Maandag 21/06/2021

Punt achter een referentiepunt

Na acht jaar en twaalfhonderd uitzendingen van Pauw & Witteman houden presentatoren Jeroen Pauw en Paul Witteman het voor bekeken. De iconische Nederlandse talkshow is op 23 mei aan zijn laatste uitzending toe. Wat nu?

Al acht jaar lang is Pauw & Witteman dé afspraak voor al wie voor het slapen gaan wil weten wat er zich die dag bij onze noorderburen heeft afgespeeld. Al sinds september 2006 slagen de twee presentatoren erin om elke dag opnieuw de gasten die er echt toe doen rond hun tafel te verzamelen.

"Pauw & Witteman is de afgelopen jaren zeer bepalend geweest voor het politieke en maatschappelijke debat", zegt Frans Klein, mediadirecteur bij de omroep BNN/VARA. Een korte zoektocht op YouTube geeft Klein gelijk: Pauw & Witteman is goed voor een hele reeks fragmenten die ondertussen tot het collectieve Nederlandse televisiegeheugen zijn gaan behoren (zie kader 'historische afleveringen'). De schaamteloze poging van staatssecretaris Henk Bleker om met voetbaltickets de sympathie van de uitgewezen Angolese asielzoeker Mauro te winnen, Mark Rutte en Diederik Samson die meteen na de ondertekening ervan hun regeerakkoord komen toelichten of Joran van der Sloot die tijdens de aftiteling een glas wijn in het gezicht van onderzoeksjournalist Peter R. de Vries gooit. Allemaal televisiemomenten die rechtstreeks de geschiedenisboeken in kunnen.

Ook de cijfers spreken voor zich: gemiddeld bijna een miljoen kijkers, met pieken tot boven de twee miljoen en dat voor een programma dat pas om elf uur 's avonds op antenne gaat. Al moet daar wel aan worden toegevoegd dat beide heren op dat uur ook weinig concurrentie hebben. Althans, dat was zo tot de commerciële zender RTL4 in september vorig jaar voormalig sportpresentator Humberto Tan de vuurlinie instuurde.

Zijn RTL Late Night, een luchtiger, frissere versie van de latenightshow laat ook mooie kijkcijfers optekenen. En dat voelen ze bij Pauw & Witteman die toch hier en daar een procentje inboeten. Al is dat officieel niet de reden waarom de heren er nu de brui aan geven. "Ik merkte gewoon dat ik toe was aan iets nieuws", liet Paul Witteman (67) weten. Het was een schitterende tijd maar door al dat nachtbraken werd het voor mij op den duur ook vermoeiend."

'Reyers laat'

Volgend seizoen gaat hij nieuwe programma's presenteren over muziek, politiek en wetenschap. Zijn jongere collega Jeroen Pauw (54) wil nog wel een tijdje met een dagelijks programma door. Hij gaat na de zomer een nieuwe latenighttalkshow presenteren die Pauw & Witteman moet doen vergeten. "Het dagelijks maken van een programma dat zowel 'het nieuws van de dag' als 'de waan van de week' probeert te vatten behoort tot het aantrekkelijkste werk in de televisiejournalistiek. Ik verheug me dan ook zeer op het nieuwe seizoen", zegt hij daarover.

Al is de kogel wat dat nieuwe seizoen betreft nog niet helemaal door de kerk. Er zijn immers nog andere kandidaten om het latenightslot over te nemen. Zo liet de omroep KRO-NCRV al weten dat ze journaliste en presentatrice Eva Jinek klaar hebben staan om de opvolger van Pauw & Witteman te presenteren. De andere omroepen kijken al langer met afgunst naar het talkshow-monopolie van BNN/VARA en zien nu de kans schoon om dat te doorbreken. "Jeroen Pauw zal vanaf september de latenightshow in zijn eentje invullen", klinkt het bij de Nederlandse Publieke Omroep. "Maar vanaf januari 2015 ligt alles weer open en kunnen ook andere omroepen hun kans krijgen."

De invloed van Pauw & Witteman reikt verder dan de Nederlandse landsgrenzen. Toen het programma in september 2006 voor het eerst op het scherm kwam, ging dat ook op de nieuwsredactie van de VRT niet onopgemerkt voorbij. "Die eerste uitzendingen deden als een lopend vuurtje de ronde. Het was een programma dat je gewoon moest gezien hebben", herinnert eindredactrice Greet Nagels zich.

"Het idee om met een tafel vol gasten op het einde van de dag de actualiteit te overlopen was nog behoorlijk spannend en nieuw." Toen Nagels een jaar later over een latenightshow voor Canvas nadacht, kon ze dan ook moeilijk om Pauw & Witteman heen. "Hun programma was een referentiepunt, we moeten daar niet flauw over doen. Niet dat we hen klakkeloos imiteerden, maar het was wel een inspiratiebron. Het is geen toeval dat ook bij Phara twee presentatoren elke dag een tafel vol gasten mochten ontvangen."

Nagels, tegenwoordig aan de slag bij Woestijnvis, ontpopte zich doorheen de jaren als grote fan van het programma, maar moet toegeven dat haar interesse de laatste paar seizoenen wat minder was. "Het blijven twee klasbakken natuurlijk, maar je merkte toch dat er een zekere vermoeidheid in geslopen was. Ook in een land als Nederland ben je met een dagelijks programma, qua onderwerpen en gasten, na een paar jaar wel rond."

Een gevoel dat ook Yves Ponnette deelt, de man die momenteel achter de knoppen zit bij Reyers laat. "Bij een programma dat op de dagelijkse actualiteit teert kom je onvermijdelijk in watertjes terecht waar je al eens eerder doorheen bent gezwommen." Iets wat Jeroen Pauw twee jaar geleden trouwens zelf al aangaf in een interview met NRC Handelsblad. "We hebben bij Pauw & Witteman veel hypes. Als je dat door de zeef haalt, blijft er weinig plakken", liet hij toen optekenen.

Dat zowel Pauw als Witteman na acht jaar aan iets anders toe is, is logisch. "Maar ook de verhevigde concurrentie zal er wel voor iets tussen zitten", vermoedt Ponnette. "Humberto Tan heeft het slim aangepakt. Hij laat het vermanende vingertje achterwege en kiest resoluut voor entertainment. En dat werkt, zeker laat op de avond. Aan het eind van een lange dag is het verleidelijk om als kijker voor een makkelijker programma te kiezen. Dat hebben we zelf gemerkt toen Reyers laat plots tegenover De slimste mens kwam te staan."

Pauw en Witteman hebben hun moment goed gekozen. "Het is altijd spijtig als een monument verdwijnt", vindt Ponnette. "Maar misschien beter nu een afscheid in stijl dan na het seizoen te veel roemloos ten onder gaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234