Dinsdag 21/01/2020

Tuin van Kobe

Rachida Aziz: "Ik heb moeten genezen van racisme"

Aziz aan tafel met journalisten Kim Van de Perre en Stef Selfslagh: 'Ik heb geen boodschap aan andere meningen.' Beeld Wouter Van Vooren

Twintig jaar geleden droeg ze een hoofddoek en vulde ze haar dagen met koken voor haar man. Vandaag noemt ze zich openlijk queer, en staat ze als 'radicale activiste' op de barricaden. Rachida Aziz (44), vrouw met een levensverhaal als geen ander.

Haar gekortwiekte, felrode kapsel is het eerste wat opvalt als Rachida Aziz stipt om zes uur 's avonds In De Wulf binnenwandelt. Een eerbetoon aan de Rode Duivels? Foute openingsvraag. Want terwijl de hele natie nog in diepe rouw verzonken is na onze nederlaag op het EK, is Rachida Aziz net opgelucht dat de Duivels naar huis zijn geknikkerd. "Ik liep rond in centrum Brussel toen de Belgische ploeg won van Ierland", vertelt ze, terwijl ze aan tafel schuift. "Al die blijdschap en euforie die ik toen in de straten zag, maakten mij verschrikkelijk triestig."

Triestig? Waarom?

Rachida Aziz: "Omdat het fake is. Het creëert de kortstondige illusie van solidariteit en eensgezindheid. Een groepje gekleurde jongeren riep uitzinnig: 'Wij hebben gewonnen!' Ik had zin om tegen hen te zeggen: wat hebben jullie eraan? Er is helemaal geen 'wij'. Morgen worden jullie toch weer gediscrimineerd en uitgespuugd door de maatschappij. Hoe kan het dat je dat op zo'n moment vergeet door zoiets commercieels en artificieels als voetbal?"

Kan de slogan 'Tous ensemble' niet het begin zijn van een nieuwe wind?

"Dan was dat al lang gebeurd. We hebben al een tijdje een divers nationaal elftal, maar in de rest van de maatschappij neemt de discriminatie alleen maar toe."

De toon is meteen gezet. Rachida Aziz schuwt de felle uitspraken en vlijmscherpe standpunten niet. De Brusselse werd eerst bekend als modeontwerpster van ethische kledij voor vrouwen met en zonder hoofddoek. Maar de laatste jaren haalt Aziz vooral de kranten met haar opiniebijdragen, petities en rechtszaken tegen racisme, seksisme, homofobie en elke andere mogelijke vorm van discriminatie.

Ze diende een racismeklacht in tegen Bart De Wever (N-VA) omdat die de Berberse gemeenschap zou stigmatiseren, net als tegen media die "ongepaste" cartoons na de aanslag op Charlie Hebdo publiceerden. Het leverde haar de titel van hardcore burgerrechtenactiviste op.

Ook tijdens dit diner en gesprek in Dranouter (binnen wegens een uitgeregende tuin) noemt ze N-VA onomwonden racistisch, en de strategie van linkse partijen bespottelijk. 'Radicaal' draagt ze als een geuzennaam.

De modeontwerpster/activiste is de dochter van een Antwerps-Marokkaans migrantenkoppel. Vader Aziz verliet zijn bergdorp bij de Algerijnse grens in 1969 om in België werk te zoeken, haar moeder volgde een jaar later. "Ik en mijn zussen werden opgevoed met het idee dat we ooit naar Marokko zouden terugkeren", vertelt Aziz. "Op school sprak ik Nederlands, thuis werd de Marokkaanse taal en cultuur behouden. Dat creëerde van bij het begin een schizofrene situatie."

De Brusselse werd eerst bekend als modeontwerpster van ethische kledij voor vrouwen met en zonder hoofddoek. Beeld Wouter Van Vooren

Aziz was 13 toen ze wiskunde-wetenschappen inruilde voor de richting snit en naad op de beroepsschool. Ook al was ze de beste van de klas, en vertelden haar leerkrachten op Silo 2 in Antwerpen dat ze met de vingers in de neus astronaut kon worden. "Ik studeerde doodgraag. Maar ik was moegepest. Elke dag van dat eerste jaar middelbaar kwam ik huilend naar huis."

Hoe ver ging dat gepest dan?

"Op de speelplaats was het een hobby van de andere leerlingen om mij in te sluiten in een kring. Om dan racistische moppen te vertellen tot ik brak. 'Hoe noem je een Marokkaanse met een elastiekje? Een vuilniszak.' Diegene die mij het eerst kon doen huilen, won het spel. Probeerde ik uit de kring te stappen, dan werd ik geschopt of geslagen."

"In het begin van het schooljaar had ik één vriendinnetje. Dat heeft nog geen twee weken geduurd. Haar zus had thuis verklapt dat ze met een 'Marokkaanse' optrok. Ze had slaag gekregen en mocht niet meer met mij gezien worden. Vanaf die dag heeft geen enkel kind nog met mij gepraat."

Werd dat niet opgemerkt door de leerkrachten?

"Dat weet ik niet. Ik weet alleen dat er nooit door iemand is ingegrepen."

Hoe reageerden uw ouders?

"Thuis kreeg ik te horen: 'Maar kind, waarom doe je jezelf dat aan, ga toch naar beroeps. Daar zitten veel migrantenkinderen, die komen niet huilend thuis.' Mijn ouders waren analfabeet. School was school voor hen. Als kind van 12 sta je niet sterk genoeg om uit te leggen dat je eigenlijk astronaut wilt worden en dus een aso-diploma moet behalen."

"Niet dat ik mijn ouders iets kwalijk neem. Ik ben net heel blij dat ze mij ook die Marokkaanse cultuur hebben meegegeven. Een meerwaarde. Het probleem was enkel dat ik op school te horen kreeg dat die cultuur niet oké was. Dat ik alleen Belg kon zijn als ik geen Marokkaans sprak, en geen moslim was. Dat zorgde ervoor dat ik me nergens thuis voelde."

Welke impact heeft dat ene jaar gehad, nu u er meer dan 30 jaar later op terugkijkt?

"Een gigantische impact. Ik besef nu pas dat ik toen, op mijn 13de, in een heel diepe depressie ben beland. Ik kwam 20 kilo bij, nam geen enkele beslissing meer. Alles liet ik over aan mijn ouders, leerkrachten, de maatschappij. Als ik dan toch niet kon doen wat ik wilde doen, maakte de rest mij ook niets meer uit. Dat heeft geduurd tot mijn 25ste."

In die periode bent u ook getrouwd.

"Op mijn 16de was ik verloofd, op mijn 18de gehuwd."

Dat was dan ook niet uw eigen beslissing?

"Mijn echtgenoot was een vriend van de familie. Hij zag mij zitten, is thuis om mijn hand komen vragen. Mijn ouders stonden achter dat huwelijk, maar hadden nooit verwacht dat ik meteen ja zou zeggen. Ik dacht enkel: dan gebeurt er tenminste nog iets in mijn leven."

"Terwijl mijn man ging werken, deed ik het huishouden. Ik kookte, keek naar tv om aan niets anders te hoeven denken. Heel die periode heb ik elke mogelijke emotie gewoon verdrongen. Ik liet het leven mij gewoon overkomen. Ik bestond zonder echt te bestaan."

Beeld Wouter Van Vooren

Een groter verschil met de Rachida die voor ons aan tafel zit, is niet denkbaar. Energiek, vastberaden, levenslustig. Tv-kijken doet ze niet meer, tijd voor het huishouden heeft ze nog amper. Vandaag is ze gescheiden, onafhankelijk, runt ze naast een onlinemodebedrijf ook het Brusselse project Le Space. Een plek op de grens van Molenbeek en de chique Dansaertwijk vol dure boetieks, waar ze concerten, expo's en bijeenkomsten organiseert. Met maar één doel: een veilige haven creëren waar alle Brusselaars zich thuis voelen en elkaar kunnen ontmoeten.

"Waar transseksuelen, Marokkaanse vaders en vrouwen met hoofddoek probleemloos samen kunnen dansen, en slachtoffers van racisme vrijuit over hun ervaringen kunnen praten om elkaar te helpen", vertelt ze terwijl ze een stuk pizza op haar bord schept. Een kans die zij zelf lang niet had, en anderen nu wel wil gunnen.

