Donderdag 27/01/2022

Radicaal normaal

Eindejaarslijstjes: er is geen ontsnappen aan. In de literaire wereld wordt dan vooral recensenten naar een top drie van boeken gevraagd die hen het meest zijn bijgebleven - maar laten we de rollen eens omkeren. Als recensenten punten mogen uitdelen aan auteurs, dan mag het ook vice versa. Omdat schrijvers het vaak al hard genoeg te verduren krijgen van critici, wil ik graag - en ik weet dat ik uit naam van een aantal collega-auteurs spreek - een prijs uitdelen aan de ergerlijkste recensie van het afgelopen jaar: 'Doe toch eens niet normaal, man!' van Hans Demeyer, over de bloemlezingen 20 onder 40 en 20 onder 35. De recensie verscheen begin november op het 'Vlaams-Nederlandse platform voor literaire kritiek' De Reactor, dat boeken recenseert die in de reguliere media weinig aandacht krijgen. Dat is op zich lovenswaardig, maar helaas zijn de teksten meestal in zulke kunstmatig ingewikkelde zinnen geschreven dat alle zin om verder te lezen mij vergaat. Maar ik ben slechts een normale mens, waarover straks meer.

De recensie van de twee bloemlezingen, die verhalen bundelen van de beste jonge schrijvers, hekelt "het gebrek aan poëticaal bewustzijn bij zowel de samenstellers als de auteurs". Ik schreef zelf een kortverhaal voor 20 onder 40, en viel van mijn stoel toen ik een hele generatie schrijvers als 'fout' zag worden weggezet omdat de bloemlezingen volgens Demeyer vol "normale verhalen" staan. Hou u vast, o gij normale lezer der doodnormale letterenbijlagen waar De Reactor graag de neus voor ophaalt: "Veeleer lijkt het te gaan om de onbewuste reproductie van de heersende ideologie. (...) 'Doe toch normaal, man' - in deze slagzin valt zo'n ideologie samen te vatten. Meestal gaat het om anekdotes met een kop en een staart, waarbij op het einde de normaliteit wordt bevestigd."

Oh, mijn god, normaliteit! Dat mag niet, want normale mensen en dingen zijn eng! "Dit alles is mijn ogen ethisch problematisch," gaat de recensent verder, "niet in het minst omdat het zo onbewust gebeurt, zo normaal is om op die manier te schrijven of lezen: de wereld zoals die is lijkt op die manier nog lang zo te mogen blijven" (wat een abnormaal slechte zin, trouwens). Demeyer wil verhalen die "een ethische attitude versterken die gedefinieerd wordt door esthetische sensibiliteit". Ik weet niet wat hij bedoelt, maar ik ben uiteraard slechts een normale schrijver.

Dat literatuur ondergravend of 'abnormaal' moet zijn, is een ouderwetse opvatting waarvan ik niet dacht dat 'ruimdenkende' critici of literatoren die nog konden aanhangen. Eindejaarslijstjes van zowel 'normale' recensenten als 'normale' lezers bevestigen dat 'normale' (wat wordt hier trouwens bedoeld?) verhalen nog steeds erg gesmaakt worden, maar literatuur die een groot publiek bereikt, heeft voor sommigen een onfris geurtje.

In 2012 doe ik lekker normaal, man, en zal ik een lekker normaal boek schrijven voor waarschijnlijk vooral lekker normale mensen. Wie vermeende abnormaliteit wil, verpakt in pseudo-intellectuele zinnen overgoten met een sausje van zelfbevlekking, kan terecht op www.dereactor.org. Ik wens u een radicaal normale jaarovergang, eentje waarover ik later een lekker normaal verhaal kan schrijven met heerlijke kop en spetterende staart.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234