Vrijdag 18/10/2019

'Racisten stemmen niet op N-VA'

In haar studententijd werkte ze voor Amnesty International. Ze was ook eerder links dan rechts. Dat er veel veranderd is sindsdien? Dat lijkt alleen maar zo, zegt N-VA-staatssecretaris Zuhal Demir (37). 'Ik ben nog altijd progressief.'

Dat de woordvoerder zou meekomen, hadden we afgewimpeld. Maar de partij had haar wel gewaarschuwd. "Een interview dat een hele avond duurt, Zuhal? Pas op wat je gaat zeggen." Ze vertelt het giechelend, een beetje trots zelfs, maar de hele avond lang kauwt ze eerst toch goed op vlees en groenten voor ze antwoordt op de vragen die ze voorgeschoteld krijgt. Behalve als het over de boerkini en de boerka gaat. Dan zullen ze haar niet temmen, de felle Vlaamse Demir.

Praten doet ze graag. Zo graag dat chef Willem Hiele op een gegeven moment aan tafel komt en zegt: "Niet vergeten te eten, mevrouw". Nee, ze vergeet het niet, want eten doet ze ook heel graag. "Als kind was ik een dikkerdje. Zo gulzig dat ik was, ik kon gewoon niet stoppen met eten. De dokter waarschuwde mijn moeder dat ze moest oppassen of ik ging honderd kilo wegen. Gelukkig heb ik het toch wat onder controle gekregen."

Maar een emo-eter blijft ze wel. "Als ik mij niet goed voel, moet ik zoetigheden in de buurt hebben. Als ik mijn regels ga krijgen ook. Ik heb veel last van PMS, het premenstrueel syndroom. Daar horen zware humeurschommelingen bij. Mijn medewerkers weten dat. Ik heb mijn secretaresse zelfs een kalender gegeven met de maandelijkse staat van mijn hormonen. En ik heb haar gezegd dat ze het zeker niet persoonlijk moet nemen als ik één week in de maand kwaad rondloop."

Zijn we vandaag veilig? Er gaat niet met eten gegooid worden straks?

Zuhal Demir: "Geen zorgen. (lacht) Vandaag is een goede dag."

We spreken de N-VA-staatssecretaris de avond na de nationale feestdag. Nee, frieten heeft ze de vorige dag niet gegeten, zegt ze. Wel was ze bij het Belgische vrouwenvoetbalelftal Red Flames, dat aan het trainen was voor de EK-wedstrijd tegen Nederland van 24 juli. "Naar de match ga ik ook kijken, ja. Dat het om een Belgisch team gaat, is niet van belang, vind ik. Je moet daar niet in overdrijven. Het gaat er mij om dat het een vrouwenteam is. Ik ben tenslotte ook staatssecretaris voor Gelijke Kansen. Jammer genoeg wordt vrouwenvoetbal nog altijd stiefmoederlijk behandeld. Zelf heb ik vroeger trouwens ook gevoetbald. Welke positie? Aanvaller, natuurlijk, wat hadden jullie nu gedacht?" (schatert)

Als u dit interview leest, zit Demir in Amerika. Samen met haar vriend en een bevriend koppel zal ze er een rondreis maken van Los Angeles tot Texas. "Ik wil vooral met de Amerikanen gaan praten. Hen vragen waarom ze op Trump hebben gestemd. Want ik begrijp dat niet. Wat vinden ze nu van iemand die de gezondheidszorg aan banden wil leggen, ook in gebieden waar veel armoede is, en die zegt dat inwoners van bepaalde moslimlanden niet meer naar de VS mogen reizen?

"Ik heb toen trouwens direct naar Trump getweet. In het Engels. Dat niet elke moslim een terrorist is. En dat je met die maatregel wel dat idee geeft. Goed controleren wie er het land binnenkomt, zeker, maar dit gaat te ver. Maar hij heeft mij nooit geantwoord."

Reist u soms nog naar uw vaderland Turkije? Of staat u daar geseind?

"Ik weet het niet, maar het zou me niet verbazen dat mijn doen en laten daar in de gaten wordt gehouden. Ik ga het risico dus niet nemen."

Demir heeft Turks-Koerdische roots. Het is zelfs de reden waarom ze destijds bij de N-VA gegaan is. "Ik weet wat het betekent om als minderheid te moeten streven naar gelijke rechten. Ik steun de Koerden in hun vraag naar onderwijs in eigen taal, bijvoorbeeld."

Hoewel ze benadrukt dat ze een pacifist is en geen sympathie heeft voor de PKK, werd ze

eind vorig jaar op een Turkse nieuwszender toch afgeschilderd als terroriste.

Demir is bezorgd over hoe Turkije evolueert, zegt ze. "Daarom heb ik een brief geschreven naar het Turkse consulaat om afstand te doen van mijn Turkse nationaliteit. Ik heb geen Turks paspoort nodig om mij bewust te zijn van mijn roots. Die zitten in de gesprekken met mijn ouders, in het luisteren naar Turkse muziek, in het eten van de Turkse keuken. Maar met Turkije heb ik het gehad. Ik herken mij niet meer in het land waarin mijn ouders zijn opgegroeid. De kloof is te groot geworden. De groeiende invloed van de islam, de positie van de vrouw, de democratie en de minderheden: het gaat allemaal de verkeerde kant op."

Ziet u dit als een voorbeeld dat andere Belgische Turken moeten volgen?

"Iedereen moet dat voor zichzelf uitmaken. Zelf ben ik van mening dat je wel verschillende identiteiten kunt hebben, maar dat het gezonder is om één nationaliteit te hebben. Dat geldt zeker voor politici. Je kunt geen twee landen dienen. Eigenlijk vind ik dat alleen een eerste generatie twee nationaliteiten moet kunnen houden."

Geldt dat ook voor mensen die bijvoorbeeld de Belgische en Amerikaanse nationaliteit hebben?

"Ja, natuurlijk. Overigens heb ik nooit gebruikgemaakt van mijn Turks paspoort. Pas op, mijn aanvraag is nog niet goedgekeurd, Turkije beslist dat zelf. Het zou me niet verbazen als ze het uiteindelijk weigeren. Maar dan heb ik tenminste duidelijk gemaakt dat de liefde van mijn kant over is."

Een van uw bevoegdheden als staatssecretaris is Armoedebestrijding. Een vijfde van de bevolking - 2,3 miljoen mensen - heeft het moeilijk om het hoofd boven water te houden in ons land, bleek onlangs nog uit Europese cijfers.

"Armoede is een heel complex probleem. Links zegt dat het leefloon en de uitkeringen omhoog moeten, rechts zegt dat ze allemaal moeten werken, maar na vier maanden bevoegd te zijn voor Armoede denk ik dat de waarheid in het midden ligt.

"Enerzijds is het leefloon nu te laag, en zal het moeten opschuiven in de richting van de Europese armoedegrens. Anderzijds moeten we mensen begeleiden naar werk. Maar soms moet je ook rekening houden met de achtergrond van mensen. Voor mensen die uit een slechte relatie komen of psychologische bagage hebben, is hulp van de VDAB om aan werk te raken soms niet genoeg.

"Bij verschillende OCMW's lopen onder impuls van mijn kabinet projecten voor alleenstaande moeders die in zo'n negatieve spiraal zitten. Een jaar lang is daar eerst gewerkt aan het mentale welbevinden van die vrouwen, zodat ze zich weer sterk voelen. Wat blijkt? De helft van hen had na een jaar werk gevonden."

Onlangs werd de huurwaarborg van twee naar drie maanden opgetrokken. Huurders zullen wel anoniem en renteloos kunnen lenen, maar Noël Slangen - die zelf in armoede opgroeide - schreef onlangs in deze krant dat mensen in armoede de weg naar zulke formaliteiten en instanties niet vinden.

"We hebben heel wat maatregelen voor mensen in armoede - ze krijgen bijvoorbeeld korting op water en elektriciteit - maar ze moeten het weten en dat is inderdaad niet altijd evident. Dat heb ik zelf al gemerkt. Onlangs sprak ik met een man die geen geld had voor de tandarts, terwijl heel zijn gebit aan het wegrotten was. Ik zei hem dat hij recht had op kortingen, maar hij wist dat niet en daarom was hij twintig jaar niet naar de tandarts gegaan.

