Woensdag 25/11/2020

OpinieAnn Dierick

Psychisch kwetsbare mensen hebben net nu extra steun nodig

Bewoners van een zorgeenheid in de geestelijke gezondheidszorg.Beeld BAS BOGAERTS

ANN DIERICK is ervaringsdeskundige in een setting voor Beschut Wonen in Leuven. Zij schetst hoe het er in deze rare dagen in de geestelijke gezondheidszorg aan toe gaat.

Ik vind haar in de tuin. Ze zit op een boomstronk. Ze ziet er slecht uit. Haar haren zijn slordig. Een getekend gezicht. Ze spreekt moeilijk. Ze heeft gedronken. "Ik verbleef op de PAAZ. Ik was er voor mijn alcoholverslaving. Van het ene moment op het andere werden we verzocht om naar huis terug te keren. We moesten wijken voor coronapatiënten. Enkele van mijn lotgenoten zijn dakloos. Zij zien geen uitweg. Ik ben nu thuis. Ik weet niet wat ik moet beginnen. Ze hebben me in de steek gelaten. Ik krijg totaal geen opvolging. Er is niemand om me te helpen." Ze huilt. Zonder tranen. Ze vertelt me nog dat de PAAZ-afdeling intussen nog steeds leeg staat. Een PAAZ is een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis.

En zij is niet de enige. Op televisie zag ik een jonge vrouw die lijdt aan anorexia nervosa. Ze zou een behandeltraject volgen in een instelling om aan haar herstel te werken. De behandeling wordt uitgesteld. Dergelijke opnames worden als 'niet dringend' beschouwd. Voor de jonge vrouw wordt de toekomst uitzichtloos.

Dat zijn twee schrijnende voorbeelden, ook door het bruuske van wat er is gebeurd. Gelukkig zijn de maatregelen in de psychiatrie niet allemaal zo drastisch. Veel mensen zijn vrijwillig naar huis gegaan: omdat ze anders niet meer naar huis kunnen in het weekend, omdat ze geen bezoek kunnen ontvangen, omdat ze deze dagen bij hun familie willen doorbrengen,... Afdelingen verdwijnen maar in zeldzame gevallen. Meestal verhuizen ze naar een andere locatie. Al is dat voor veel patiënten ook ingrijpend, zij kunnen ten minste hun behandeling voortzetten. En er zijn ook voorzieningen voor psychiatrische patiënten die zelf corona hebben. De zorg voor psychiatrische patiënten valt dus niet stil. Er is veel solidariteit bij het zoeken naar zinvolle alternatieven.

Wat met de ambulante zorg, voor mensen die thuis zijn? Ook niet gemakkelijk. De psychische opvolging staat op een veel lager pitje. Psychiaters en psychologen geven therapie vanop afstand. Voor veel psychisch kwetsbare mensen is die drempel te hoog. Zij zien geen heil in de virtuele gesprekken en onlinecontacten, en schorten dan maar het contact met hun therapeut op. Dat kan voor een aantal van hen nefast zijn. Vooral in tijden waarin angst, onrust en onzekerheid primeren. Sociaal contact is van vitaal belang. Die mensen dreigen in isolement te belanden.

Ikzelf werk als ervaringsdeskundige in een setting voor Beschut Wonen voor psychisch kwetsbare mensen. Wij proberen er alles aan te doen om hen een hart onder de riem te steken. Dat is niet evident. Onze communicatie verloopt nu grotendeels telefonisch en dus vanop afstand. Op vraag van de mensen zijn er wel soms nog face-to-facecontacten, meestal in de vorm van een wandeling buitenshuis. In de huizen zorgt de begeleiding voor structuur. De mensen maken een planning op van wie welke taken op zich neemt. Maar er is niet voor alles een oplossing. Veel van deze mensen hebben zo al te lijden onder de eenzaamheid. Nu vallen al onze groepsactiviteiten voor hen weg: kookochtenden, wandelingen, creawerking, badminton, koor,... Voor een deel van onze mensen is dat normaliter een ideale daginvulling en een manier om anderen te ontmoeten. Een groot deel van die mensen leeft in gemeenschapshuizen. Dat heeft het voordeel dat er interactie is met huisgenoten, dat ze niet alleen zijn. Dat is echter niet altijd zo rooskleurig als het lijkt. Die mensen leven daar dicht op elkaar en hebben hun eigen angsten en onzekerheden. Dat wil weleens uit de hand lopen, zeker nu de emoties soms de overhand nemen.

Ik hoor vaak ook positieve geluiden. Deze cliënt probeert er het beste van te maken: "Deze crisis zet aan tot nadenken. Dat doe ik sowieso al veel, maar nu heb ik zeker de neiging tot reflecteren. Ik filosofeer en schrijf teksten over wat ons overkomt. Later zal ik ze laten lezen, als alles voorbij is. Ik beschouw deze periode een beetje als vakantie. Ik word niet op de dagopname verwacht en heb nu tijd om mijn gedachten de vrije loop te laten. Mensen worden op zichzelf teruggeworpen en dat is niet slecht."

Dat is het leven zoals het nu is bij psychisch kwetsbare mensen. Met vaak aangrijpende en pijnlijke verhalen. Ik maak me zorgen om deze kwetsbare groep. Moeten we daarvoor niet meer oog en aandacht hebben? Wat doen we met de emoties die deze toestand oproept? Houden we voldoende rekening met hun ongerustheid en angstgevoelens? We zijn allemaal bang: moeten we dan juist deze mensen niet extra steunen?

De coronacijfers zijn nog steeds volop in stijgende lijn. Zal dat straks ook het geval zijn met de suïcidecijfers?

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op zelfmoord1813.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234