Zondag 29/05/2022

Puur nieuws hoort niet meer thuis in de krant

Volgende week ondergaat De Standaard een grondige vernieuwingskuur, die kort kan worden samengevat als: minder papier, meer website. De Morgen vroeg tekst en uitleg aan hoofdredacteur Peter Vandermeersch en zorgt voor een primeur van formaat: nooit eerder kreeg onze concurrent een plek aangeboden op onze pagina's.

Door Els Maes en Brecht Decaestecker

Radical transparency is volgens het Amerikaanse maandblad Wired een nieuwe trend in het bedrijfsleven. Open en eerlijk communiceren over de interne keuken van je bedrijf, zonder angst voor de concurrentie. Vandaar een gesprek met Peter Vandermeersch, algemeen hoofdredacteur van De Standaard en Het Nieuwsblad. Twee kranten die wij u ten stelligste afraden, dat spreekt voor zich.

Een heel aantal redacteurs van De Standaard verhuist deze week van de papieren krant naar de webredactie. Hoe hebt u hen kunnen overtuigen?

Peter Vandermeersch: "Heel eenvoudig: door hen te vertellen dat ze hun ogen moeten openen. Ik ben er van overtuigd dat onze nieuwssite de komende jaren de kernactiviteit van de redactie wordt."

Arthur Sulzberger van The New York Times, uw grote voorbeeld, verklaarde onlangs: 'Ik kan niet garanderen dat er binnen vijf jaar nog een NYT op papier bestaat'.

"Slimme man, hé. Als hij bedoelt dat de NYT zoals die nu bestaat zal verdwijnen, dan geloof ik hem. De komende twee jaar zal er in onze carrière meer veranderen dan alle voorbije jaren. We beseffen gewoon nog niet waar we voor staan.

"Of er nog een papieren krant zal zijn is moeilijk te voorspellen, maar het staat vast dat we in 2012 een totaal andere krant zullen maken. Deze vernieuwingsoperatie is de eerste stap in die richting. De krant wordt bijvoorbeeld een pak dunner, elke dag acht pagina's minder. Het geld dat we uitsparen kunnen we investeren in de website."

Minder krant voor meer geld, een boodschap die wij graag aan onze lezers meegeven.

"Pas op, de krant wordt dunner maar ook relevanter. Omdat we vaker de afweging zullen maken wat er nog thuishoort in een krant. Elke vrijdag schrappen we zes pagina's beursnoteringen, omdat de mensen die ook online kunnen opzoeken. Verder zal er sterker geselecteerd worden op inhoudelijk vlak. Zal nog elke dode in Irak een nieuwsbericht in de krant waard zijn? Waarschijnlijk niet, maar op de site zul je bij wijze van spreken van elk slachtoffer in Irak de naam en biografie kunnen lezen.

"Ik heb op de redactie de strijd om het papier uitgeroepen. Elke redacteur zal moeten knokken om zijn stuk nog in de krant te krijgen. Is het relevant genoeg om op papier gedrukt te worden, of is het een stuk dat alleen maar vertelt wat er gisteren gebeurd is en heb ik het dus al lang op internet kunnen lezen? Pure nieuwsberichten horen niet meer thuis in de krant. Op papier moet de nadruk liggen op achtergrondstukken, analyse, opinie.

"Wij maken op de redactie een onderscheid tussen drie soorten nieuws. Breaking news dat alle redacties hebben, een staking op Zaventem bijvoorbeeld, wordt direct gepubliceerd op de site. Sommige nieuwsfeiten kun je een dag houden en pas de volgende dag publiceren in de krant. En daarnaast blijven er grotere achtergrondstukken, interviews, opiniestukken, dingen die je kunt opsparen voor je weekendkrant. Die afweging tussen '0-1-7-nieuws' wordt fundamenteel. Want de website mag dan erg belangrijk zijn, dat betekent niet dat je alles zomaar online moet gooien. Het zou dom zijn omdat je zo je primeurs aan de concurrentie cadeau geeft. En het zou vooral commercieel niet interessant zijn."

Omdat de website, hoeveel bezoekers die ook trekt, nauwelijks winstgevend is?

"Op dit moment draait de site DS Online break-even, en die van Het Nieuwsblad bijna. De specifieke kosten voor de sites verdienen we net terug door de verkoop van onlineabonnementen en advertentie-inkomsten. Maar die sites worden natuurlijk gevoed door het werk van de twee grote krantenredacties, en die worden nog altijd betaald door de verkoop van de papieren krant en de krantenadvertenties. De onlineadvertentie-inkomsten zitten in de lift, maar in verhouding met de krant stellen die cijfers niets voor. En onze vijfduizend onlineabonnementen houden de site niet draaiende. De krant brengt nog altijd meer op, punt uit. Dus waarom zou je exclusieve content op die gratis site zetten als je er de volgende dag kranten mee kan verkopen?"

De sites zijn vooral een uithangbord voor de papieren krant?

"Ik ben hoofdredacteur van De Standaard sinds 1999. We maakten destijds, in de woorden van Yves Desmet, een droogkloterige notarisgazet. Het internet was inderdaad een instrument om dat oubollige imago op te krikken, vooral bij het jongere publiek, want daar scoorden we heel slecht."

Maar je moet al heel veel kranten verkopen om de investering in die site ooit terug te verdienen.

"Klopt, maar imagogewijs heeft de investering in die site ons meer opgebracht dan jaren van promocampagnes. En ik geloof erin dat we kunnen evolueren naar een gratis nieuwssite die gefinancierd wordt door advertentie-inkomsten en op zich winstgevend is."

Ook de krant gaat er anders uitzien. Jullie gaan, net als wij vorig jaar, volledig in vierkleurendruk, met een nieuwe lay-out en een ander formaat. Gaat De Standaard op De Morgen lijken?

"Integendeel. Wij kiezen juist voor minder foto's en meer letters. Wij willen dat de krant er heel chique uitziet, een beetje naar het voorbeeld van nrc.next en de Europese editie van The Wall Street Journal."

Jullie worden wat saaier en grijzer?

"Ja, en dat mag best. Mijn grootste zorg was jarenlang het oubollige imago van De Standaard, maar daar zijn we nu wel gerust op. We moeten ons nu meer onderscheiden door te zeggen: het mag wat ernstiger. Er is niks mis met meer doorwrochte, moeilijkere stukken."

Jullie meten jezelf een imago van degelijkheid en sérieux aan, maar we lezen in jullie krant ook over de zwangere Stephanie Planckaert.

"Ik wil ook dat soort dingen weten, maar in de juiste verhoudingen. Ik was bijvoorbeeld ongelukkig over het Standaard Magazine van twee weken geleden: tien pagina's over vrouwenporno, in het paasweekend. Dan denk ik: moet dat nu, uitgerekend op de belangrijkste katholieke hoogdag van het jaar? Ik ben zelf geen praktiserend katholiek, maar een groot deel van ons publiek is dat wel, en uit respect voor die lezers vind ik dat dat niet kan. Verbreding oké, maar je moet niet als een kwajongen proberen te bewijzen wat je allemaal durft."

We horen niets over Het Nieuwsblad. Bloedt die krant dood?

"Dat mogen we zeker niet laten gebeuren en dus gaat het grootste deel van mijn tijd het laatste jaar naar Het Nieuwsblad. We hebben daar een forse operatie achter de rug om de sport- en regioverslaggeving uit te breiden. De strijd tussen de populaire kranten zal lokaal uitgevochten worden."

Hoe verklaart u dat er in deze geglobaliseerde tijden een stijgende interesse is voor nieuws van onder de kerktoren?