"Ik heb de laatste tijd met veel armoede-experts gesproken, en zij vertellen me dat België achterloopt wat betreft het duwtje in de rug voor mensen in armoede. Niet om hen te dwingen naar de tandarts te gaan, maar om hen tenminste duidelijk te maken dat ze recht hebben op tegemoetkomingen. Nudging, heet dat, en daar wil ik op inzetten. Ik wil een structurele nudging-cel in het armoedebeleid. In het najaar organiseer ik een congres onder leiding van armoede-expert Ive Marx, en dan hoop ik in 2018 met zo'n nudging-cel op federaal vlak te kunnen starten."

Dit klinkt allemaal vrij genuanceerd, in tegenstelling tot uw imago van neoliberale tante. Of verandert u het geweer van schouder omdat dit een interview met De Morgen is?

(stellig) "Nee, en ik ben niet neoliberaal. Ik word echt kwaad als ze mij zo noemen. Ondertussen krijgen mensen met een handicap dankzij mij ook een uitkering die even hoog is als een leefloon, dat was daarvoor veel minder. Is dat neoliberaal?

"Ik kom zelf uit een gezin dat niet veel had. Mijn vader is hier in de mijnen komen werken, en heeft keihard moeten knokken om zijn gezin met vijf kinderen te onderhouden. Wij droegen elkaars kleren om te besparen. Wij gingen nooit op vakantie. Zelfs klasfoto's op school kopen lukte niet."

Maar u kon studeren en u had ouders die u ondersteunden. Niet iedereen die in armoede opgroeit, heeft die achtergrond.

"Ik weet maar al te goed dat ik geluk gehad heb en dat niet iedereen dit geluk heeft. Dat bedoel ik als ik zeg dat we rekening moeten houden met de achtergrond van mensen. Er zijn kansen voor iedereen, maar we moeten ook rekening houden met de context waarin mensen verkeren."

Nog niet zo lang geleden zei u nochtans dat werklozen wel harder hun best zouden moeten doen om aan werk te raken als ze de rekeningen niet kunnen betalen.

"Ik heb al meermaals toegegeven dat die uitspraak te kort door de bocht was, maar ik blijf er wel bij dat we gezonde mensen zo veel mogelijk aan het werk moeten krijgen. Net om de sociale zekerheid betaalbaar te houden.

"Wat ik vooral bedoelde, was dat we werkloosheidsuitkeringen moeten beperken in de tijd, zoals in alle andere Europese landen. Iemand die zijn werk verliest, moet de garantie hebben dat hij 80 procent van zijn loon houdt om de rekeningen te kunnen blijven betalen, maar als je na twee jaar geen werk vindt, vind ik het niet abnormaal dat je dan in de bijstand terechtkomt. Vandaag zijn er mensen die na tien jaar werkloosheid nog altijd een werkloosheidsuitkering krijgen. En dan zijn we verbaasd dat er zoveel armoede is. Dit systeem, dat van 1944 dateert, moet veranderen. Is dat hard en neoliberaal? Nee, ik vind het juist heel sociaal. Ik ga waarschijnlijk weer scheldmails krijgen, maar dit is hoe ik het zie."

Een staatssecretaris die maandelijks 10.000 euro netto verdient...

"Jullie zijn goed op de hoogte."

...en rondgereden wordt door een chauffeur, heeft die nog voeling met de gewone man?

"Twee keer per week ga ik bij mijn ouders langs en sinds ik staatssecretaris ben, vraagt mijn vader altijd: 'Wat heb je deze week voor de mensen gedaan?' In het begin vond ik dat vervelend, en kon ik bijvoorbeeld niet meer zeggen dan: 'Euh, ik heb een Koninklijk Besluit getekend, pa.' (lacht) Maar nu vind ik het heel goed dat mijn pa mij scherp en met de voeten op de grond houdt.

