Zondag 17/01/2021

Rachid Taha

'Niemand durft nog een mening te verkondigen. De oogkleppen en de muilkorf worden bij de geboorte uitgedeeld'

De ludieke tijdbom van de raï

Brussel

Van onze medewerker

Gunter Van Assche

In Frankrijk wordt hij wel eens de Mick Jagger van de Maghreb genoemd, en in Algerije de punker van de raï. Rachid Taha is zowel in zijn geboorteland als in thuisland Frankrijk een onbetwiste superster van de raï-muziek. Hij deelt die titel met Khaled, maar waar die laatste raï met pop vermengt, overgiet Taha zijn muziek met de gloeiende pek van punk. Ook op zijn laatste plaat Tékitoi flirt de zanger lustig met die stijl: "Punk is voor mij een even geloofwaardige religie als de islam of het christendom. Ik hield al van kindsbeen af van punkmuziek, en die liefde verdwijnt nooit meer."

Taha is een oudgediende. Zijn debuut dateert al van dertien jaar geleden, maar daarvoor speelde hij al in Carte de Séjour, een punkband die hij op de leest van The Clash had geschoeid. Het is dan ook geen wonder dat je op zijn nieuwste plaat een liefdevolle verwijzing naar die periode hoort, met een cover van 'Rock the Casbah': 'Rock El Casbah'.

"The Clash was een van de beste groepen ter wereld", vindt Taha. "Hun cross-over was er niet alleen een tussen punk en andere genres, maar ook tussen hart, verstand en kloten. (lacht) Ik hoop dat je ook zo'n gevoel krijgt als je naar mijn muziek luistert. Een tijdlang wilde ik precies zijn zoals The Clash, maar omdat ik niet deug in imitaties, vond ik zo automatisch mijn eigen identiteit."

In dat geval slaat de titel van de plaat wellicht niet op de zanger. 'Tékitoi' is een verbastering van 'tu est qui, toi?', wie ben je, de existentiële vraag die je jezelf in de spiegel moet stellen. "Onlangs kwam ik echter iemand tegen die de titel niet snapte en verkeerd uitsprak, als 'teekietoj'. Ik vond dat eigenlijk heel charmant klinken. Het lijkt een beetje op Dinky Toy, niet? Zo heb ik onbewust een speelse dubbele bodem aan die titel gegeven."

Op de plaat is nochtans weinig te merken van zo'n luchtige speelsheid: in de teksten die hij schrijft, klaagt Taha meestal luidkeels alle onrecht aan. "Met de titel verwijs ik naar hoe de politiek mensen vandaag bekijkt", zucht Taha. "In ons sociaal bestek ben je voor het weet een zondebok. Sinds 11 september en de aanslagen in Madrid wijst ook Europa andere nationaliteiten met de vinger. Ik ben Algerijn en heb dus een donkere huidskleur. Bovendien heb ik ook een baardje, waardoor de link met terrorisme soms al heel snel gelegd wordt."

Taha begint zich zichtbaar op te winden: "Ik kan het amper geloven. In een angstreflex slaan sommige mensen in één klap een aantal stappen over. Je loopt gewoon over straat en volgens hen is de kans groter dat je een tijdbom op zak hebt dan je eigen portefeuille. Vandaar 'wie ben je?' Dat is de vraag die je jezelf moet stellen, maar ook anderen. Iemand met een naam is niet langer een bedreiging maar wordt een individu."

Op de cd-hoes staat Taha afgebeeld met het hoofd schuin. Hij lijkt wel een beetje op Christus aan het kruis. Hij ziet zichzelf nochtans niet als een martelaar: "Als het mijn bedoeling was mezelf als Jezus te portretteren, zou dat waarschijnlijk vreemde dingen over mijn eigen ego zeggen. (lacht)"

Er is nochtans een overeenkomst. "Christus onderging zijn noodlot in één baldadige trek: door zijn woorden niet af te wegen is hij uiteindelijk zelfs aan het kruis gestorven. Het mangelt onze samenleving aan dat soort mensen. Nee, je hoeft natuurlijk niet aan het kruis te sterven. Wat ik bedoel, is dat niemand zich vandaag nog durft te roeren en de gevolgen van zijn woorden te dragen. De oogkleppen en de muilkorf worden bij de geboorte uitgedeeld."

Raï betekent 'opinie'. Rachid Taha wilt dan ook geen blad voor de mond nemen. Daarom is Tékitoi vooral een moedige plaat, vindt hij zelf: "Ik verkondig een standpunt dat me alvast niet bovenaan plaatst in de lijst van favorieten van de politieke wereld. Ik verafschuw de opgang van extreem-rechts, ik verafschuw het vreemdelingenbeleid in Frankrijk. De buitenlandpolitiek van de Verenigde Staten is ook een regelrechte schande. Ik mis bij die hoge instanties vooral visie en daar komen mijn donkerste gedachten van."

Taha vreest geen repercussies van zijn uitspraken: "Het klinkt misschien niet realistisch, maar ik voel een soort politieke immuniteit omdat ik een entertainer ben. Zangers zijn dromers, en dromers worden gezien als zotskappen. De hofnar mag alles zeggen omdat de notabelen hem als een idioot zien, terwijl hij eigenlijk de ludieke tijdbom is onder de troon."

Cynische teksten waren daarom uit den boze. "Bitter klink ik nooit, militant des te meer. De tekst van 'Rock the Casbah' is bijna cynisch, maar The Clash bracht dat heel humoristisch en vinnig. Wat teksten schrijven betreft hebben zij me een beetje de richting aangegeven."

De muziek op Taha's plaat klinkt al evenmin donker: "Weet je, ik hou van het leven, ik hou van muziek die me doet lachen en dansen. Daarom speel ik met de opbeurende raï-klanken. En punkgitaren klinken volgens mij als de ultieme definitie van elektriciteit. Deze plaat moest licht geven in je stereo."

Tékitoi luidde ook een grote stijlbreuk in voor Taha: "Ik wilde me losmaken van alles wat ik voordien heb gedaan. Na Rachid Taha Live, de plaat die ik drie jaar geleden in de Ancienne Belgique heb opgenomen, heb ik een hoofdstuk afgesloten. En als je dan toch een bladzijde omdraait, wil je niet opnieuw hetzelfde lezen."

De raï-koning is duidelijk verguld met het resultaat: "Ik ben trots op de beats en grooves. Laurent Garnier en Brian Eno zijn te gek. Wat zij met dansmuziek doen, is geweldig. Zij inspireerden me ertoe om dance in mijn muziek binnen te brengen. Tot dan vond ik dat techno een ziel miste. Nu weet ik dat ik dwaalde: Eno speelde synthesizer en heeft 'Dima' meegeschreven. Dankzij hem werd die song zelfs een van mijn eigen lievelingsnummers."

Algerijnse raï-liefhebbers zouden vrij conservatieve luisteraars zijn. Maar Taha is er heilig van overtuigd dat men hem in zijn moederland niet anders bekijkt dan elders: "In Algerije is men zelfs trots op me, omdat ik een traditie uitdraag naar de wereld. Ik blijf trouw aan de roots van de raï, maar ik geef er een eigentijdse invulling aan. Vergelijk het met de dierenwereld: de dinosauriërs zijn uitgestorven omdat ze zich niet aanpasten. Raï mag nooit diezelfde weg opgaan."

Rachid Taha speelt vanavond in de Ancienne Belgique in Brussel, om 20.00 uur, www.abconcerts.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234