoedsoldaatje gewoon blijft doorspelen op zijn gitaar. Een ander werk vormt een commentaar op de kunstwereld. Micha: "Bij Alien Artists schilderen groene mannetjes, met clichématige kunstenaarsbaretten op en omringd door traditionele kunstenaarsattributen, een regenboog in de lucht met de drie computerbasiskleuren. Het gaat over de positie van de computerkunstenaar; ik had destijds met veel onbegrip te maken." Zijn serie Artificial Beauty speelt in op de huidige trends van genetische manipulatie en de obsessie voor het lichaam. Het morfen - digitale plastische chirurgie - gaat als volgt. Hij neemt foto's van de tien mooiste Amsterdamse fotomodellen. De computer berekent een gemiddelde van de gezichten en zo ontstaat er, tegen een achtergrond van edelstenen die mooi combineren met het paarse of blauwe haar, een nieuwe 'alien beauty'.

In zijn nieuwste serie Among Elves, met het erotisch-kitscherige karakter van Jeff Koons werk, suizen mensen met vleugeltjes (onder wie hijzelf en zijn vriendin Afke) als engeltjes een zoetgekleurde roze hemel in. Micha: "Virtualistic Vibes was een portret van een generatie, een confronterende technoserie. In Among Elves heb ik meer de psychedelische vibes van het einde van deze eeuw weergegeven."

Over het werken met computers zegt hij: "De Amiga waarop ik begon en die ik bij toeval in de kelder van de academie vond, had een halve megabyte geheugen. De computer waarmee ik nu werk heeft 190 megabyte en toch zit ik nog vaak te wachten. Je werkt altijd op de grens van wat zo'n machine kan. De werken met modellen en 3D-achtergronden zijn erg complex: fotomodellen casten, styling regelen, fotoshoot, catering, daarna beelden inscannen en composities en 3D-achtergronden maken. Met één serie ben ik twee maanden bezig."

Micha verricht ook commercieel werk. Hij ontwierp cd-hoesjes, een Swatch-horloge en hij maakte campagnebeelden voor Mercedes en Philips: "Ik doe dat omdat het medium erg duur is. Jaren geleden kocht ik voor 800.000 frank apparatuur; die is nu niets meer waard. Ik ben aan een nieuwe investeringsronde toe. Dat zal weer zoiets gaan kosten."

Han Steenbruggen, conservator van het Groninger Museum: "Micha Klein is een van de eerste kunstenaars in Nederland die louter vanuit de computer zijn beeldtaal opbouwt. Zijn commerciële werk beïnvloedt zijn vrije werk en andersom. Zijn werk komt onmiddellijk voort uit de subcultuur waar hij midden in zit. Het bevat rake typeringen van de jongerencultuur, met toespelingen op ijdelheid, vitaliteit en seksualiteit. Micha maakt virtuele Gesamtkunstwerken: hij schildert met de computer en is beeldhouwer omdat hij driedimensionale vormen in de ruimte maakt. Hij is choreograaf, regisseur en theaterman, omdat hij de ruimte indeelt en settings maakt."

Lex Veldhoen

Groninger Museum, t.e.m. 29 nov. di-zo 10-17 uur. Info: 0031-503666555. Na Groningen gaat de expositie vermoedelijk naar Duitsland en Amerika. In de Antwerpse Galerie Projekt (Mechelsesteenweg 10) hangt één werk van Micha Klein; tevens is er de catalogus, inclusief cd-rom, te koop. Op 31 oktober is er in het Groningse Grand Theater een veejay-optreden van Micha Klein.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234