"Ik heb mijn ouders ook altijd financieel ondersteund, net als enkele familieleden die een groot deel van hun tijd voor mijn moeder zorgen. Ik weet dus wel dat ik heel veel verdien."

Gaat u anders met geld om sinds u zoveel verdient?

"Nee, mijn schoenen en mijn kleren koop ik nog altijd in de Zara. En als ik echt eens zot wil doen, ga ik hoogstens bij Essentiel winkelen.

"Het blijft veel geld. Sommige politici zeggen dan wel dat ze een grotere BMW hadden kunnen kopen als ze in de privé waren gebleven (Demir doelt op Maya Detiège van sp.a, red.), maar sorry, dan had je in de privé moeten blijven. Je gaat niet in de politiek voor het geld, wel omdat je engagement en ideologie belangrijk vindt."

Hebt u dat ook tegen collega-partijleden als Siegfried Bracke of Koen Kennis gezegd?

"Ik wil mezelf elke avond recht in de spiegel kunnen kijken. En nooit iets nemen dat mij niet toekomt. Als onze lonen morgen minder worden, zal ik mij daar ook niet tegen verzetten. Als ik naar Essentiel ga, doe ik dat nog altijd in de solden. Ik ben zo opgevoed."

Bracke verdient jaarlijks 305.000 euro, Koen Kennis heeft 40 mandaten, waarvan er 17 betaald zijn.

"Politicus is een van de belangrijkste beroepen ter wereld, vind ik. Je bent bezig met de res publica. Je dient het volk en dus het algemeen belang, niet je privébelang. Ik heb echt geen regeltjes nodig om te weten dat ik dit beroep nobel moet invullen.

"Wat Bracke betreft: uiteindelijk heeft hij niets bijverdiend aan Telenet, maar ik vind niet dat een parlementsvoorzitter in de raad van bestuur van welk bedrijf dan ook moet gaan zitten. Jan Peumans heeft dat nooit gedaan als parlementsvoorzitter. Hij geeft zelfs een deel van zijn loon af aan de boeddhisten. Maar bij Koen is het een ander verhaal."

Nu gaat u zeggen: omdat hij het systeem van de mandaten van binnenuit verandert.

"De partij heeft hem gevraagd daarom al die mandaten op te nemen, ja. Voor de heisa werkte hij al aan een structuur die al die mandaten moet beperken. Is er een andere manier dan om dat van binnenuit te doen?"

Als het hem ook om de res publica te doen was, zoals u zegt, had hij dat evengoed gratis kunnen doen.

"Maar binnenkort blijft er niet veel van zijn mandaten meer over. En misschien geeft hij ook wel aan een goed doel? Aan de boeddhisten, zoals Peumans?"

Misschien.

(lacht) "Dat van die boeddhisten denk ik nu ook niet. Maar ik blijf erbij: van Koen kan ik het snappen dat hij zoveel mandaten heeft."

U bent ook staatssecretaris voor Gelijke Kansen. Naar aanleiding van frieten die volgens de Europese Commissie het best geblancheerd worden voor ze gebakken worden, bracht de VRT een filmpje op haar website over chef-kok Fatima Marzouki die frieten bereidt. Hebt u de racistische reacties gezien op dat filmpje?

"Nee. Anders zou ik wel gereageerd hebben. Zelf heb ik ook al zulke reacties gekregen: 'Die Turk, gaat die ons land mee besturen?' Toen vorige zomer die jongen uit Winterslag stierf in Marokko na een ongeval met een quad, barstten de sociale media ook van de racistische reacties. Maar met wetten ga je die mentaliteit niet veranderen, als je dat bedoelt. Het enige wat je kunt doen, is ertegenin gaan en zeggen: 'Fatima kan net zo goed frieten bakken, Zuhal kan net zo goed regeren.'"

Zijn het niet vaak jullie kiezers die zulke racistische uitspraken doen?

"Hela, mijn achterban niet beledigen. Mensen die racistisch zijn, stemmen niet op ons. Racisten zullen het nooit goed vinden dat Theo Francken meer humanitaire visa uitreikt dan zijn voorgangers."