Hoe transformeer je van depressieve huisvrouw plots naar businesswoman/burgerrechtenactiviste?

"De 'klik' kwam er op mijn 25ste. Driegangenmenu's klaarmaken en om de twee maanden het huis herinrichten gaven hoe langer hoe minder voldoening. Was dit dan de rest van mijn leven, de reden dat ik bestond? Existentiële vragen die je je normaal als puber stelt, borrelden bij mij tien jaar later op."

"Op zoek naar antwoorden op die vragen ben ik me in religie gaan verdiepen. Ik begon lessen islamtheologie te volgen."

Waarom religie?

"De islam was de godsdienst waar ik thuis mee was opgegroeid, waar mijn waarden en normen op waren gebaseerd. Voor mijn papa lagen alle antwoorden in zijn geloofsovertuiging."

Hebt u in die lessen ook antwoorden gevonden?

"Niet direct, nee. Maar het feit dat ik eindelijk kon studeren in een veilige omgeving, waar ik niet beoordeeld werd op mijn afkomst, gaf me mijn zelfwaarde terug. Ik was weer mens."

"Een heel bepalend moment was mijn bedevaart naar Mekka, in het kader van die lessen. Mijn ogen zijn daar opengegaan. Miljoenen mensen van alle origines, uit alle hoeken van de wereld, leefden daar op één vierkante kilometer samen. Communiceerden zonder elkaars taal te spreken en zonder elkaar te schofferen.

Beeld Wouter Van Vooren

"Toen ik thuiskwam, heb ik me drie weken opgesloten om na te denken. Als zo veel verschillende mensen daar konden samenleven, waarom denken mensen in België dan dat dat niet kan? Waarom was ik voorgelogen dat ik mijn cultuur helemaal moest uitvegen om als Belgische aanzien te worden?"

"Na die reis ben ik beginnen te ijveren voor de rechten van minderheden. Niet alleen voor die van moslims, maar die van iedereen. Als al die mensen in Mekka een verbindende factor vonden, dan moest dat hier ook te doen zijn."

"Ik begon in scholen vorming te geven over hoe racisme en discriminatie aan te pakken. In twee jaar tijd heb ik mijn diploma aso in avondschool behaald. Overdag werkte ik als nanny, 's avonds studeerde ik."

Betekende die periode ook het einde van uw huwelijk?

"Dat was pas later. Zes jaar geleden is mijn vader overleden. Zijn dood zette me opnieuw aan het denken over mijn eigen leven: welke keuzes waren het gevolg van mijn opvoeding, en welke maakte ik uit persoonlijke overtuiging? Ik heb toen besloten dat er maar één manier was om daar achter te komen. Tabula rasa. Alles wegvegen en zien wat er blijft plakken."

Hoe doe je dat: tabula rasa maken?

"Door elk aspect van je leven, geloof, overtuigingen, relatie, vrienden, in vraag te stellen. Toen heb ik beseft dat ik nooit de bewuste beslissing heb genomen om te trouwen. Hij was een heel lieve man, heeft me altijd gesteund, maar ik ben nooit verliefd op hem geweest. Hij heeft mijn beslissing om te scheiden gerespecteerd. Ook al heeft dat zijn leven verwoest. Hij is er nog steeds niet over."

"Heel pijnlijk, maar ik wilde eindelijk controle over mijn eigen leven. Coherente keuzes maken waar ik zelf achter sta. Voor het eerst in mijn leven ben ik toen alleen gaan wonen. Ik heb intussen een nieuwe relatie, maar trouwen doe ik bewust nooit meer."

Omdat u bang bent voor een nieuwe scheiding?

"Nee, omdat het huwelijk een patriarchale constructie is. Alsof mijn relatie dan pas geldig zou zijn? Mijn vriend en ik hebben onze liefde bezegeld met een feest in een kasteel. Maar ik vertik het om voor een administratie te huwen die ik niet erken. Want zij erkennen mij niet."

U bent nu samen met een man, maar omschrijft uzelf als queer. Wat bedoelt u daarmee?

