Zaterdag 18/09/2021

Opinie

Racisme en ethnic profiling is niet ingebeeld, zoals wordt beweerd

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Jan Naert is bestuurder bij vzw Jong en vzw Lejo. Pascal Debruyne is stadsonderzoeker aan de UGent en voorzitter van Uit De Marge vzw.

Dit weekend werd Zouzou Ben Chikha hardhandig gecontroleerd door de Gentse politie. Kranten en sociale media drukken hun verbazing uit over de zoveelste hardhandige arrestatie van een burger met migratieroots. Korpschef Filip Rasschaert verdedigt zijn korps: er is geen sprake van een mentaliteitsprobleem.

Ondertussen loopt een onderzoek bij Comité P. Voor het onderzoek af is, spreekt ook burgemeester Termont zich uit. Er is geen sprake van ethnic profiling. De initiële terughoudendheid bij de burgemeester, is omgezet in de kennis dat de politie geen schuld treft en dat er geen structureel probleem is binnen het Gentse korps. De boodschap is vooral dat de politie de perceptie tegen heeft.

Dat staat haaks op het recente beleid in Gent. Het stadsbestuur schafte enkele jaren terug nog de woorden "allochtoon" en "autochtoon" af, om meer gelijkheid in the picture te zetten, niet om ongelijkheid te negeren. Resul Tapmaz implementeerde het antidiscriminatieplan voor woningmarkt en arbeidsmarkt. Maar het beleid gestuurd vanuit een superdiverse realiteit stopt aan de dorpel van de lokale politie van de Stad Gent.

Veel agenten doen met volle overgave hun job goed, en dat in moeilijke omstandigheden. Zoveel is duidelijk. De politie heeft echter het monopolie op geweld, waar ze verantwoord moet mee omgaan. Dat overwicht van macht maakt hen niet het slachtoffer in dit verhaal. Dat zijn de mensen die de hardhandige controles ondergaan. Dat zet de broodnodige legitimiteit die de politie moet verdienen onder druk.

Perpetuum mobile van excuses

Twee trends duiken herhaaldelijk op: ten eerste, excuses om geen excuses aan te bieden. Er zou nergens een structureel probleem zijn, waarbij burgers er systematisch worden uitgehaald omwille van hun afkomst of huidskleur. Neen, er is een 'perceptieprobleem'. Alle procedures worden immers gevolgd dus er is niets aan de hand. Andere mogelijke verklaringen worden zo op voorhand uitgesloten.

Waarom zouden politie en de lokale overheid een uitzondering zijn op de maatschappij? We zien een maatschappelijk verankerd probleem van racisme en discriminatie in diverse maatschappelijke geledingen opduiken. En er is uitvoerig onderzoek dat toont hoe destructief dit is voor mensen zowel op psychisch als fysiek vlak. Wat maatschappelijk terug te vinden is in diverse domeinen van het leven, is natuurlijk ook aanwezig in een politiekorps. Onderkennen dat de omgang met superdiversiteit allerminst een geëffend pad is, lijkt ons een eerste bescheiden stap om er iets mee te doen.

Momenteel krijgt de Gentse politie voor de omgang met superdiversiteit in onze samenleving twee dagen vorming. En dat is het argument om te tonen dat de Gentse politie superdiversiteit ernstig neemt? Bovendien ging het ook over "ervaren politieagenten". En ervaring en leeftijd zijn dan voldoende om antiracistisch te zijn?

Dit soort politieke retoriek en communicatie is wraakroepend. Het is een prelude voor verdere vervreemding tussen deze burgers en politiek.

Is het niet allemaal wat overdreven?

Ten tweede, als dicht betrokkenen bij de jeugdsector mochten we helaas talrijke verhalen horen van jongeren die onrespectvol en bruut aangepakt werden op basis van hun afkomst. Racisme en profiling is niet ingebeeld, zoals wordt beweerd. Een korte bevraging van 10 jongerenwerkers in Gent leert ons dat dit probleem massaal is. Het gaat om tientallen incidenten per week over de Gentse wijken heen waarbij jongeren overmatig gecontroleerd worden op identiteit, jongeren die gefouilleerd worden zonder aanleiding of jongeren die opgepakt worden voor verhoor zonder aanwijsbare reden.

Het signaal is er al vele jaren, maar veel verandert er niet. Dit spoort met officiële cijfers voor België in het Europese MIDIS onderzoek (2010) waar de ongelijke benaderingen en behandeling van burgers met migratieroots door de politie stuitend is.

Zoveel Gent

Er is een trend waarbij 'de cultuur van dialoog en nabijheid' onder druk wordt gezet door 'een cultuur van controle en straffen'. Dat vertelde Professor Paul Ponsaers ons onlangs op deredactie.be (07/12/2015 ). Dat verandert de machtsverhoudingen tussen politie en politiek. En die verhouding dwarsboomt het uitgezette beleidspad inzake superdiversiteit en racismebestrijding.

We verwachten van het bestuur dat het zorg draagt voor Gent en al zijn burgers. We vragen een nadrukkelijke keuze en dito actie voor gelijk burgerschap. Communicatie die groepen in posities van onmacht duwt, verergert de bestaande problemen. Vorige week nog ging het over "criminele jeugdbendes", waardoor de vertrouwensrelatie van jeugdwerkers onder druk kwam.

Daarnaast moet de stad het uitgezette traject van antidiscriminatie en racismebestrijding aanhouden. Het is daarbij noodzakelijk om het gesprek aan te gaan, met jongeren en jeugdwerkers met de politie, en tussen beide. Dat gebeurt nu enkel om "signalen" door te geven en werk af te bakenen. 'Onze politie', die werkt in nabijheid en bouwt vertrouwen op met jonge burgers. De schrijver Italo Calvino zei ooit "De stad ademt in wat wij uitademen, laat het in hemelsnaam liefde zijn." Wij hopen dat het beleid gelijk burgerschap uitademt, zodat onze jongeren gelijkheid inademen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234