Theo Francken zei onlangs dat hij zich persoonlijk verantwoordelijk acht als het Vlaams Belang weer meer kiezers krijgt. Met andere woorden: jullie moeten ervoor zorgen dat die mensen op een of andere manier bediend worden.

"Weet u welke mensen wij aantrekken? Mensen die zich niet meer aangesproken voelden om op democratische partijen te stemmen omdat die slecht beleid voerden, en dus maar op het Vlaams Belang stemden. Die 25 à 30 procent van de mensen die vroeger op het Belang stemden en nu op ons, dat zijn geen racisten.

"De mensen die wij kunnen overhalen, zeggen gewoon dat het hier wat strenger mag. De Vlaming is heel snel content. Als je als vreemdeling een beetje aangepast bent, een paar woorden Nederlands spreekt en een beetje werkt, is het allang goed voor de Vlaming."

Fatima Marzouki spreekt perfect Nederlands, werkt hard, en lijkt behoorlijk aangepast.

"Ja, goed, maar dat is niet de grote massa die zo reageert. Dat is misschien honderd man. En dat zijn er honderd te veel. Ik ga het dus blijven opnemen voor mensen als Fatima. Ik ga alleen niet mee in de doctrine dat de Vlaming racistisch is."

Daarnet vertelde u ons dat u een voorstander bent van het debat. Is dat toch niet selectief? Rachida Lamrabet zei onlangs duidelijk dat ze niet voor de boerka is, maar wel het debat wil voeren over het boerkaverbod. U hebt haar kaltgestellt.

"Nee, dat klopt niet. Omdat Rachida Lamrabet een artistiek project had over het recht op het dragen van de boerka, en zij ook juriste is bij Unia, heb ik gevraagd wat het standpunt is van Unia. Wat Rachida Lamrabet vindt, interesseert me niet. Maar ik geef 6 miljoen euro belastinggeld aan Unia, dat onafhankelijke adviezen moet schrijven, dan mag ik toch vragen hoe zij er tegenover staan? En voor jullie het vragen: ik heb níét om haar ontslag gevraagd. Ik ben Erdogan niet, hè! Ik weet zelfs niet om welke reden Unia haar heeft ontslagen.

(windt zich nog meer op) "Trouwens, het debat? Welk debat? Ik ben volledig tegen het recht op het dragen van een boerka of boerkini. Die dingen horen niet thuis in onze samenleving, dat moet voor eens en altijd duidelijk zijn. Ik vind dat wij als westerse samenleving duidelijk moeten maken waar een boerka of boerkini voor staat, namelijk onderdrukking. Een hoofddoek, oké, maar al de rest, daar gaan we niet over spreken."

Hoe weet u zo zeker dat een vrouw die een boerkini draagt per definitie meer onderdrukt is dan een vrouwelijke politicus die voor een mannenblad een halfnaakte fotoshoot doet in de Kamer?

"Menen jullie dat nu? Vergelijken jullie een fotoshoot voor P-magazine met het dragen van een religieus, vrouwonderdrukkend zwemuniform? En het was niet halfnaakt. Het was avondkledij. Ik stel voor dat de feministen hier aan tafel die foto's nog eens bekijken."

Goed, ze waren uitdagend.

"Ik heb nu ook een decolleté, mag dat nog?"

We zeggen toch niet dat dat niet mag? De vraag was...

(driftig) "Mij moet je niet vertellen dat een vrouw uit vrije wil een boerkini draagt. En al zeker geen boerka. Ik kom zelf uit die traditie waar tegen vrouwen werd gezegd wat ze moeten dragen. Zelfs toen mijn moeder in Genk woonde, werd haar gevraagd om een hoofddoek te dragen. Ze heeft het niet gedaan, maar ze kreeg de vraag wel vanuit de gemeenschap. Niets vrijwilligheid, dus.

"Als wij boerkini's gaan toelaten in de zwembaden, zal het een domino-effect creëren. Dan gaan er meer mannen zijn die tegen hun vrouw zeggen: een boerkini mag, draag hem dus maar. Bovendien: wat ga je dan doen met vrouwen die monokini willen zwemmen? Gaan we dat dan ook toelaten? Komaan zeg. Thuis en op het strand doe je wat je wilt, maar in een openbaar zwembad moeten we toch het midden opzoeken? Daar zwemmen vrouwen in bikini of badpak, punt."