"Dat ik elk etiket weiger op basis van mijn seksuele identiteit. In een ideale wereld zou iedereen dat weigeren. Al het geweld tegen homo's en lesbiennes is gelinkt aan het feit dat hetero's dat etiket wel aanvaarden, ook al verwerpen ze homofobie."

"Het hetero-etiket steekt mij ook in een hokje. Dat wil zeggen dat ik voor de rest van mijn leven enkel met mannen moet slapen. Ik wil mijn seksuele identiteit laten ademen, constant kunnen bijsturen. We zouden vandaag in onze samenleving al zover moeten staan dat het niet meer zou mogen uitmaken. Helaas."

"Na mijn huwelijk ben ik verliefd geweest op mannen én vrouwen. Liefde heeft voor mij te maken met een persoon. Niet met gender, of verpakking."

Kunt u dan niet gewoon zeggen: ik ben bi. Dan liggen alle mogelijkheden ook open.

"Dat is niet hetzelfde. Bi betekent: ik vrij zowel met mannen als vrouwen. Queer betekent: het is niemands fucking business met wie ik vrij."

Beeld Wouter Van Vooren

Aziz is geen wollen sok die enkel zegt dat ze opkomt voor burgerrechten en een betere samenleving; haar hele leven staat in het teken van die strijd. Ook daar is ze zeer radicaal in. Bij elke keuze stelt ze zich eerst de vraag: past die wel in de boodschap die ik verkondig?

Kinderen bleken daar niet in te passen. Als feministe gelooft ze in de theorie van Simone de Beauvoir: dat in elke generatie een groep vrouwen zich moet opofferen als statement tegen de archaïsche genderrollen, om vooruitgang te boeken als maatschappij. Dat wil zeggen: kroost en trouwboekje bewust weigeren.

"Al die vrouwen die bij hoog en bij laag beweren dat zij de taken evenwichtig gaan verdelen met hun man? Eén op de honderd slaagt daarin. Ik heb niet de pretentie om te beweren dat ik Superwoman ben en de uitzondering op de regel zal zijn. Bovendien zouden die kinderen wellicht even hard of meer afzien als ik in mijn jeugd."

Ze noemt zichzelf een revolutietoeriste. Gaat ze op vakantie in Griekenland, dan logeert ze in een hotel dat ook vluchtelingen onderdak biedt. Moet ze naar Dranouter voor een interview, kiest ze voor carpoolen. Boodschappen doet ze in de winkel om de hoek, nooit bij een multinational.

Vermoeiend, jezelf altijd zulke hoge eisen opleggen, merken we op. Maar Aziz wordt er net gelukkig van. "Althans: het streven naar coherentie maakt mij gelukkig. Ik weet niet of iemand 100 procent consequent kan zijn. De enige verantwoordelijkheid die ik op mijn schouders leg, is het proberen. Het al dan niet behalen van het doel moet je kunnen loslaten, om gelukkig te kunnen zijn."

Toch schemert er hier en daar een schuldgevoel door als het niet lukt. Zoals wanneer ze van een gesmoord lapje vlees proeft. "Tien jaar lang ben ik ook vegetariër geweest. Ik voel me nog altijd schuldig als ik vlees eet. Maar door mijn ziekte kan het niet anders. Doktersadvies."

In de zomer van 2002 wordt Aziz op een ochtend wakker met pijnlijk ontstoken ogen. Nog geen week later is ze bijna blind. Een auto-immuunziekte. Na de ogen volgen gewrichten, de lever, de pancreas. Tot ze zich nog amper kan bewegen van de pijn.

"Mijn lichaam viel zichzelf aan. Ik kreeg cortisone, morfine, antidepressiva. De dokters gaven me nog twee jaar. Ik lag te wachten op mijn dood." Maar die kwam niet. De pijn bleef wel. "Een weesziekte, noemden ze het. Niemand kon vertellen wat er precies mis was. In 2004 heb ik dan voor mezelf uitgemaakt: zolang ik leef, moet ik er alles uithalen."

De pijn is nooit weggegaan. "Maar ik heb ermee leren leven", zegt ze. Van morfine is ze eigenhandig afgekickt, door zich cold turkey op te sluiten op haar appartement. Cannabis maakt het nu draaglijk.

"Ik werd ziek toen ik net mijn aso-diploma in avondonderwijs had gehaald. Ik had eindelijk weer controle over mijn leven en dan begon een ziekte, en morfine, plots weer in mijn plaats beslissingen te nemen. Dat wilde ik niet zomaar laten gebeuren."

Beeld Wouter Van Vooren

U hebt toen uw modebedrijf Azira opgericht.

"Vanuit mijn ziekbed. Met de hulp van mijn toenmalige man, die zelfs ontslag nam om mij bij te staan. Ik ben hem daar zeer dankbaar voor. Vandaar dat de beslissing om later van hem te scheiden zo zwaar was."

Van astronaut naar modeontwerpster: een vreemde stap.

"Sinds ik snit en naad had gevolgd, maakte ik al mijn kleren zelf. Van vriendinnen kreeg ik vaak complimenten. Ik was toen ook al met de zoektocht naar gelijkheid en meer burgerrechten bezig en dit paste daar perfect in. Ik wilde hippe westerse kleding maken die vrouwen met hoofddoek ook konden dragen. 100 procent ethisch: ecologische materialen, modellen die niet het zogenaamde ideaalbeeld van de vrouw bevestigen, goede werkomstandigheden."

"Enkele jaren geleden kreeg ik miljoenen aangeboden van een bank in Dubai, die in Azira potentieel zag voor een wereldwijde keten. Maar de voorwaarde was in Dubai produceren. Dat was in strijd met mijn voornemens."

Met miljoenen in het spel moet u toch hebben geaarzeld?

"Nee. Ook daarin moet je consequent zijn."

Mode ontwerpen als een vorm van activisme.

"Inderdaad. Toen ik met Azira begon, woedde het hoofddoekendebat volop. Ik wilde tegenwind bieden door die hoofddoek gewoon in het modebeeld te integreren. Tonen dat het gewoon een vrije vrouwelijke keuze was, geen voorwerp van politiek debat. In landen als Iran is het een symbool van onderdrukking, hier niet."

Worden sommige meisjes hier niet gepusht van thuis uit?

"Alle meisjes die ik ken, mezelf inbegrepen, besloten een hoofddoek te dragen tegen de wil van hun ouders in. Dat verhaal probeer ik al twintig jaar aan iedereen duidelijk te maken. Mijn ouders wisten dat het racisme en discriminatie zou opwekken. Mijn moeder zei tegen mij: 'Is het al niet moeilijk genoeg, kind?'"

Waarom zette u er dan toch een op?

"Als reactie, omdat ik werd uitgespuugd door de maatschappij. Jullie zien mij niet als Belgische? Dan omarm ik wel een andere cultuur."

Wanneer hebt u beslist om hem weer af te doen?

"Toen mijn vader stierf en ik al mijn keuzes in vraag begon te stellen. Ik besefte dat het misschien nooit een echte keuze was geweest, enkel een middel om mij af te zetten tegen een maatschappij die mij niet moest."

Uw modewinkel is inmiddels omgevormd tot Le Space. Bent u gestopt met ontwerpen?

"Het staat gewoon even op een lager pitje. De winkel bleek financieel niet haalbaar, zeker niet nadat ons crowdfundingproject was mislukt."

Pijnlijk, aangezien u ooit hardop droomde van een wereldwijde modeketen.

"Ja en nee. Ik heb mijn strategie herdacht: hoe kan ik het meest bijdragen én waar word ik zelf het gelukkigst van? Le Space is het antwoord."

"In de Dansaertwijk is er nog altijd segregatie tussen de chique boetieks en Molenbeek. Maar in Le Space komen die publieken wel samen. Al organiseren we ook evenementen als The Daughters of Africa-meeting, waar enkel zwarte vrouwen uitgenodigd worden. Omdat zij dat nodig hebben."

Dat staat toch haaks op uw concept van mensen samenbrengen?

"Totaal niet. Om samen te komen moet je eerst zelf genezen. Dat is een noodzakelijke stap. Ik ben getraumatiseerd door het racisme in mijn jeugd. Om hier samen met jullie, witte journalisten te zitten, heb ik eerst moeten genezen."

Kan dat genezen dan ook niet samen?

"Denk jij dat een vrouw die verkracht is geweest, kan genezen bij verkrachters?"

