Zondag 20/09/2020

Raadsel Oostendse helikopters opgelost

Twee jaar geleden, op 27 mei 2000, liet de douane van de Oostendse luchthaven beslag leggen op vier helikopters, drie Alouettes die per vrachtwagen waren aangevoerd uit Frankrijk en een Agusta A-109 die vanuit Londen was overgevlogen. De helikopters waren bestemd voor Air Katanga (het vroegere Shabair, waarvan George Forrest ooit de belangrijkste aandeelhouder was) en het was de bedoeling om ze met een Iljoesjin-vrachtvliegtuig naar Lubumbashi in Kongo over te brengen.

Maar omdat de doorvoervergunning voor de toestellen ontbrak, mocht de vracht ons land niet verlaten. Wekenlang zochten de luchthavenautoriteiten vruchteloos naar de eigenaar van het oud militair materieel of de organisator van het transport. Uit een uitgelekte diplomatieke telex, bestemd voor Buitenlandse Zaken en Defensie, bleek wel dat de helikopters naar alle waarschijnlijkheid bestemd waren voor de toenmalige president Laurent-Désiré Kabila. Dat vormde een bijkomend probleem omdat er tegen Kongo sinds 1993 een door de Europese Unie uitgevaardigd wapenembargo bestaat, zodat er in principe geen doorvoervergunning kon worden afgeleverd.

Pas toen de helikopters al lang weer uit het nieuws waren verdwenen, ontdekten onderzoekers van het IPIS dat de transactie was georganiseerd door Katebe Katoto en de Amerikaanse broers Tokoph. Officieel gaf Aero Zambia, dat toen over een filiaal beschikte in Oostende, de opdracht aan de Brusselse firma Demavia Airlines om het transport te organiseren.

Al deze gegevens waren evenwel nog niet openbaar bekend toen de toenmalige VLD-staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Pierre Chevalier, die bevoegd was voor het al dan niet afleveren van een doorvoervergunning, begin juni 2000 de beslissing nam dat de toestellen mochten worden uitgevoerd naar Groot-Brittannië, een land dat niet gebonden is aan een wapenembargo tegen Kongo. "We blijven nog steeds sterk twijfelen aan de stelling dat de toestellen geen militaire bestemming hadden. Maar dat is nu geen zaak meer voor België", liet het kabinet van Buitenlandse Handel weten. "Ik heb de indruk dat er achter de schermen zwaar is gelobbyd om de hete aardappel door te schuiven", wist Agalev-kamerlid Lode Vanoost. "Formeel kunnen we Chevalier natuurlijk niets verwijten."

Volgens de IPIS-onderzoekers arriveerden de toestellen vervolgens vanuit Groot-Brittannië probleemloos in Kongo. (GT)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234