En wat is het verschil met de hoofddoek?

"De meeste vrouwen dragen een hoofddoek op een gewone manier en zitten niet verstopt in een tent waarbij je geen enkele vrouwelijke vorm meer ziet."

Ook in uw partij is de overtuiging nochtans groot dat een hoofddoek onmogelijk een individuele keuze kan zijn, en dat die vrouwen allemaal onderdrukt zijn.

"Er zullen wel vrouwen zijn die verplicht worden om een hoofddoek te dragen, maar ik denk dat de meesten hem toch vrijwillig aandoen. Maar uiteraard begrijp ik dat mensen de hoofddoek niet zien als toonbeeld van vrijheid van de vrouw. Dat is het ook niet."

Veerle Wouters en Hendrik Vuye (die in 2016 uit de partij stapten) zeiden in Humo: je kunt er je klok op gelijkzetten, als de begroting niet klopt, dan communiceert N-VA over boerkini's of boerka's.

"Ten eerste: dat klopt niet. Unia is naar buiten gekomen met een advies over het boerkiniverbod en heeft de media-aandacht opgezocht, niet andersom. Ze hebben dat gedaan op basis van elf meldingen, die niet eens elf klachten waren.

Vuye draait de zaken om.

"Ten tweede: Vuye en Wouters krijgen alleen een interview omdat ze kappen op de N-VA. Ik hoor ze nooit met een plan komen om discriminatie of armoede aan te pakken. Ach, laat ze maar zeggen. Voor mij komen ze over als twee zeer gefrustreerde mensen die precies niets anders te doen hebben dan zich te bevredigen op de N-VA." (schatert)

Rachida Lamrabet zegt over u ook dat u geen concrete voorstellen hebt om discriminatie tegen te gaan. Men is fundamenteel ongeïnteresseerd in een krachtig beleid tegen discriminatie, zegt ze.

"Dan heeft ze mijn beleidsverklaring niet gelezen. Sommigen zijn blijkbaar ook helemaal doordrongen van 'overal discriminatie en racisme'.

"Trouwens, waar waren de maatregelen tegen discriminatie bij de vorige regeringen, die twintig, dertig jaar lang aan de macht zijn geweest? Met deze centrumrechtse regering is er voor de eerste keer een structurele aanpak door zelfregulering en praktijktesten."

In het begin van uw carrière werd vaak gezegd dat u de gematigde, progressieve flank van uw partij vertegenwoordigde. Bent u verhard met de jaren, omdat het politiek gezien meer loont om hard te zijn?

"Ik denk dat ik net verzacht ben met de jaren. Zeker de laatste tijd, nu ik door mijn functie met mijn voeten in het veld sta, zie ik dat het niet altijd zo zwart-wit is. Als je als wetgever een wet maakt, vertrek je vanuit een ideologie, maar als je een uitvoerend mandaat hebt, moet je rekening houden met de context. Dat is het verschil met vroeger."

In het tv-programma Terug naar eigen land waren uw woorden soms toch erg hard.

"Met sommige passages in die tv-reeks had ik zelf ook moeite. Zoals met die oude man in Turkije die heel zijn familie had verloren, omdat hij hen op een boot naar Europa had gezet die dan is gezonken, en ik tegen hem zei: 'U bent mede schuldig. U had dat maar niet moeten doen.' Van die woorden schrok ik zelf achteraf ook. Ik herkende mezelf er niet in."

Volgens een ex-studiegenoot was u vroeger een socialist.

"Een socialist was ik niet, maar ik was wel heel progressief. In het middelbaar organiseerde ik de schrijf-ze-vrijdagen van Amnesty International op school. Ik was echt een activist voor mensenrechten. In mijn studententijd zat ik qua ideeën ook meer in het linkse kamp dan in het rechtse."

Wat is er dan gebeurd?