Beeld Wouter Van Vooren

Die vergelijking gaat niet op. Niet alle blanken maken zich schuldig aan racisme.

"Je moet dat niet persoonlijk zien, maar psychologisch. Je kunt niet genezen met iemand waarin je de schuldige herkent."

Het valt op dat u de verantwoordelijkheid bij de samenleving legt, nooit bij het individu. Terwijl iemand als Zuhal Demir (N-VA) zegt: ondanks alle discriminatie moet je als individu ook je verantwoordelijkheid nemen en je plaats proberen vinden.

"Maar dat is geen strategie voor de samenleving. Ik ben geradicaliseerd door mijn verleden. Dat wil zeggen: ik tolereer de samenleving zoals die vandaag bestaat, gewoon niet. Ik ga niet onderhandelen. 'Alstublieft, wilt u mij maar één op de twee keer discrimineren in plaats van zes op de zeven?'"

"Om diezelfde reden geloof ik evenmin in soft feminisme. Kijk naar de suffragettes: die hebben bommen moeten plaatsen om stemrecht te verkrijgen. Alleen radicale feministen hebben iets verwezenlijkt en eigenlijk is dat voor elke strijd zo. By any means necessary. Ik geloof niet in de weg van de dialoog."

Straffe uitspraak. Zonder dialoog kom je toch nergens?

"Maar er is geen dialoog, geen enkele oprechte poging van de andere kant. Geloven in de fake dialoog is zelfs gevaarlijk. Want stel dat gekleurde jongeren geloven dat er daadwerkelijk iets zal veranderen als ze zelf hun best doen. Ze zullen tegen een muur botsen, en nog een, en nog een. That is when you get them angry. Dan kun je beter zeggen: je gaat tegen een muur blijven bonken, want aan de andere kant gaan ze niets doen."

Dan is het enige alternatief: opgeven.

"Nee. De regering moet eindelijk de eerste stap zetten, regels invoeren. Quota, praktijktesten. Enkel door regels verander je het gedrag van mensen. De enige reden dat ik hier niet meer rook op restaurant is omdat het niet meer mag. En intussen geloof ik in microkosmossen zoals Le Space, waar er wél een echte dialoog is."

Ooit overwogen om in de politiek te gaan, van binnenuit iets te veranderen?

"De vraag is meermaals gekomen, van alle partijen buiten de N-VA en Vlaams Belang. Maar dat zou een vorm van prostitutie zijn. Een partij zei letterlijk: 'Je mag alles wat je doet blijven doen, je mag het gewoon niet openlijk meer zeggen.'"

Halfelf, tijd voor koffie en dessert. Voor anderen misschien een signaal om het echte gesprek stilaan af te ronden, uit te waaieren over koetjes en kalfjes. Aziz blijft vurig.

Zoals wanneer ze vertelt over het huis dat haar vader voor zijn dood in Marokko heeft gebouwd. "Een toevluchtsoord voor zijn dochters, noemde hij het. Hij accepteerde dat we in België zouden blijven, maar was ervan overtuigd dat we hier ooit moeten vluchten voor racisme. Vandaar dat schuiloord."

Gelooft u zelf dat het ooit zover komt?

"Ik sluit zo'n scenario niet uit. Moet je echt aan mijn kant staan om dat te zien?"

Even fel is ze als het even later over de politiek gaat. Stemmen doet ze nooit, zegt ze, omdat ze niet meer in de democratie of het Belgische politieke systeem gelooft. Van rechts moet ze zoals bekend niets weten.

Hoe kijkt u naar de linkse partijen?

"Hoezo linkse partijen? Welke linkse partijen?"

Dat zegt genoeg.

"Ik begrijp links echt niet meer. Ze proberen te veel te onderhandelen, compromissen te sluiten, zichzelf te censureren. En dan de corruptie, vriendjespolitiek en Optima-achtige schandalen."

Beeld Wouter Van Vooren

"Als ik hoor dat de PS een voorstel heeft om de hoofddoek in de privésfeer te verbieden, steiger ik. Net als bij de vluchtelingenuitspraken van John Crombez (sp.a). Hoe dom kun je zijn? Denk je nu echt dat dat electoraal iets oplevert, dat rechtse mensen dan plots op een sociale partij gaan stemmen?"

