Woensdag 20/01/2021

Rachida Lamrabet: Burgers onder de burgers

Beeld UNKNOWN

Rachida Lamrabet is schrijver van 'Vrouwland, Een kind van God en De man die niet begraven wilde worden'. Ze is ook 'Boeken'-columniste. "Wat verandert de beslissing om het woord 'allochtoon' te weren écht?", vraagt ze zich vandaag af in De Morgen.

Ik moet iets bekennen: het verbranden van recensies, daar ben ik mee begonnen. Onmiddellijk na het verschijnen van Vrouwland. Alleen mijn uitgever wist ervan. Twee niet te verwaarlozen verschillen echter met mijn uitgever zijn dat ik dat affikken niet open en bloot op een podium durfde te doen, bij gebrek aan moed. Bovendien brandde ik ook positieve recensies af, mijn debuut werd enthousiast onthaald. Waarom? Omdat ik in die recensies keer op keer omschreven werd als een allochtone schrijfster, en dat maakte die lof dubieus. Voor wie en waarvoor was die lof dan bestemd als ik in de ogen van de recensenten geen gewone schrijfster was maar een allochtone schrijfster?

Lof, die eigenlijk het applaus was van een toeschouwer van een circusact, moest ik niet.

Afgelopen donderdag heb ik mijn map opnieuw bovengehaald. Een map die ik al heb klaarliggen sinds ik voor het eerst gepubliceerd werd. Er kleeft een etiket op met het opschrift 'Recensies'.

Brandmerk
De beslissing van deze krant haalt me meteen uit mijn writer's block, ik wil nu onmiddellijk een boek schrijven, een meesterwerk. Ik kijk uit naar de eerste recensie over mijn nieuwe werk in deze krant. En er zal nergens het woord allochtoon in voorkomen, niet om mij, de schrijfster aan te duiden, niet om de thematiek van mijn werk te beschrijven.

Fijn.

Maar wat verandert deze beslissing echt? Kun je de werkelijkheid veranderen door een woord te doen verdwijnen? Of houden woorden pas dan op betekenis te hebben wanneer de werkelijkheid eerst zelf verandert? Bijvoorbeeld wanneer er niet meer in wij-zij gedacht wordt? Wanneer slechts een uitstervende minderheid nog gelooft dat dit land enkel hen toebehoort?

Allen burgers en geen buitenlui. Zou mooi zijn, maar ik vrees dat we vandaag nog niet wakker zijn geworden in een andere samenleving , ook al zijn we aan dag drie van het experiment van De Morgen, want dat woord heeft een brandmerk achtergelaten op een hele grote groep burgers. En het stigma is hardnekkig, ook al vinden we een ander woord waarvan we overtuigd zijn dat het neutraal is.

Geen enkel woord is politiek neutraal. Dat zeg ik niet, dat zegt onder anderen Jan Blommaert. Welke benaming we ook uitvinden om een gemeenschap te identificeren, het zal moeilijk zijn om de perceptie te veranderen, en dus zal die Marokkaanse of Turkse Belg nog steeds een 'feitelijke allochtoon' blijven. Wat wel zou kunnen helpen, is dat er echt iets verandert aan de scheve verhoudingen die er in ons land zijn tussen verschillende burgers. Het zou effectief een verschil uitmaken wanneer die 'feitelijke allochtonen' het goed zouden doen op school, wanneer ze minder gediscrimineerd zouden worden op de arbeids- en de woonmarkt. Het zou een verschil uitmaken wanneer er meer 'feitelijke allochtonen' op het scherm te zien zouden zijn als nieuwsanker, met of zonder hoofddoek. Het zou helpen dat er opgehouden wordt om gemotiveerde 'feitelijke allochtonen' van kieslijsten te gooien enkel en alleen omdat ze een hoofddoek dragen. Het zou helpen om 'feitelijke allochtonen' niet langer over één kam te scheren en 'feitelijke allochtonen' te zien als individuen en niet als een homogene massa van het kwaad.

Wat ons bindt
Niet dat ik het initiatief van De Morgen onzinnig vind, je kunt de wereld maar veranderen als je ook begint na te denken over de woorden waarmee je die wereld vormgeeft. Het goede aan dit initiatief is dat het onze aandacht doet verschuiven van alles wat ons verdeelt naar alles wat we gemeen hebben. Stel dat we onszelf voortaan aanduiden met de term 'burgers', dan zou het goed zijn om een antwoord te vinden op de vraag wat ons dan bindt in dat nieuwe, frisse, alles en iedereen omarmende burgerschap. Een woord dat als een dun vliesje ruim elf miljoen mensen omhult. Stel u eens voor welke gevolgen dit zou kunnen hebben voor, ik zeg maar wat, Fouad Belkacem, irritante kerel en niet al te snugger, maar voortaan geen allochtoon meer maar een burger onder de burgers. Dan kan geen enkele minister ermee dreigen hem te verbannen uit onze parlementaire democratie zonder dat wij, alle burgers van dit land, halt roepen want iedereen is burger van dit land en dus ook Belkacem. Toch?

Tot slot een Latijnse spreuk om onze nieuwe gemeenschap van burgers te vieren of voor liefhebbers van Latijnse adagia of voor mannen die nog op zoek zijn naar leuke slogans.

E pluribus unum.

Let wel, hij is al benomen door de grootste democratie van de wereld.

Ja, zegt Rachida Lamrabet, ook Fouad Belkacem is, hoe irritant ook, een Belgische burger.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234