Donderdag 20/02/2020

Reportage

"Racisme zal altijd bestaan"

Gelovigen bidden om de slachtoffers van de aanslag in de Emanuel African Methodist Episcopal Church.Beeld AP

In Charleston delen zwart en blank hun verdriet. Een groot verschil met de reacties op eerder geweld door de politie op zwarte burgers. Velen vrezen dat racisme een kwestie is die nooit zal verdwijnen in de VS, maar 'we zouden beter kiezen voor liefde'.

'Ik wil hem niet haten. Als we daaraan toegeven, verliezen we de stad aan de haat.' Shamekei Gray perst de woorden eruit. Ze staat pal voor de deur van de kerk waar nog geen 24 uur daarvoor een blanke jongen negen zwarte kerkgangers in koelen bloede heeft vermoord. De jonge zwarte vrouw heeft het over Charleston maar het lijkt alsof ze wil dat haar hartenkreet in heel Amerika wordt gehoord, met zoveel overgave spreekt zij. Of is het de moed der wanhoop? Blijft dit land onverbeterlijk als het gaat om ras en vuurwapens?

Zeker bij president Obama sluipt er langzaam maar zeker een gevoel van moedeloosheid in. In dubbel opzicht. Allereerst wijst hij erop dat de schietpartij herinnert aan de 'donkere kant' van de Amerikaanse geschiedenis. Hij doelt daarbij op racistisch geweld uit het verleden, zoals in 1963 toen leden van de Ku Klux Klan in Birmingham, Alabama, een kerk opbliezen en vier zwarte meisjes doodden.

Daarnaast benadrukt Obama dat "opnieuw onschuldige mensen zijn gedood omdat iemand die kwaad wilde doen geen enkele moeite had een vuurwapen te bemachtigen (...) Er komt een moment dat we ons als land rekenschap moeten geven van het feit dat dit type massaal geweld niet voorkomt in andere ontwikkelde landen, niet met deze regelmaat."

Hij weet het als geen ander, want sinds hij in januari 2009 president werd stond hij veertien maal voor de ondankbare taak om te moeten reageren op een massale schietpartij met veel onschuldige doden. De cijfers liegen er niet om. Sinds in december 2012 twintig schoolkinderen werden doodgeschoten in Newtown, Connecticut, zijn er 53 grote schietpartijen geweest. Daarbij vielen 253 doden, aldus de krant USA Today.

Amerika brengt het beste in mensen voort maar ook het slechtste. Het is een gewelddadig land, met een rassenprobleem dat maar niet wil verdwijnen. Charleston is een dubbele tragedie, waarin de kwestie ras en vuurwapens samenkomen. De schutter, de 21-jarige Dylann Storm Roof, kwam naar de historische Emanuel African Methodist Episcopal Church om zwarten te doden. Volgens vrienden vond hij dat de rassen gescheiden moesten blijven en dat blanken alleen met blanken moesten omgaan. Hij zou gezegd hebben een burgeroorlog te willen ontketenen. Idiote ideeën, maar als het je doel is om te doden, dan is het in Amerika niet moeilijk om aan de middelen te komen. Voor het geld dat zijn ouders hem in april voor zijn verjaardag gaven kocht Roof een pistool, schrijft The New York Times.

Het gevolg: negen doden, een bloemenzee voor de ingang van de kerk, huilende mensen, zwart en blank die elkaars verdriet delen in de drukkende zomeravondhitte. Het is een moment van bezinning. Shamekei Gray, 37 jaar oud en jeugdwerkster in de arme buurten, roept iedereen op niet toe te geven aan haat. "Stop dat gepraat over zwart en blank. Kies voor liefde." Ze wordt bijgevallen door Kathlin Madden, een blanke vrouw van 25, bij wie de tranen over de wangen biggelen.

Niet iedereen heeft er vertrouwen in dat Amerika snel tot inkeer komt. Sinds augustus zijn er raciale spanningen naar aanleiding van dodelijk politiegeweld tegen ongewapende zwarte mannen. Elke week is er een nieuw incident, zo lijkt het.

Inwoners van Charleston rouwen samen om de slachtoffers van de schietpartij.Beeld AP

Geen demonstraties

Janice Gilliard, een voormalig reisagent van 59, is hier met haar man, een oud-militair die nog gevochten heeft in de eerste Golfoorlog in 1991. Het zwarte stel is naar de kerk gekomen om hun respect aan de doden te betonen. Gilliard denkt niet dat het rassenprobleem iets is dat zal verdwijnen. "De wind waait niet altijd. Hij neemt af of gaat liggen, net als de zee eb en vloed kent, maar hij gaat niet weg", zegt ze met gevoel voor poëzie. Dat Obama de eerste zwarte president is geworden, heeft de haat niet weggenomen, misschien eerder versterkt omdat sommige blanken de zwarten nu juist meer vrezen en eronder willen houden, zeggen zij en haar man.

Ook Barbara Guilfoyle, een vijftigplusser van Ierse komaf, gelooft niet in een radicale ommekeer. "Er zal altijd een beetje racisme blijven. Iedereen heeft vooroordelen tegen anderen. Ook zwarten." Willie Heywerd, een zwarte man van 52 die een eigen zaak heeft in de transportbusiness, denkt eveneens dat ras een kwestie zal blijven. "Alleen moeten we elkaar niet als bevolkingsgroepen gaan beschuldigen. We moeten de individuen aanpakken die zich eraan bezondigen."

In Charleston overheerst de rust van de rouw. In april waren er nog demonstraties nadat een zwarte man was doodgeschoten door een blanke agent. Ditmaal is er geen enkele spanning voelbaar voor de kerk. Volgens Heywerd is er een verschil tussen een schietpartij door een gestoorde enkeling en onterecht geweld door de politie. "Politie moet een gevoel van veiligheid geven. Doet zij dat niet, of zelfs het omgekeerde, dan tikt dat veel harder aan."

Charleston is deze avond geen Ferguson, geen Baltimore. Steden waar eerder de raciale spanningen tot uitbarsting kwamen. De Heilige Stad, zoals Charleston genoemd wordt omdat op elke hoek wel een kerk staat, reageert met gebedsbijeenkomsten op het drama in de kerk. Maar als het patroon van het afgelopen jaar aanhoudt, kan het morgen elders weer anders zijn.

Charleston is in rouw na de schietpartij, waarbij negen mensen om het leven kwamen.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234