"Precies dóór die globalisering. Je hebt Het Nieuwsblad niet nodig om te weten wat er in Bagdad gebeurt, want dat nieuws krijg je al via radio, tv, internet en de gratis Metro op de trein. Maar er is maar één medium dat je zo goed kan informeren over wat er lokaal gebeurt: de krant. Een auto tegen een boom, een overstromend rioolputje, dat is wereldnieuws als het in jouw straat gebeurt. Die dingen bepalen je levenskwaliteit. Ik woon in Tervuren en wil elke dag een stuk lezen over mijn woonplaats. Elke dag moet er over elk van de 308 Vlaamse gemeenten een stukje in Het Nieuwsblad staan."

Voor hoeveel populaire kranten is er plaats in Vlaanderen?

"Volgens mij is er maar plaats voor twee of drie populaire kranten en voor één kwaliteitskrant. We zitten in een hyperconcurrentiële markt en proberen allemaal op dat kleine stukje Vlaanderen goeie kranten te maken, terwijl het eigenlijk economisch nauwelijks haalbaar is. In Atlanta, een staat in de VS met 6 miljoen inwoners, is er één krant: Atlanta Journal-Constitution. Die heeft geen concurrentie en is stukken minder goed dan de gemiddelde populaire krant hier. Maar ze heeft wel een return on sales van 25 procent, terwijl wij hier in Europa rond de 4 procent zitten.

"Waarom is De Standaard zoveel verbeterd? Omdat De Morgen er is. De drive op de redactie, de middelen die wij krijgen, ze zouden er nooit zijn geweest als De Morgen niet bestond. Ik weet heel zeker dat dat omgekeerd ook geldt. Dankzij die concurrentie dwingen wij elkaar om betere kranten te maken. Maar aan de andere kant is het waanzin: De Morgen en De Standaard, met samen 130.000 exemplaren, proberen elke dag even goed te zijn als The New York Times, met 500.000 exemplaren. Het resultaat is dat we ons allemaal kapot werken.

"Je hebt geen glazen bol nodig om te zien dat er tussen de kranten van dezelfde uitgever steeds meer samenwerking tot stand zal komen. Om de kosten te drukken, dat is duidelijk. We gaan noodgedwongen naar een verdere mediaconcentratie en de vraag is of dat wel gezond is voor het perslandschap."

Bent u tevreden met de resultaten van de synergie-oefeningen tussen De Standaard en Het Nieuwsblad?

"Ja. Er zijn een aantal dingen die we niet meer dubbel doen, terwijl je het verschil toch niet ziet. Ik heb de proef op de som genomen voor we aan de synergie begonnen en heb een aantal artikels, zonder kop of auteur, voorgelegd aan het directiecomité van Corelio. De opdracht was: 'Zeg mij welk stuk uit De Standaard komt en welk uit Het Nieuwsblad.' Men zat er totaal naast. Als er een moeilijk woord in stond, was het De Standaard, dachten ze, en als er een dt-fout in stond moest het Het Nieuwsblad zijn."

Ach zo, er staan dt-fouten in De Standaard?

"(lacht) Spijtig genoeg gebeurt dat wel eens. Maar goed, die test toonde aan hoe absurd het was om niet samen te werken. Vroeger ging zowel Het Nieuwsblad als De Standaard naar het vragenuurtje in de Kamer, om achteraf ongeveer hetzelfde stuk te schrijven. Nu sturen we één journalist en kunnen we iemand ergens anders inzetten. Dankzij die synergie hebben we nu 28 reporters in de regio's, enkele jaren geleden waren dat er vier of vijf."

Als die stukken inwisselbaar zijn, schort er dan niet iets aan de profilering van uw kranten?

"Nee, ik vind niet dat Het Nieuwsblad een ander stuk over Israël moet hebben dan De Standaard. Een goed stuk moet in beide kranten kunnen. De afspraak is dat we enkel twee reporters sturen als er een toegevoegde waarde is, en als ze verschillende stukken kunnen schrijven over het onderwerp."

