Zondag 18/04/2021

In memoriam

R. Lee Ermey: de sergeant die kon schelden als geen ander

R. Lee Ermey in 'Full Metal Jacket': ‘Holy Jesus! What is that, Private Pyle?’  Beeld BELGAIMAGE
R. Lee Ermey in 'Full Metal Jacket': ‘Holy Jesus! What is that, Private Pyle?’Beeld BELGAIMAGE

R. Lee Ermey gaat de eeuwigheid in als de huiveringwekkende drilinstructeur uit de Vietnam-film Full Metal Jacket. "Ik sta graag voor de camera", zei deze wandelende encyclopedie van beledigingen. "Dan wordt de cowboy in mij wakker."

Hartman heette hij in de film, en die naam viel op z’n minst ironisch op te ­vatten. Zelfs na dertig jaar blijft het rauw om te zien hoe de sergeant de nieuwe rekruten mindfuckt met een spervuur aan gore uitspraken.

Ermey kon dat zo goed doordat hij zelf meer dan tien jaar marinier was. Zijn carrière eindigde in 1969 voortijdig in Vietnam, door ‘een raket’ waar hij liever niet over praatte. “Als je je vrouw en kinderen verliest bij een verschrikkelijk verkeersongeval”, zei hij aan een journalist, “dan zwijg je daar twintig jaar later ook nog altijd liever over.”

Met schrapnel in zijn arm en rug moest hij vier maanden in het ziekenhuis blijven. Daarna wist de veteraan niet goed van welk hout pijlen te maken. “Ik wist niet wat ik aan moest met de rest van mijn dagen, dus leek het mij logisch om een aftands bordeel over te nemen op Okinawa. Ik handelde in het zwart, deed wat louche zaken. De politie zat mij op de hielen. Ik dreigde aan lager wal te raken.”

Hij verhuisde naar de Filipijnen, waar hij trouwde en te zien was in een paar tv-commercials. In de late jaren 70 kreeg hij zijn eerste echte filmrol te pakken, als helikopterpiloot in Apocalypse Now van Francis Ford Coppola.

Voor de rol van drilsergeant Hart­man in Full Metal Jacket werd hij eerst gewoon als technisch adviseur gevraagd. Hij overtuigde regisseur Stanley Kubrick door op auditie aan de lopende band beledigingen te ­debiteren, terwijl er tennisballen en sinaasappelen naar hem gegooid ­werden. De acteur die Kubrick al op het oog had, mocht naar huis, zodat Ermey vloekend en scheldend de eeuwigheid in kon. “Do you suck dicks? I’ll bet you could suck a golf ball through a garden hose” is maar een van zijn ­talrijke lucide vondsten. Zijn kaaklijn was scherp, zijn ogen puilden uit hun ­kassen. Het wat onnozele legerhoedje deed nauwelijks afbreuk aan het ­vreeswekkende van zijn verschijning.

Het beviel hem wel dat hij voor de rest van zijn leven vastzat aan autoritaire rollen. In het echte leven was hij Republikein, en overtuigd lid van de NRA (National Rifle Association). Hij speelde Sheriff Hoyt in The Texas Chainsaw Massacre, was te zien als politieofficier in Se7en en gaf een groen soldaatje zijn stem in Toy Story. Vijftien jaar na Full Metal Jacket kreeg hij als eerbetoon de rang van ‘Gunnery Sergeant’ – dezelfde die Hartman in de film had.

Het taaie koekje zou uiteindelijk bezwijken aan de complicaties van een longontsteking. R. Lee Ermey laat een vrouw na, zes kinderen en een rist klein- en achterkleinkinderen die hem naar verluidt wel lief vonden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234