Zaterdag 15/08/2020

Raf Snoekx, aankomend toparchitect van 25 jaar

De Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (VHM) voert tegenwoordig, anders dan bij vroegere mastodontprojecten als de Antwerpse Luchtbal, kleinschaligheid, inbreiding en sociale vermenging hoog in het vaandel. Principes die ook verschijnen in de zes appartementen die Raf Snoekx in opdracht van de Herentalse socialehuisvestingsmaatschappij Eigen Haard heeft ontworpen.

Herentals / Van onze medewerker

Ward Daenen

Pas afgestudeerd als architect aan de Provinciale Hogeschool Limburg in 1999, nam Raf Snoekx (°1976) immers deel aan de eerste editie van de Meesterproef. Bouwmeester b0b Van Reeth wil met dit tweejaarlijkse initiatief een kans geven aan de beste jonge ontwerpers van de zes Vlaamse architectuurscholen om hun visie op een overheidsopdracht uit te werken. "Voor het eerst zou ik een echt project aanpakken, voor een echte opdrachtgever werken", schrijft Raf Snoekx in de flitsende publicatie van deze Meesterproef. "Voor vrijblijvende fictieve ontwerpen draaide ik mijn hand niet om: een ondergrondse disco, een bioscoop, je zegt het maar. Ik wist niet of ik al klaar was voor een levensechte opdracht."

Toch moest Snoekx niet lang nadenken om een van de zes opdrachten te kiezen. "Herentals sprak me meteen aan. Omdat het een woonproject was, omdat alles zo compact moest, omdat er zoveel beperkingen waren." Anderhalf jaar later was het voorontwerp uitgewerkt én goedgekeurd door de VHM. De aanbesteding kan wellicht vóór het bouwverlof beginnen. Architecten Egide Meertens en Luc Vanmuysen zullen hem daarbij helpen.

"Ik heb rekening gehouden met de bestaande typologie van de rijhuizen", steekt Snoekx van wal. "Herentals staat trouwens vol met deze vijf meter brede en negen meter hoge woningen. Ik wilde iets neerzetten dat genoeg potentieel had voor zes appartementen en dat toch paste in de schaal van de woningen. Vandaar de poging om het voorliggende kleine volume los te koppelen van de kap.

"Bij sociale woningbouw is het goede evenwicht vinden tussen nut en beleving dé moeilijkheid", vindt Snoekx. "Je moet rekening houden met heel wat normen, gaande van minimale oppervlaktes tot maximale kostprijs. Het is een uitdaging om binnen dat strakke keurslijf - de maximale kostprijs is bijvoorbeeld 14,5 miljoen - te spelen met regels en op zoek te gaan naar zoveel mogelijk belevingswaarde."

Snoekx heeft sociale woningbouw allesbehalve ervaren als plannetje-uit-de-kast-trekken. "Het heeft me veel uren denkwerk gekost om zes appartementen in dat volume van maar 11 meter breed te proppen. Ik kon het me natuurlijk gemakkelijk maken: een entreedeur, een halletje met zes deurbellen, een gemeenschappelijke trap, en de appartementen vervolgens gewoon over de drie bouwlagen uitsmeren. Maar ik wou elk appartement een aparte voordeur geven." Zijn oplossing ziet er nu zo uit: aan weerszijden van het gebouw zijn er twee trappen die elk een bordes op de eerste verdieping bedienen. Op de eerste verdieping heeft elk appartement een eigen entreedeur. De zes appartementen passen als blokjes in het compacte volume.

"Mijn bouwheer en ik hebben elkaar vaak ontmoet om te discussiëren", zegt de jonge architect. "Hij wees er bijvoorbeeld op dat twee van de zes appartementen toegankelijk moesten zijn voor oudere mensen. Ik wilde echter geen gemeenschappelijke voordeur aan de straatkant, want dan zou het volume op een villa gaan lijken. De voordeuren komen er nu toch, maar ze zijn wel opgenomen in het glazen vlak van de voorgevel. De andere vier appartementen blijven, zoals ik gepland had, via het bordes bereikbaar. Ik heb uitgerekend dat ik met mijn wijze van schakelen meer ruimte uitspaar dan via een klassieke centrale hal met verdeling van de appartementen per verdieping."

Snoekx heeft nog enkele toegevingen moeten doen. "Aanvankelijk wilde ik open trappen om licht en ruimte te scheppen. Maar omdat het in de gemeenschappelijke delen van een sociale woning nogal vuil kan worden, moest ik voor een gesloten trap kiezen. Over woonkwaliteit wil ik heel graag discussiëren. Maar ik wil het niet hebben over 'dit is mooi en dat is niet mooi'."

Raf Snoekx heeft dat niettemin mooi opgelost. Wat vindt de sociale huisvestingsmaatschappij? "Ik ben heel tevreden dat we hebben ingeschreven voor de Meesterproef", zegt Jef Schoors, directeur van Eigen Haard. "Ik denk dat wij als sector jonge mensen kansen moeten geven. In het centrum van Herentals staan meer dan honderd woningen leeg. Daarmee staan we op de derde plaats in de provincie Antwerpen en dat is niet om trots op te zijn. Door huizen op te kopen en te vernieuwen, doen we iets aan die beschamende leegstand en werken we meteen aan dorpskernherwaardering. Kleine projecten zoals dat van Raf Snoekx zorgen voor meer spreiding: er ontstaat een aangename mengelmoes van verschillende mensen in plaats van een getto. Raf is overigens niet de enige met bouwplannen: wij werken momenteel acht nieuwe projecten uit. Met driehonderd wachtenden op onze lijst - meestal gaat het om alleenstaanden, eenoudergezinnen en oudere mensen - is dat geen project te veel."

Morgen in deel drie van Bouwplannen: Jo Crepain tekent een van de kastelen van Nederland.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234