Maandag 15/08/2022

AchtergrondAhmadreza Djalali

Protestactie voor Zweeds-Iraanse professor: is er nog hoop voor ter dood veroordeelde Djalali?

Een steunactie voor de Zweeds-Iraanse professor Ahmadreza Djalali in Stockholm afgelopen zaterdag. Beeld AP
Een steunactie voor de Zweeds-Iraanse professor Ahmadreza Djalali in Stockholm afgelopen zaterdag.Beeld AP

Met een protestactie aan de Iraanse ambassade hopen de VUB en de ULB het tij alsnog te keren voor Ahmadreza Djalali. De Zweeds-Iraanse professor rampengeneeskunde wordt na zes jaar gevangenschap wellicht deze week geëxecuteerd. ‘We moeten blijven proberen, maar het ziet er niet goed uit.’

Stavros Kelepouris

Amper drie maanden is Jan Danckaert aan de slag als rector ad interim van de Brusselse universiteit VUB. Maar de vervanger van de zieke rector Caroline Pauwels staat nu al voor donkere uren. Dinsdag trekt Danckaert, samen met zijn collega van de ULB en vertegenwoordigers van Amnesty International, de straat op voor een protest aan de Iraanse ambassade: een laatste verwoede poging om iets te veranderen aan het lot van Ahmadreza Djalali.

Djalali werd in april 2016 opgepakt tijdens een werkbezoek aan Iran. Niet veel later belandde hij achter de tralies, na een schijnproces waar Djalali ter door veroordeeld werd voor spionage. Hij zou de Israëlische geheime dienst aan informatie geholpen hebben over twee wetenschappers betrokken bij het Iraanse nucleaire programma.

Djalali’s bekentenis werd volgens mensenrechtenorganisaties afgedwongen door hem te folteren. Sindsdien kwijnt de man al zes jaar lang weg in een Iraanse cel, in mensonterende omstandigheden. De voorbije jaren werd steeds minder vernomen over zijn toestand, maar ieder bericht was zorgwekkender dan het vorige.

21 mei

Begin deze maand kwam er dan toch nog een bericht uit Iran. Djalali zal niet lang meer in gevangenschap blijven. Ten laatste 21 mei, komende zaterdag dus, zal de executie uitgevoerd worden. “We zijn verplicht om te blijven proberen, maar het ziet er natuurlijk niet goed uit”, zucht Danckaert. Samen met de ULB en Amnesty International probeert de VUB druk op Iran te zetten door de lijdensweg van Djalali in de aandacht van de pers en het internationale publiek te houden.

Feit is in ieder geval dat nog niet alle hoop vervlogen is. Er waren al eerder indicaties dat Djalali’s doodstraf uitgevoerd zou worden – verscheidene keren zelfs. Telkens bleek dat uiteindelijk niet door te gaan. “Maar we vrezen het ergste”, zegt Danckaert: “In het verleden werd Djalali weleens verplaatst naar een andere gevangenis, wat kon wijzen op een nakende executie. Nu gaat het echt om een aankondiging van de doodstraf. We maken ons dus grote zorgen.”

Speelbal

Hoe serieus de aankondiging is, kan niemand zeggen. Djalali is de speelbal van het Iraanse regime, dat hem lijkt te gebruiken als pasmunt in internationale diplomatieke aangelegenheden. Djalali heeft door zijn dubbele nationaliteit en zijn universitaire aanstellingen zowel banden met ons land als met Zweden en Italië. Wanneer een belangrijke Iraniër in een van die landen terechtstaat, voert Iran steevast de druk op met dreigementen over de doodstraf van Djalali.

Het is een patroon dat ook bij gevangenen uit andere landen opduikt – al zal Iran dat zelf natuurlijk niet toegeven. In ieder geval valt ook nu weer op dat de berichten over de nakende executie precies samenvallen met rechtszaken tegen Iraniërs in België en Zweden. Afgelopen dinsdag werden voor het hof van beroep drie mannen veroordeeld voor het beramen van een nooit uitgevoerde bomaanslag in Parijs. De rechtbank gaf deze Iraanse terreurcel 17 tot 18 jaar cel. Een vierde betrokkene, een Iraanse diplomaat, werd net als de anderen al eerder veroordeeld en weigerde in beroep te gaan.

De rechtszaak tegen de vier startte in november 2020. Wellicht waren de berichten die toen opdoken, dat Djalali weldra gedood zou worden, ook geen toeval.

Oorlogsmisdaden

In Zweden loopt dan weer een proces wegens oorlogsmisdaden tegen de voormalige Iraanse beambte Hamid Nouri. Hij wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij talloze, mogelijk meer dan honderd, moorden op politieke gevangenen in de Iraanse gevangenis in 1988, in naam van het regime – wat Iran ten stelligste ontkent. Volgens Iran gaat het om een politiek gemotiveerd proces, en wordt Nouri illegaal vastgehouden. Zij eisen dat Zweden de man meteen vrijlaat. De cynische parallel met het verhaal van Ahmadreza Djalali valt moeilijk te ontkennen.

Djalali is voor Iran wellicht een belangrijke gevangene, omdat hij tegen verschillende landen kan gebruikt worden. Maar de vrees is groot dat zijn laatste uren nu echt geslagen zijn. De voorbije weken werden dan ook verscheidene pogingen ondernomen om via diplomatieke weg een executie te voorkomen. Europa drong erop aan bij Iran. Premier Alexander De Croo (Open Vld) vroeg aan de Iraanse president Ebrahim Raisi de doodstraf niet uit te voeren.

Bijkomende sancties

Ook Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) zette recent druk – hij schreef een brief aan ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, om gratie te vragen voor Djalali. Of die inspanningen ergens toe geleid hebben, is onduidelijk. Als Djalali toch gedood wordt, zouden er volgens Jambon bijkomende sancties tegen Iran gevraagd worden aan Europa.

Familie en vrienden van Djalali hopen dat er deze week alsnog goed nieuws komt, en dat Djalali in de toekomst misschien deel kan uitmaken van een gevangenruil tussen Iran en België. Maar er is weinig dat erop wijst dat het tij nog zal keren. Danckaert: “We moeten blijven proberen, maar het ziet er niet goed uit.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234