"Toen ik begon te werken, heb ik het licht gezien. (lacht) Ik was zelfstandig advocaat, moest ongelooflijk veel belastingen betalen, maar kreeg daar bijna niets voor terug, want als je ziek of werkloos bent als zelfstandige, krijg je nauwelijks bijstand. Tegelijk was er veel armoede en had de sociale zekerheid een groot gat, dus dacht ik: waar gaat al dat geld naartoe? Ik vond dat het stilaan tijd werd om naast de rechten ook het accent te leggen op de plichten.

"Maar eerlijk gezegd: ik ben nog altijd progressief, hoor. Daar maak ik me geen zorgen over." (schatert)

Waarom bent u rechten gaan studeren?

"Vanuit die sociale bevlogenheid die ik op school had. Ik wilde de rechten van de mensen gaan vertegenwoordigen op de rechtbank. Noem het idealisme. Algauw zag ik ook de schaduwzijde van het justitieel apparaat. Het is niet omdat je de wetgeving aan jouw kant hebt, dat je ook gelijk krijgt. Daar heb je een goede advocaat voor nodig. Rechtvaardig kun je dat moeilijk noemen. Want iedereen heeft recht op de beste advocaat."

Na een arrest dat Theo Francken verplichtte om een visum te geven aan een Syrisch gezin uit Aleppo, lanceerde N-VA de campagne 'Geen wereldvreemde rechters'. Wat vindt iemand met een diploma rechten daarvan?

(aarzelt) "Wat de rechter toen had beslist, was ook vreemd. En Theo heeft achteraf gelijk gekregen. Maar laat me duidelijk zijn: als jurist zal ik de scheiding der machten respecteren."

Zijn zulke campagnes niet schadelijk voor de scheiding der machten? Geef je zo aan de bevolking niet het signaal dat de rechterlijke macht niet te vertrouwen is?

"Het ging om dat ene geval. We hebben niet gezegd: alle rechters zijn wereldvreemd."

De slogan was: geen wereldvreemde rechters.

"Ja, goed, we hadden er misschien duidelijker bij moeten zeggen dat het enkel om die ene zaak ging. Dat was duidelijk niet zo bedoeld. Geert Bourgeois heeft dat achteraf trouwens ook gezegd."

Is dat niet iets wat vaak bij N-VA gebeurt? Populistische boodschappen uitzenden om die dan achteraf te nuanceren? De meeste mensen horen die nuance achteraf niet.

"Ik denk niet dat wij dat te vaak doen. En ik denk dat de mensen slim genoeg zijn om te weten dat het over die ene zaak ging."

De politiek heeft u uw huwelijk gekost, zei u ooit. Maar nu hebt u de man van uw leven gevonden, klonk het onlangs in een interview. Vertelt u eens iets over hem?

"Na mijn echtscheiding dacht ik: ik ga nooit meer iemand vinden. Er waren wel dates en liefjes hier en daar, maar geweldig was dat allemaal niet. En ineens, als je het totaal niet meer verwacht, kom je dan iemand tegen die je vijf, zes jaar geleden ook al eens bent tegengekomen. Hij zei: 'We moeten eens gaan eten'. Dat hebben we gedaan. En ineens was die vonk er waarvan ik dacht dat hij er nooit meer zou zijn."

Hij zit in N-VA-kringen, is dat een voordeel?

"Hij werkt achter de schermen, en in tegenstelling tot mijn vorige man begrijpt hij wel heel goed als ik 's avonds laat weten dat een vergadering uitloopt en ik een pak later thuis zal zijn. Dat is een verademing.

"Mijn ex-echtgenoot was een piloot. Hij had ook heel onregelmatige uren, en wij hebben twaalf jaar lang goed gefunctioneerd als koppel, maar vooral omdat ik mijn agenda op hem afstemde. Dat ging natuurlijk niet meer toen ik politiek actiever werd. (In 2010 kwam Demir voor de eerste maal op voor N-VA in Antwerpen, en ze werd verkozen, red.) Ik kan moeilijk zeggen dat ik niet naar de plenaire kom omdat mijn man dan toevallig thuis is."

Uw huidige vriend is ook een ex-journalist. Heeft hij advies voor u als u interviews geeft?

