Donderdag 30/06/2022

NieuwsHoofddoekbeleid

Protest tegen strafstudie voor het dragen van een hoofddoek op buitenschoolse activiteiten

Drie moslimmeisjes op stap. Verschillende Vlaamse scholieren deden recent hun beklag over het hoofddoekbeleid op school. Beeld Getty Images/Maskot
Drie moslimmeisjes op stap. Verschillende Vlaamse scholieren deden recent hun beklag over het hoofddoekbeleid op school.Beeld Getty Images/Maskot

Verschillende Vlaamse scholen treffen sancties tegen zesdejaars die een hoofddoek dragen op buitenschoolse activiteiten, zo getuigen leerlingen. Een probleem, zegt KU Leuven-professor Orhan Agirdag. ‘Assimilatiebeleid is een voorspeller van mindere schoolprestaties.’

Bruno Struys

Op sociale media circuleert een recente mail van een school aan een leerling. De leerling krijgt strafstudie omdat ze tijdens een uitstap naar Brussel weigerde om haar hoofddoek uit te doen. Bovendien zou ze Berbers hebben gesproken met een vriendin.

“Op deze manier toon je weinig respect voor de school en haar schoolreglement”, aldus de leerlingenbegeleider. Ook in andere berichten doen verschillende Vlaamse scholieren hun beklag over het hoofddoekbeleid op andere scholen.

Layla* is 17 en ging onlangs op schoolreis naar Noord-Frankrijk. Een twintigtal meisjes weigerden om de hoofddoek uit te doen. “Het gevolg is dat we volgende week op gesprek moeten en er is ons gezegd dat daaruit een gepaste sanctie zal volgen”, zegt Layla aan De Morgen. “Hoe meer ik de reacties op mijn tweets lees, hoe onmenselijker ik het vind.”

Hannan* is 18 jaar en zit in de leerlingenraad op een andere school. Zo kon ze, samen met enkele medeleerlingen, het beleid veranderen. Vlak voor de grote buitenlandse reis is beslist dat leerlingen van het zesde jaar op buitenschoolse activiteiten een hoofddoek mogen dragen, op voorwaarde dat leerlingen van lagere jaren daarop niet aanwezig zijn.

Dat leidde goed een week geleden tot een conflict op de sportdag, waarbij leerlingen van de lagere graden ook aanwezig waren. In het station weigerden Hannan en enkele andere zesdejaars om hun hoofddoek uit te doen. “Ik heb gezegd dat ik hem wel zal verwijderen zodra we in het sportcentrum aankomen”, zegt ze. “Ik ga die niet in het midden van het station uitdoen.”

Ook als ze op eigen houtje weer naar huis keren, kregen ze in het station een opmerking van die leerkracht. Een tiental leerlingen heeft intussen een mail ontvangen waarin staat dat ze maandag (gisteren) samen met hun ouders op gesprek worden verwacht. Tot dat gesprek is hun de toegang tot de lessen ontzegd.

“Ik heb eerder ook al eens twee uren strafstudie gehad, omdat ik de hoofddoek droeg op een infosessie aan de universiteit, waar hoofddoeken zijn toegelaten.”

Een medeleerling bevestigt het verhaal. “We zijn blij dat de school stappen vooruit heeft gezet, maar het blijft tot problemen leiden”, zegt Saliha*.

Schoolprestaties

Volgens pedagoog Orhan Agirdag (KU Leuven), die een van de berichten ook deelde op Twitter, kan zo een repressief beleid tot slechtere schoolprestaties leiden. Onderzoek van zijn KU Leuven-collega’s toont dat Vlaamse middelbare scholen die bewust omgaan met culturele verschillen de prestatiekloof tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond verkleinen. Eerder werd de invoering van een hoofddoekverbod in Frankrijk al in verband gebracht met slechtere schoolprestaties van moslima’s.

“Assimilatiebeleid is een voorspeller van mindere schoolprestaties”, zegt Agirdag. “Op scholen met een grotere kloof in prestaties tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond vonden we een belangrijke factor: een verbod op bepaalde culturele, talige of religieuze tekenen.”

De theorie daarachter is dat leerlingen die zichzelf kunnen zijn, zich beter thuis voelen op school, zich meer verbonden voelen, en dus beter presteren.

“Dat kan gaan over het uiten van je seksuele geaardheid, thuistaal, hoofddoek, noem maar op”, zegt professor interculturele pedagogiek Ilse Derluyn (UGent). Al is het verband volgens haar niet altijd zo lineair. “Het dragen van een hoofddoek kan ook tot uitsluitingseffecten leiden, bijvoorbeeld omdat de drager gestigmatiseerd wordt, en dan zal die zich ook niet thuis voelen. Maar die stigmatisering duidt dan vooral op een groter probleem van discriminatie in onze samenleving.”

Dat thuis voelen komt ook terug in wat de leerlingen vertellen. Zo hebben ze minder een probleem met een hoofddoekverbod binnen de schoolmuren, dan erbuiten. “Ik zit al twaalf jaar op die school en ik voel me daar thuis en dus is het ook comfortabel om daar geen hoofddoek te dragen”, zegt Layla.

“Zodra je op die bus stapt, zet je je hoofddoek af, en leg je je identiteit en principes af. Ik denk dat het onderschat wordt hoe moeilijk dat is”, zegt Saliha.

Sancties tegen het spreken van een andere taal dan het Nederlands op de speelplaats zou op veel scholen voorkomen. Onderzoek uit 2021 in lagere scholen toont dat 30 procent aangeeft dat daar straffen op staan, al neemt dat percentage af. Het hoofddoekverbod is nog wijdverbreider.

Hoofddeksels

De leerlingen die De Morgen kon spreken, kennen elkaar en zitten toevallig op scholen van het katholieke net. Lieven Boeve, directeur-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen, heeft de berichten op sociale media gezien. Hij sprak zich in het verleden al uit tegen een hoofddoekverbod.

“Daar sta ik nog altijd achter”, zegt Boeve. “De houding om levensbeschouwelijke kentekens toe te laten, behoort tot het wezen van een katholieke dialoogschool.”

De scholen die tot zijn net behoren, zijn echter vrij om anders te oordelen. Meestal gaat het bovendien niet letterlijk om een verbod op levensbeschouwelijke tekens, maar op hoofddeksels. Scholen willen ook niet als enige de stap zetten om hoofddoeken toe te laten. Boeve haalt het voorbeeld aan van een school met technisch en beroepsonderwijs die plots aso-leerlingen aantrok. “Je wil niet dat leerlingen om de verkeerde redenen een studie- of schoolkeuze maken”, zegt Boeve.

* Layla, Hannan en Saliha zijn schuilnamen, om de anonimiteit van de scholieren te bewaren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234