Dinsdag 07/04/2020

verkiezingen VS

Provocateur wil nu leider worden

Republikeins presidentskandidaat Donald Trump.Beeld REUTERS

Nu Donald Trump officieel presidentskandidaat is voor de Republikeinen, moet hij zich ook beginnen gedragen als een president. Hij probeerde dat alvast op de slotdag van de partijconventie. 'Ik ben de kandidaat van wetten en regels.'

Het feest is afgelopen, nu gaat het beginnen. Gisteren stapten de duizenden gedelegeerden en hun partners weer in het vliegtuig of in hun auto, voor de reis naar Florida of Alaska, naar Maine of Texas, naar Samoa of Hawaii. Ze zijn de fakkeldragers die het kampvuur van de Republikeinse conventie in hun thuisstaat verder moeten verspreiden. Ze hebben genoeg brandstof, maar welk verhaal vertellen ze erbij?

Het einde leek duidelijk. Met een lange toespraak, die bol stond van misdaad, terreur en andere bedreigingen, nam Donald Trump donderdagavond de Republikeinse presidentsnominatie in ontvangst en sloot hij de week af. Hij schetste een land in crisis, een land dat een sterke leider nodig heeft. "Ik zal de wetten en regels herstellen", zei Trump. En voor de duidelijkheid: "Ik ben de kandidaat van wetten en regels."

Het was de culminatie van een bij vlagen tumultueuze conventie, met een kansloze poging tot rebellie, een geval van plagiaat en de eigengereide Ted Cruz, die weigerde zijn rivaal Trump zijn steun te betuigen. Trump probeerde zich donderdag zo presidentieel mogelijk te laten zien, en liet de bedoeld of onbedoeld grappige improvisaties van zijn voorverkiezingscampagne achterwege. Hoewel hij steeds luider ging praten en verviel in wilde handgebaren, was de boodschap duidelijk: vanaf nu is het menens.

De woorden law and order kwamen vier keer voor in de toespraak, 'veilig' of 'veiligheid' dertien keer, 'bedreiging' negen keer. Die nadruk was goed gekozen. Nationale veiligheid is een thema waar conservatieven, op andere vlakken zeer verdeeld, het van oudsher over eens zijn: bang om te verliezen wat ze hebben. En ook in andere lagen van de bevolking heerst het gevoel dat Amerika van binnen en van buiten wordt bedreigd.

Vervallen industriesteden

Het thema past bij Trump, die weet waar gewone Amerikanen zich zorgen over maken. Hem komt de eer toe dat hij de Amerikaanse witte onderklasse heeft herontdekt, en bovenaan op de agenda heeft gezet. Hij heeft gezien dat zij de afgelopen vijftien jaar armer zijn geworden terwijl de rest van het land rijker werd, hij heeft gezien dat hun kinderen naar zinloze oorlogen werden gestuurd, en hij heeft gezien dat ze geen gekleurde buren willen.

De miljonair uit Manhattan wierp zich ook donderdag weer met verve op als voorvechter van de achterblijvers uit het hart van het land. "Elke dag word ik wakker, vastbesloten om te werken voor de mensen die ik overal in dit land heb ontmoet, de mensen die verwaarloosd, genegeerd en in de steek gelaten zijn. Ik heb werkloze fabrieksarbeiders bezocht, en de gemeenschappen die zijn platgetrapt door onze afgrijselijke en oneerlijke handelsverdragen. Zij zijn de vergeten mensen van ons land. Mensen die hard werken maar geen stem meer hebben. Ik ben jullie stem!"

Zowel het zeer nationaal opgevatte begrip nationale veiligheid (Trump wil behalve tegen IS geen militaire avonturen meer, en zei deze week niet per se te gaan helpen als een Baltische staat door Rusland wordt aangevallen) als het economische protectionisme is een variant van America First, een begrip dat heel goed aanslaat in de vervallen industriesteden.