Zijn de linkse partijen volstrekt irrelevant geworden?

"Mocht ik dat denken, zou ik niet zo kwaad zijn. Daarvoor neem ik ze te veel kwalijk. Vooral dat ze niet proberen om echt links te zijn. In de jaren zestig had je ook geradicaliseerde jongeren. Kijk naar mei '68. Omdat je toen een sterke linkse beweging had, heeft links die kunnen recupereren. Nu heb je dat niet en zie je dat IS onze geradicaliseerde jongeren oppikt. Dat ze dat vacuüm hebben gecreëerd, neem ik hen het meest kwalijk."

Religie speelt daar toch ook een rol?

"Dat IS een moslimgroepering is, is puur geopolitiek toeval. Als Irak christelijk was geweest, was het een christelijke terreurgroep geweest. We weten wat de oorlogen daar hebben aangericht."

"De oorzaak gaan zoeken bij de islam is zo kortzichtig. En dat doen we in het Westen tegenwoordig bij alles wat er misloopt. De shooting in de homoclub in Orlando: in plaats van de islam met de vinger te wijzen, zouden we beter het debat voeren over de foute opvoeding van onze jongens. Dat we ze al van jongs af aan machogedrag aanleren door te zeggen dat ze sterk moeten zijn en geen emoties mogen tonen."

Niettemin is de manier waarop religies omgaan met homoseksualiteit toch ook een probleem? Kijk naar de onbeholpen reacties van een imam en een rabbijn recent in De afspraak, toen Bart Schols vroeg wat ze ervan zouden vinden als hun zoon zich als homo zou uiten?

"Daar moeten we niet flauw over doen. Maar studies wijzen uit dat niet-religieuze mensen daar evenveel problemen mee hebben. Zet daar een witte papa en je hebt vaak dezelfde reactie."

Hoe reageerden uw ouders toen u zei dat u queer was?

"Mijn mama is een vrome moslima, ze zit nu in Mekka op bedevaart. Ze heeft mij en mijn zussen al op jonge leeftijd ingeprent dat zij voor het homohuwelijk was. Zonder dat we er zelf naar hadden gevraagd. Dat bestaat ook. Maar we willen het per se over moslims hebben. Waarom die fixatie? We weigeren te zien dat het probleem ook bij de witten zit."

Bent u zelf nog gelovig?

"Daar antwoord ik niet op. Dat hoort bij mijn strategie. Want als ik zou zeggen dat ik moslima was, dan zou alles wat ik zeg en doe in die context geïnterpreteerd worden. En andersom evenzeer."

Beeld Wouter Van Vooren

Haar rechtlijnigheid roept zowel bewondering als afstand op. Sterk in de ogen van de ene, rigide voor een ander. Ze verwacht na dit interview weer een hele hoop bagger, zegt ze als ze haar laatste espresso binnen heeft. Elke keer als ze haar mond opentrekt, volgen er haatmails en venijnige berichten op sociale media.

"Na mijn klacht over de racistische cartoons was het heel erg: mannen die ermee dreigden dat ze mij als hoer aan IS gingen verkopen. Erg om te beseffen dat je buren terroristen zijn."

Ze gaat er nooit op in. Doet zelfs geen poging om mensen met tegengestelde meningen op andere gedachten te brengen.

"Dat lukt toch niet. Ik heb geen boodschap aan andere meningen. Genezen van een trauma is ook: niet toelaten dat iemand je thuis komt beledigen. Ik ben geen kind meer op die speelplaats. Nu heb ik de macht en controle om discriminatie af te blokken. Die Facebook-wall is mijn muur."

Ooit overwogen om België de rug toe te keren?

"Nee, dit is mijn land, ook al heeft niemand mij gevraagd of ik hier geboren wilde worden. Een echte thuis heb ik nooit gehad, maar ik woon hier wel."

"Ik hoop dat men in de toekomst beseft dat mensen zoals ik net het meeste hebben opgeofferd om deze samenleving beter te maken. Natuurlijk geef ik om dit land. Anders zou ik niet zoveel tijd en moeite opofferen om het beter te maken."

Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234