Wie ziet u als de grootste concurrent van De Standaard-website?

"Zo goed als alle andere websites. Slechts heel weinig mensen kopen meer dan één krant, maar iedereen surft op het web van de ene naar de andere site. Naar de grote buitenlandse spelers, maar ook naar hln.be, bijvoorbeeld."

En vrtnieuws.net?

"Zij hebben het voordeel dat ze over veel beeldmateriaal beschikken. We hebben het al gezegd: vrtnieuws.net is door de overheid gesubsidieerde concurrentievervalsing. Als ik zie hoeveel mensen en middelen zij met overheidsgeld inzetten om een slechtere site te maken dan DS Online, dan denk ik: waar is de openbare omroep mee bezig?"

Vertroebelt dat jullie goede relaties niet met de VRT?

"Ach, goede relaties. Iedereen komt stilaan op elkaars terrein. Bij de VRT zijn ze er inderdaad niet blij mee dat wij fragmenten uit De slimste mens op onze site hebben, maar de tijd van bevriende relaties tussen grote mediahuizen is volgens mij voorbij. Voor politieke peilingen hebben we een goede samenwerking met de VRT, maar dat belet niet dat we elkaar naar het leven zullen staan met onze nieuwssites. Als er morgen een voorstel komt van VTM om samen iets rond de verkiezingen te doen, dan zeg ik: laat ons dat bekijken, waarom niet?"

Corelio is ook aandeelhouder van Woestijnvis. Hebt u met Wouter Vandenhaute al over uw tv-plannen gepraat?

"Ja, maar ik heb met hem al over álles gepraat. Het zou dom zijn om de mogelijkheden niet te bekijken. In Nederland maakt de Volkskrant ook televisie."

Als u met Wouter over alles babbelt, gaat het dan ook soms over een nieuw weekblad?

"Ik ben door Wouter destijds gepolst om Bonanza verder te zetten als hoofdredacteur. Ik heb dat niet gedaan, maar we hebben toen dure eden gezworen dat we ooit samen iets zouden doen."

U bent al acht jaar hoofdredacteur van De Standaard.

"En ik had me voorgenomen om het niet langer dan vijf jaar te doen."

Dus tijd voor iets anders?

"Ik ben nu bezig met Het Nieuwsblad, dat is ook iets anders. Maar misschien is het inderdaad hoog tijd dat er iemand op de redactie binnenkomt die zegt: we gaan alles wat Vandermeersch heeft gedaan en gezegd in vraag stellen. Een organisatie heeft dat af en toe nodig."

Zou u graag hoofdredacteur worden van Humo?

"Nee, zeker niet."

Maar het kriebelt wel om met uw vrienden van Woestijnvis aan een printproject te beginnen?

"Er zijn geen concrete plannen, maar de droom om de nieuwe Humo of de nieuwe Knack te maken leeft wel ergens. Ik vind dat we dat met De Standaard in het weekend zelfs een beetje benaderen."

Hét weekblad van dit decennium wordt een krant?

"Dat is mogelijk, ja. Als je in het weekend De Morgen of De Standaard niet gekocht hebt, dan ben je niet mee. Het intellectuele debat speelt zich af in de krantenkolommen. Dat debat mag dan gaan over de staatshervorming of het niveau van de nationale voetbalcompetitie, als het maar op onze pagina's staat."

Ach, het staat in elk geval op die van ons. Bedankt voor dit gesprek.

Elke redacteur zal moeten knokken om zijn stuk nog in de krant te krijgen. Is het relevant genoeg om op papier te drukken of vertelt het wat er gisteren gebeurd is en heb ik het al lang op internet kunnen lezen?Of we saaier en grijzer worden? Ja, en dat mag best. We moeten ons nu juist meer onderscheiden door te zeggen: het mag wat ernstiger. Er is niks mis met meer doorwrochte, moeilijkere stukken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234