Zaterdag 17/08/2019

PvdA en SP grote winnaars van Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen

Regeringspartijen verliezen fors

Links maakt zich

al op voor 2007

De Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen hebben het land van kleur doen veranderen. De kans dat er na de nationale stembusgang van volgend jaar een linkse coalitie aan de macht komt, is na dinsdagavond wel heel groot.

Brussel / Den haag

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

Wat iedereen al na de bekendmaking van de eerste resultaten vermoedde, werd bevestigd door de definitieve uitslag: de sociaaldemocraten van de PvdA en de socialistische SP zijn de grote winnaars van de gemeenteraadsverkiezingen. De PvdA haalde in totaal 1.988 zetels in de gemeenteraden, 670 meer dan in 2002. De SP verdubbelde zijn zetelaantal naar 333.

De regeringspartijen CDA, D66 en VVD gingen alle achteruit. Vooral de christendemocraten van premier Balkenende kregen een electorale mep. Van de 2.050 raadszetels gingen er bijna 300 verloren. De liberale VVD verloor 128 van de 1.347 zitjes en de sociaal liberale D66 verloor meer dan 80 van de 227 lokale mandaten.

Hoewel de kopstukken van de meerderheidspartijen voortdurend herhaalden dat het om lokale verkiezingen ging, die sowieso losstaan van de nationale politiek, werd al snel duidelijk dat de uitslag van dinsdag een negatieve impact zal hebben op de regering. Zo kondigde VVD-leider Jozias van Aartsen in de nacht van dinsdag op woensdag zijn ontslag aan. Tijdens een persconferentie zei Van Aartsen dat hij voor de verkiezingen al had besloten om op te stappen als zijn partij minder dan 14 procent van de stemmen zou halen. De partij bleef met 13,8 procent net onder die grens.

Enkele uren later liet VVD-coryfee Hans Wiegel weten dat hij niet terugkeert naar de nationale politiek. Gevolg: de Nederlandse liberalen zitten met een machtsvacuüm.

Bij de sociaalliberalen van D66 is de sfeer na de gemeenteraadsverkiezingen bijna defaitistisch te noemen. Tijdens de verkiezingsnacht brachten de partijleiders ietwat sarcastisch een toast uit op een zoveelste nederlaag. "We hebben er al vaker een op ons verlies genomen, toch?", klonk het bij oud-fractievoorzitter Gerrit Jan Wolffensperger.

Huidig partijleider Lousewies van der Laan kondigde een bezinningsproces aan. "Wij hebben vandaag voor de tiende keer op rij verkiezingen verloren. Ik ben niet van plan de oorzaak daarvan ergens anders te zoeken dan bij ons zelf."

Bij de CDA probeerde premier Balkenende de sfeer tegen beter weten in strijdlustig te houden. Er is "hard geknokt", de CDA'ers hebben "hun nek uitgestoken" en "moeilijke maatregelen genomen".

Niet alleen de uitslag van de verkiezingen zelf maar ook de resultaten van een peiling kwamen hard aan bij de regeringspartijen. Op basis van dat onderzoek, uitgevoerd als een soort exit-poll bij 6.000 kiezers die net uit het stemhokje kwamen, verliest de huidige coalitie haar meerderheid en wordt er een nipte meerderheid mogelijk tussen PvdA, SP en GroenLinks.

"Ach een peiling", probeerde CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen dinsdagavond nog te relativeren. "Dat zegt hooguit iets over hoe 6.000 mensen tegen het CDA aankijken. Ik word daar niet zenuwachtig van."

Bij de overwinnaars van de verkiezingen wordt de peiling heel anders uitgelegd. "Alle regeringspartijen hebben verloren, het is een regering zonder volk", zei SP-leider Jan Marijnissen.

Het feit dat de oppositie dinsdag ook de slag om de grote steden won, maakt de nederlaag voor de regeringspartijen nog groter. In Amsterdam boekte burgemeester Job Cohen een monsterwinst van 10 procent. PvdA, SP en GroenLinks halen er samen 66 procent van de stemmen. In Utrecht en Den Haag waren de scores voor de oppositiepartijen minder uitgesproken, maar de trend was duidelijk: verlies voor rechts, winst voor links.

In Rotterdam won de PvdA de veldslag tegen Leefbaar Rotterdam met 37,4 tegen 29,7 procent. De partij die vier jaar geleden met wijlen Pim Fortuyn op spectaculaire wijze doorbrak in de havenstad, lijkt daarmee aan haar definitieve afgang begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden