Zaterdag 23/10/2021

Psychiater die Van Ostaijen inspireerde, vertelt voor het eerst zijn verhaal

Mark Jespers in 'Knack': 'In 1928 werd ik zelf ziek van tuberculose. Waarschijnlijk via Paul van Ostaijen'

Als het aan Paul lag, groette Mark misschien de dingen niet meer

Brussel

Eigen berichtgeving

Armand Plottier

Mark Jespers, onsterfelijk gemaakt door Paul van Ostaijens gedicht 'Marc groet 's morgens de dingen', blijkt helemaal niet zo tuk op de grote Antwerpse dichter. Vooral de tbc waarmee Van Ostaijen Mark en zijn nichtje Ella mogelijk besmette, zit de inmiddels 83-jarige psychiater hoog. Ella overleed op haar zesde aan de destijds ongeneeslijke longziekte. In Knack vertelt Jespers deze week voor het eerst zijn verhaal.

Jespers vertelde aan Knack-journalist Jan Braet: "Ik denk dat mijn nichtje aan een tuberculeuze peritonitis is gestorven. In 1928 werd ik zelf ziek van tuberculose. Ik ook! Waarschijnlijk ook via Van Ostaijen. Ik kan dat niet bewijzen. En het gedichtje 'Marc groet 's morgens de dingen' is het bewijs dat hij zich eigenlijk zeer intiem met ons ophield, in onze familie." Of nog: "Mijn moeder probeerde mij zoveel mogelijk weg te houden van Van Ostaijen. Want hij was tuberculeus en hij had een hang naar kinderen."

Nooit tevoren liet de jongste zoon van schilder Floris Jespers en de neef van beeldhouwer Oscar Jespers zich uit over zijn bewogen jeugd. "Mark Jespers' herinneringen aan Paul van Ostaijen zijn zeer levendig en tegelijk wil hij af van die heiligenkrans die ze om Van Ostaijens schouders hebben gehangen", aldus Braet, die vrij snel ondervond dat de relatie tussen Mark en diens vader Floris enerzijds en van Ostaijen anderzijds verzuurd raakte. "Met de omschrijving 'Van Ostaijens hang naar kinderen' bedoelde Jespers overigens niets seksueels", wil Braet wel even duidelijk stellen.

De Knack-journalist is ervan overtuigd dat Marks negatieve beeld van de dichter sterk beïnvloed werd door zijn vader, "zeker als hij stelt dat Van Ostaijen weliswaar een groot dichter was, maar tegelijk en vooral een marchand de tableaux. Floris vertelde zijn zoon dat het op een keer gedaan was, omdat Paul hem gevraagd had: 'Als ge mij nog een paar goede schilderijen schenkt, dan schrijf ik goed over u.'"

Ook over de voor vader en zoon Jespers traumatische oorlogsjaren vertelt Mark openhartig tijdens het interview, dat in Bern werd afgenomen. Floris werd in 1944 aangegeven door een buurvrouw. Zij vertelde de weerstand, aldus zoon Jespers: 'Die schilder daar uit Antwerpen, dat is een oud-activist van '14-'18. Die moet ge gevangen nemen.' Toen ze Floris arresteerden, zou zoon Mark uitgeschreeuwd hebben: 'Vader, ik laat u niet alleen gaan, ik ga met u mee.' En dat heeft hij ook gedaan.

Braet: "Floris is vooral slachtoffer geworden van de relatieve rechteloosheid in de nasleep van WO II. Nadat twee maanden in de cel moest de militaire rechter toegeven dat ze geen dossier tegen Mark hadden. Floris hadden ze al na twee dagen vrijgelaten. Mark trok toen naar de Gentse universiteit om zijn studies voort te zetten, maar toen de rector naar de collaboratieachtergrond van zijn vrienden begon te peilen was hij in zijn eer gekrenkt. 'Weet u, professor, u zou er beter aan doen om uw eigen Gestapo te gebruiken, maar niet mij', zou hij gezegd hebben. Waarop de rector, nog steeds volgens Mark Jespers: 'Ge kunt een keer terugkeren binnen tien jaar om te zien of ge aan de universiteit kunt studeren.'

Braet: "Mark vertrok noodgedwongen naar het buitenland. Met een bewijs van burgerdeugd op zak, wat hem van collaboratie vrijpleitte." Hij zou voortaan slechts occasioneel in Vlaanderen terugkeren, zoals onlangs voor de expo van zijn vader in Oostende. Braet geeft toe dat hij met het gesprek vooral "een historische getuigenis" weergeeft, naar de historische waarheid ging hij niet op zoek. "De naam van de bewuste rector en van de vrouw die Floris heeft aangegeven, ken ik wel, maar heb ik niet gepubliceerd."

Uiteindelijk belandde Mark, inmiddels gynaecoloog, in Afrika. Daar nodigde hij zijn vader uit. Braet: "Floris heeft anderhalf jaar in Kongo gewoond en gewerkt."

Mark Jespers dicht de Kongolese periode van zijn vader erg veel belang toe. Hij schreef er zelfs essays over vanuit zijn achtergrond als jungiaans psychiater. Braet: "Hij wil daarmee intellectuele stof aanreiken om nieuwe tentoonstellingen van zijn vader mogelijk te maken."

De Floris Jespers-retrospectieve, nog tot 10 april, PMMK, Romestraat 11, 8400 Oostende, elke dag behalve maandag van 10 tot 18 uur. www.pmmk.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234