Donderdag 01/10/2020

Quo vadis, VRT?

Het zorgt voor een bepaald klimaat als mensen lezen dat de openbare omroep een succesvol boekenprogramma afvoert wegens te duur of te weinig kijkcijfers

Dany Vandenbossche (sp.a) vindt een deel van de kritiek op de VRT heel terecht

Dany Vandenbossche is voorzitter van de commissie Cultuur, Media, Jeugd & Sport in het Vlaams Parlement

@4 DROP 2 OPINIE:Het rommelt opnieuw aan de Reyerslaan. De berichtgeving over de VRT is de laatste tijd niet bepaald een goednieuwsshow. Geldproblemen, dreigende ontslagen, verwijten over minder geslaagde vernieuwingen, ruzies die uitgevochten worden op straat... De openbare omroep lijkt tegenwoordig soms wel een politieke partij na een verkiezingsnederlaag.

Eerst en vooral dienen er zich ernstige financiële problemen aan, zoals die al een tijd geleden door Piet Van Roe zijn voorspeld. Zoals dan te verwachten is, willen alle betrokken partijen de zwartepiet naar elkaar doorschuiven. Het gemakkelijkste is natuurlijk om alles af te wentelen op de kap van de vorige gedelegeerd bestuurder, Tony Mary, en zijn directie.

Mary had een duidelijke visie voor ogen over de rol van de openbare omroep in het digitale tijdperk. Hij gooide heel zijn temperament in de strijd om daarvoor te vechten. Mary zag het (zeer) groot: hij vond dat de VRT structureel 200 miljoen euro bijkomende middelen nodig had. Die exorbitante vraag deed de vraag rijzen waar de grenzen liggen van een openbare omroep in Vlaanderen, tot nader order een gebied van amper 6 miljoen potentiële mediagebruikers. De bomen kunnen niet tot aan de hemel groeien.

Het uiteindelijke resultaat van maandenlange onderhandelingen tussen de ambities van Mary en de Vlaamse regering was de huidige beheersovereenkomst. Daarbij werd de VRT niet gestraft met bikkelharde inleveringen, zoals hier en daar gesuggereerd wordt. De dotatie van de VRT blijft integendeel stijgen, alleen niet meer jaarlijks met 4 procent zoals in het verleden. Maar daartegenover stond dat Mary de toename van eigen inkomsten hoog inschatte. Té hoog, blijkt nu al een tijdje.

De VRT moet zich rekenschap geven van de financiële krijtlijnen die de overheid ter beschikking heeft gesteld. Het is voor mij zeker niet de bedoeling om de VRT af te bouwen, maar ik roep alle verantwoordelijken wel op om de tering naar de nering te zetten. Het kan natuurlijk niet dat men zich niet veel aantrekt van een deficit omdat men dit tekort als breekijzer wil gebruiken om de overheid te gijzelen om met meer geld over de brug te komen.

Minister Geert Bourgeois (N-VA) plant een tussentijdse evaluatie van de beheersovereenkomst voor het voorjaar 2008. Laten we dit moment aangrijpen voor een grondige check-up. We moeten zonder vooringenomenheid bekijken waarom en hoeveel lager de eigen inkomsten zijn dan oorspronkelijk ingeschat. Het moet duidelijk zijn waaraan en waarom er geld wordt uitgegeven. Ik verwacht van het nieuwe management klare taal, heldere ambities en veel zelfkennis. Het eventueel optrekken van de dotatie mag noch een taboe, noch een op voorhand uitgemaakte zaak zijn.

Maar niet alleen het louter financiële luik is een belangrijk punt. Ook verschillende andere punten van kritiek passeerden de voorbije weken de revue en mogen geen taboe in het politieke debat zijn. De vakbonden klagen aan dat gewone werknemers de dupe dreigen te worden van besparingen, terwijl het waterhoofd van 94 managers (of leidinggevenden die alleen in naam geen managers meer genoemd mogen worden) buiten schot blijft.

Ook de concrete invulling van de prioriteiten binnen het takenpakket van de openbare omroep blijft voor beroering zorgen. Ik wens geen proces te maken van het programmabeleid van de VRT, maar dit maakt nu eenmaal voor een groot deel de bestaansreden van een openbare omroep uit. Als ik als politicus het bestaan van de VRT verdedig, word ik dus wel eens aangesproken op berichtgeving over die programma's.

Het zorgt voor een bepaald klimaat als mensen in de krant lezen dat de VRT een succesvol boekenprogramma met 300.000 kijkers afvoert wegens te duur of te weinig kijkcijfers voor Eén of geen interesse van Canvas. Of als het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), het productiefonds voor kwaliteitsvolle Vlaamse fictie, zegt dat de Vlaamse Mediamaatschappij gemakkelijker met geld over de brug komt dan de VRT.

Als veel mensen kritische bedenkingen uiten bij de middle-of-the-roadinvulling van de nieuwe Radio 1, is het voor mij niet evident dat een VRT-topvrouw als reactie onmiddellijk doorverwijst naar de politiek, "die de VRT nu eenmaal de opdracht heeft gegeven dat er veel mensen moeten luisteren". Luistercijfers als streefdoelen zijn belangrijk, maar de invulling van een openbare omroep moet natuurlijk een doorslaggevend verschil maken met andere zenders. Anders maakt de VRT zichzelf overbodig. Als Kurt Van Eeghem in die context over het belang van volksverheffing wil spreken, dan is dat misschien in een wat oubollige terminologie, maar over de grond van de zaak kan ik hem zeker volgen.

We moeten bekennen dat het beleid de laatste jaren misschien te veel last heeft gehad van een kijk-en-luistercijfersyndroom en dat we te weinig duidelijk gezegd hebben wat we precies van de VRT verwachten. De geldkwestie is niet het enige wat telt bij de invulling van een openbare omroep. Sommige opmerkingen van commerciële zenders daarover waren niet altijd onterecht.

Vlaanderen is te klein om zich een mediaoorlog te kunnen veroorloven. Ik hoop dan ook dat Dirk Wauters, de nieuwe gedelegeerd bestuurder van de VRT, in Vlaanderen een pax media kan helpen te verwezenlijken - iets wat met Mary onmogelijk was geworden.

Ik heb er bij Dirk Wauters op aangedrongen dat hij op 18 oktober in de commissie Media van het Vlaams Parlement tekst en uitleg komt geven bij het jaarverslag 2006 én bij de situatie van vandaag. We rekenen op een constructief debat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234