Zondag 17/01/2021

Raadsel 3 n Was Ronald Reagan een goed acteur?

Als hij geen president was geworden, zouden er nooit boeken over zijn filmcarri�re of retrospectieves in filmmusea aan hem gewijd zijn

Van Hollywood-bijrollen tot de politieke hoofdrol

Tijdens een presidentiële dankspeech van Ronald Reagan (na een optreden van pianist Vladimir Horowitz in het Witte Huis) donderde first lady Nancy met haar stoel van het podium, recht de bloembakken in. Haar echtgenoot reageerde gevat: 'Schat, ik had je gevraagd dit alleen maar te doen als ik géén applaus kreeg.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Die anekdote bevat misschien wel de paradoxale essentie van Reagans professionele carrière. Zelfs wanneer hij als president van de VS in het middelpunt van de belangstelling stond, gebeurde er wel iets dat de aandacht van hem afleidde, maar hij beschikte toen over voldoende podiumvastheid om met een grappige one-liner overeind te blijven. De enkele keren dat hij als acteur voldoende opgemerkt werd om, al was het maar met een stukje dialoog, herinnerd te blijven gebeurde dat echter in films waarin anderen de hoofdrol speelden.

Daarom is het iets te makkelijk om Reagan af te schilderen als een mislukte Hollywood-ster. Dichter bij de waarheid is dat hij waarschijnlijk wel die ambitie had, maar dat hij, net als tienduizenden acteurs voor en na hem, die sterrenstatus nooit bereikt heeft. Als de Amerikaanse bevolking hem niet tot president had verkozen, zou geen enkel filmarchief ooit de moeite hebben gedaan om een retrospectieve aan hem te wijden, zoals het Filmmuseum van Brussel in maart 1988 deed. Dat ging wel gepaard met een selectief overzicht van de 'reaganiaanse cinema' uit de jaren tachtig, toen in films als Rocky, Rambo, Red Dawn of An Officer and a Gentleman, de waarden van het republikeinse en imperialistische Amerika verheerlijkt werden. Toen Reagan in 1965, net voor hij gouverneur van de staat Californië zou worden, zijn autobiografie publiceerde, deed hij dat onder de titel Where's the rest of me? Dat was zijn beroemde vraag uit het melodrama Kings Row van regisseur Sam Wood uit 1942. Daarin speelde hij de bijrol van de lokale losbol Drake, die na een ongeval letterlijk en figuurlijk in de handen van een chirurg valt, op wiens dochter Drake een oogje had. Zijn ogen mocht hij houden, maar na de operatie merkt Drake tot zijn ontzetting dat zijn beide benen verdwenen waren. De eigenlijke hoofdrollen in Kings Row werden vertolkt door Robert Cummings, Ann Sheridan en Charles Coburn, als de snijgrage chirurgijn.

Later zouden politieke tegenstanders die waar-is-de-rest-van-mijvraag vaak ironisch tegen Reagan gebruiken. Zijn voorstanders maakten tijdens verkiezingscampagnes dan weer gebruik van een andere beroemde dialoogzin: "Win just one for the Gipper." Die kwam uit de sportfilm Knute Rockne All American (1940) van regisseur Lloyd Bacon. Die biopic ging over de legendarische footballcoach Knute Rockne (vertolkt door Pat O'Brien). De atletisch gebouwde Ronald Reagan (die in een vroeger leven nog sportverslaggever voor de radio was geweest) speelde ook hier een bijrol, die van een van de sterspelers, George Gipp, bijgenaamd the Gipper. Als Gipp ernstig ziek wordt en dus niet meer de sportarena in kan, volgt de inmiddels beroemde aansporing "go out and win just one for the Gipper". Als Reagan dan toch eens een hoofdrol kreeg, werd hij opgezadeld met een gedresseerde chimpansee als tegenstander, in Bedtime For Bonzo uit 1951. In de jaren zeventig verwierf die film een soort cultstatus doordat hij, meestal tijdens een of andere electorale campagne, vaak op universiteitscampussen vertoond werd. Bedtime For Bonzo wordt nu vaak aangehaald als het toppunt van belachelijkheid uit de presidentiële filmcarrière, maar al bij al was het niet eens zo'n draak van een film. Het was een kleine, leuke komedie, waarin Reagan een wetenschapper speelde die de chimpansee Bonzo als zijn eigen kind opvoedt in het kader van een experiment over erfelijkheid en de invloed van omgevingsfactoren. Een jaar later volgde zelfs een sequel, Bonzo Goes To College, (waarin de chimpansee de sportploeg van de school in kwestie naar de overwinning leidt. Maar toen wilde/kon/mocht Reagan niet meer meedoen. Zijn laatste filmrol speelde Reagan in 1964, in The Killers van Don Siegel. die film, gebaseerd op een novelle van Ernest Hemingway, was in eerste instantie voor televisie bedoeld, maar werd uiteindelijk 'te gewelddadig' bevonden en in de bioscopen uitgebracht. Het moet zowat de enige keer geweest zijn dat Reagan een meedogenloze bad guy vertolkte en daarbij zelfs enkele stevige klappen moest uitdelen aan Angie Dickinson. Maar ook in die gangsterfilm bleef Reagan (die zich naar verluidt altijd erover beklaagd heeft dat hij zich tot die "antipathieke" rol had laten verleiden) in de schaduw van Lee Marvin en John Cassavetes.

In totaal telt de filmografie van Ronald Reagan meer dan vijftig titels, maar de meeste daarvan waren middelmatige B-films, die de Warner-studio in de jaren veertig en vijftig aan de lopende band draaide om samen met de betere A-films een double bill te vormen. Het leek eerst weinig waarschijnlijk dat over die carrière een boek zou verschenen zoals The Films Of Ronald Reagan van Tony Thomas, maar dat naslagwerk werd in 1980 in allerijl persklaar gemaakt om nog voor de presidentiële verkiezingen in de boekhandels te liggen. In veel van die films mocht Reagan in een of andere bijrol opdraven, vaak als 'de vriend' van het hoofdpersonage. Daar komt dan ook de spottende opmerking van studiobaas Jack Warner vandaan toen die hoorde dat zijn vroegere contractspeler een politieke carrière ambieerde: "Reagan als gouverneur? Neen, als de vriend van de gouverneur."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234