Donderdag 09/04/2020

Energie

Protest tegen biomassacentrales: ‘Bomen verbranden is geen klimaatoplossing’

Houtpellets bestemd voor de biomassacentrale in Rodenhuize, Gent.Beeld (c) Greenpeace

De plannen om massaal Europese steenkoolcentrales te vervangen door biomassacentrales kunnen de klimaatcrisis nog versnellen in plaats van afremmen, waarschuwen experts. Om de tien grootste biomassaprojecten van Europa te voorzien van pellets moet gigantisch veel bos gekapt worden.

Het is dit keer de in Londen gevestigde denktank Sandbag die aan de alarmbel trekt. De zwaar gesubsidieerde plannen om de CO2-uitstoot te verminderen door de bouw van biomassacentrales zullen resulteren in een “verbluffende” hoeveelheid bomenkap, waardoor bossen mogelijk sneller worden vernietigd dan ze kunnen groeien, luidt het.

Sandbag becijferde dat alleen al voor de tien grootste biomassaconversieprojecten van Europa elk jaar 36 miljoen ton houtpellets nodig is, wat gelijk is aan de huidige wereldwijde productie van houtpellets. Dit zou vereisen dat elk jaar 2.700 vierkante kilometer wordt gekapt, het equivalent van de helft van het Zwarte Woud in Duitsland. Volgens het Wereld Natuur Fonds (WWF) verdwijnt er nu jaarlijks al 7,9 miljoen hectare bos van de aardbol. Dat is meer dan twee keer de oppervlakte van ons land.

Pellets uit VS en Canada

Directe aanleiding voor het cijferwerk van Sandbag zijn de plannen om de Europese steenkoolcentrales, waaronder het gigantische Drax-complex in North Yorkshire, om te bouwen en in plaats houtpellets te verbranden. De meeste houtpellets die bij Drax worden gebruikt, zijn zoals in veel fabrieken in de rest van Europa geïmporteerd uit de VS en Canada. “Dat betekent dat er enorme extra milieukosten zijn bij het transport van het hout vanaf de andere kant van de Atlantische Oceaan”, stelt de auteur van het rapport, Charles Moore, in The Guardian.

De geplande omzettingen van biomassa – met Finland, Duitsland en Nederland voorop – zouden 67 miljoen ton koolstof in de atmosfeer uitstoten. Tegelijk zouden die boshongerige energiecentrales nog geen 2 procent van de elektriciteitsbehoefte van de EU produceren. Eenzelfde productiecapaciteit die elk jaar door wind- en zonneparkontwikkelaars in Europa wordt gebouwd. Lees: zonder dat daarvoor hele wouden moeten sneuvelen.

Een schip van energiereus GDF Suez (nu Engie) komt aan in de haven van Gent.Beeld BELGA

EU-toezichthouders beschouwen biomassa nochtans als een koolstofneutraal, hernieuwbaar alternatief. Ze zeggen dat de groei van nieuwe bomen evenveel koolstof kan opnemen als er houtpellets vrijkomen wanneer ze worden verbrand om elektriciteit op te wekken. Die claim stoot tal van klimaatactivisten tegen de borst. Alex Mason van het EU-kantoor van WWF zegt dat het verbranden van bossen “letterlijk het tegenovergestelde is van wat we zouden moeten doen” om de klimaatcrisis aan te pakken.

Uitdoofscenario

Ook in ons land was er eventjes enthousiasme voor biomassacentrales. Maar in 2016 waaide dat snel over. Een project voor een nieuwe centrale in Gent werd geschrapt – kostprijs: 2 miljard euro. Enkele maanden later gingen ook de subsidies voor een biomassacentrale in Langerlo op de schop, waarna de stekker uit het project ging. Enkel de biomassacentrale Max Green in Rodenhuize, aan het kanaal Gent-Terneuzen, draait nog. Maar dat is eveneens een uitdovend project dat binnen een tweetal jaar afloopt. 

Volgens de Bond Beter Leefmilieu (BBL) de enige logische keuze voor het milieu en de consument. “Volledige bomen verbranden is geen klimaatoplossing”, zegt woordvoerster Julie Reniers. Het geld dat de centrales ontvangen in de vorm van groenestroomcertificaten gaat beter naar alternatieven als de uitbouw van wind- en zonne-energie. Momenteel krijgt de biomassacentrale voor 96 procent van haar productie groenestroomcertificaten. 

In 2017 kreeg de centrale een eenmalige levensduurverlenging van vijf jaar. Dat was te verantwoorden om de Europese doelstelling voor hernieuwbare energie te halen. “Op papier klopt dat”, stelt BBL. “Maar die doelstellingen voor hernieuwbare energie kunnen we beter halen met échte hernieuwbare energie. De 100 miljoen euro die Max Green elk jaar ontvangt kan nuttiger ingezet worden.” 

Koolstofbom

De European Academies Science Advisory Council (EASAC), die alle nationale wetenschapsinstituten van Europa vertegenwoordigt, zegt ronduit dat biomassa geen goede energiebron is. Voor ons land is professor Freddy Dumortier lid van de academie. “Verbranding van hout levert weinig op. Daardoor komt er netto meer CO2 uit de schoorsteen dan bij kolen en gas.” Anders gezegd: als we meer biomassacentrales bouwen, zullen deze zorgen voor meer broeikasgassen in de lucht dan de bomen nu kunnen opnemen. 

Biomassa is volgens de EU koolstofneutraal.Beeld Thinkstock

De wetenschappers van EASAC spreken van een ‘koolstofbom’. Ook kwam uit onderzoek naar voren dat biomassacentrales 20 procent meer fijnstof, stikstof en CO2 uitstoten bij de opwekking van elektriciteit dan kolencentrales. Dat biomassaverwerking een CO2-neutraal proces is, is louter een waanidee dat de bossen en wouden bedreigt en intussen geen moer uithaalt voor het klimaat.

Alex Mason van het WWF haalt in The Guardian scherp uit: “Zoals achthonderd wetenschappers vorig jaar hebben opgemerkt, zal het omzetten van kolencentrales in biomassa de uitstoot tientallen jaren, zo niet eeuwen, doen toenemen. Dit nieuwe rapport is nog meer bewijs dat de EU de nieuwe Green Deal moet gebruiken om EU-regels voor bio-energie vast te stellen voordat deze tikkende tijdbom van een beleid nog meer schade aanricht”, klinkt het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234