"Ja, ik vraag hem dat ook. Hij vindt me wel heel eigenwijs. Hij zou niet met me kunnen samenwerken, zegt hij, omdat ik nooit luister. (schatert)

"De beste tip die hij me al gegeven heeft? Nooit liegen tegen journalisten."

Kom.

"Echt waar. Je kunt een vraag weleens ontwijken of kaderen, maar liegen mag je nooit doen."

Begin 2016 bent u van Antwerpen, waar u districtsburgemeester was, naar Genk verhuisd. Met de bedoeling om daar de N-VA-lijst voor oktober 2018 te gaan trekken, veronderstelt iedereen.

(aarzelt lang en antwoordt dan voorzichtig) "Ik heb altijd gezegd dat ik terug naar de familie ging om mee voor mijn zieke moeder te zorgen, ik heb nooit gezegd dat ik daar een lijst ging trekken of duwen. Ik doe heel graag wat ik nu doe. Het veld bezoeken, kijken wat er nodig is of hoe we een beter beleid kunnen voeren. Ik heb het gevoel dat ik in deze positie een verschil kan maken."

Is dat een signaal aan uw partij: maak mij geen lijsttrekker in Genk?

"Euh, nee."

U ging niet liegen tegen journalisten.

(lacht) "De partij heeft nog niet gezegd wat ik moet doen. Ik zeg gewoon dat ik dit heel graag doe, en dat ik veel dingen wil realiseren, maar dat twee jaar veel te kort is."

Vindt u van uzelf dat u goed bezig bent?

"Als ik kijk naar wat ik in vier maanden tijd gerealiseerd heb, vind ik dat wel, ja. Er was een groot softwareprobleem bij de overheidsdienst voor mensen met een handicap, waardoor zij hun uitkering te laat kregen. Ik heb dat opgelost, en heb 38 mensen laten aanwerven om de achterstand weg te werken. Ook in het dossier van de poolbasis Prinses Elisabeth, dat compleet vastzat, heb ik voor een oplossing gezorgd. En ik heb het onderzoeksschip Belgica besteld, dat de fauna en flora in de zeeën onderzoekt. Maar er ligt nog heel wat werk op de plank. Ik weet wat te doen."

Nog een laatste vraag: op de Vlaamse feestdag zei u op Radio 1 dat u geen nieuwe Vlaming bent, maar een Vlaming. Geldt dat ook voor al die jongeren uit Molenbeek, Borgerhout en Genk?

"Absoluut. Wij zijn hier geboren, wij gaan hier naar school, wij zijn evenveel Vlaming als Kim en Sofie. Daar hoort natuurlijk ook bij dat wij achter waarden als gelijkheid tussen man en vrouw, democratie en persvrijheid staan. We gaan geen compromissen sluiten over die waarden, we gaan niet de sharia invoeren, en de godsdienst gaat het nooit overnemen van de wetgeving.

"Maar N-VA staat voor een inclusieve gemeenschap. En je kunt maar een gemeenschap zijn als je een beroep doet op iedereen. Ik vind de term 'nieuwe Vlaming' zelfs beledigend. Dat is echt zo passé. Als ik een kind krijg binnenkort, is dat dan ook nog een nieuwe Vlaming? Gaan we dat echt nog zeggen tegen de derde generatie?"

Maar krijgen die jongeren genoeg dat signaal, denkt u, dat zij evenzeer Vlaming zijn als Kim en Sofie?

"Zelfs mijn broer zegt soms: ik heb hiervoor ingenieur gestudeerd, ik werk hier, ik betaal hier belastingen, wat moet ik nog meer doen om aanvaard te worden? En ik hoor het ook bij anderen. Evident is het blijkbaar toch niet.

"Dus ja, de politiek moet dat signaal meer geven. Bij dezen: jullie zijn van ons. Jullie zijn Vlamingen."

Volgende zaterdag: Tom de cock

Alle stukken in Zomeruur van 12 augustus zijn al op 11 augustus te lezen op DM+, de digitale vip-omgeving voor abonnees.

Lees alle voorgaande afleveringen op demorgen.be/huisvanhiele

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234