De afkeer van de elitaire correctheid werd duidelijk in de plagiaataffaire van vrouw Melania. Campagneleider Paul Manafort deed de kwestie af als gezeur. Die woorden waren toch heel gewoon? Dat zegt toch iedereen die zulke waarden heeft?

Maar het duidelijkst is de afkeer van de elite merkbaar in de haat tegen Hillary Clinton, die niet alleen de zittende politieke klasse vertegenwoordigt, maar via haar banden met Wall Street ook de klasse van zo gepercipieerde zakkenvullers die alleen aan zichzelf denken. Trump zelf had in de weken voorafgaand aan de conventie die haat al aangewakkerd met een antisemitische tweet (Clinton tegen een achtergrond van bankbiljetten en een Davidster), maar de afgelopen dagen bereikten de tirades nieuwe hoogten.

Vooral Chris Christie, die als een openbare aanklager Clintons "misdaden" als minister van Buitenlandse Zaken aan de jury voorlegde, wist met zijn showproces het publiek op te hitsen. "Guilty!", schreeuwden de gedelegeerden op elke vraag die hij voorlegde. "Sluit haar op! Sluit haar op", werd er dan gescandeerd, een kreet die de dagen daarna bij veel gedelegeerden voor in de mond bleef liggen en die ze bij veel toespraken gretig lieten opstijgen. Een congressman uit New Hampshire ging nog een stap verder en zei dat ze voor het vuurpeloton moest.

Haat is een goede basis voor eenheid, en het was dan ook Clinton die de partij vooral verenigde tijdens het gejoel dat deed denken aan de twee minuten haat die in Orwells 1984 elke dag op Emmanuel Goldstein zijn gericht.

Opvallend genoeg maande Trump de aanwezigen tot kalmte, toen ze donderdag weer begonnen met "Sluit haar op". Hij maakte een bezwerend gebaar met zijn handen en zei: "We gaan haar gewoon verslaan in november."

Trump op de Republikeinse conventieBeeld AP

Zo kon hij op een goed moment zijn presidentiële wijsheid tonen. Dat zal echter geen opmaat zijn naar een vriendelijkere campagne. Trump suggereerde evengoed dat Clinton bloed aan haar handen heeft ("Haar nalatenschap: dood, verderf, terroristen en zwakte.") en betichtte Barack Obama van het zaaien van "raciale verdeeldheid", wegens zijn opmerkingen over politiegeweld.

Clinton blijft dus de belangrijkste factor die de Republikeinen verenigt, en dat gaat ook weer via een doemscenario: een president Clinton die straks de vacatures in het Hooggerechtshof mag gaan vullen. Want dat was misschien wel de grootste angst die Trump de Republikeinen heeft ingeprent, de afgelopen week. Is zij straks degene die het Supreme Court met politiek correcte progressieven mag gaan vullen?

Homohuwelijk

Daarmee, zo viel bij veel gedelegeerden te horen, bewijst Trump zich als echte Republikein. Tijdens de conventie werden een paar ouvertures gemaakt die modern overkwamen: Silicon Valley-investeerder en homo Peter Thiel riep op te stoppen met die 'domme' strijd over wie naar welke wc mag, dochter Ivanka Trump riep op tot gelijke salarissen voor vrouwen en betere kinderopvang, en Trump zelf nam de LHBT-gemeenschap in bescherming. Het leverde allemaal best veel applaus op.

Maar tegelijkertijd koos Trump de conservatief Mike Pence als running mate, en namen de Republikeinen een ultraorthodox partijprogramma aan, en wil Trump dus opperrechters die het homohuwelijk gaan terugdraaien.

Het applaus was dan ook massaal, donderdag, hoe on-Amerikaans somber de toespraak ook getoonzet was. Alle onrust van die week leek achter de rug. De vraag is nog wat alle Republikeinen die er níét waren ervan gaan denken (Jeb Bush!), maar Trump heeft voorlopig de orde hersteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234