Maandag 26/09/2022

AnalyseOorlog in Oekraïne

Propagandamachine draait op volle toeren: zo verkoopt Poetin de oorlog aan Russen

Russisch president Vladimir Poetin tijdens een televisietoespraak. Beeld AP
Russisch president Vladimir Poetin tijdens een televisietoespraak.Beeld AP

De Russische propagandamachine draait op volle toeren om het Russische volk wijs te maken dat de invasie van Oekraïne een gerechtvaardigde actie ter zelfverdediging van Rusland is. Alle berichten die niet stroken met dit verhaal worden gecensureerd.

Yvonne Hofs

“De invasie is begonnen”, vertelt presentator Jevgeni Popov de Russische televisiekijkers op maandag 21 februari. “Maar het is niet Poetin die Oekraïne is binnengevallen. Integendeel: Oekraïne heeft Rusland en de Donbas-regio de oorlog verklaard.” Popov en zijn collega’s van staatszender Rusland-1 hebben goed begrepen wat het Kremlin van hen verwacht: zoveel mogelijk pro-Poetin-propaganda verspreiden. Het structureel zwartmaken van Oekraïne moet de geesten van het Russische volk rijp maken voor militaire agressie jegens het buurland. Dat het ‘nieuws’ over de Oekraïense aanval op Rusland een omkering van de werkelijkheid is, is van geen enkel belang.

‘Drugsverslaafden en neonazi’s’

Rusland is een meester in de kunst van het propaganda voeren. Het land trekt alles uit de kast om de publieke opinie in eigen land, maar ook die in Oekraïne, ten eigen gunste te beïnvloeden. Kenners van de Russische propagandatactieken zagen al vanaf november een toename van het aantal negatieve berichten over Oekraïne. Dat wijst erop dat Poetin al maanden geleden aankoerste op een veroveringsoorlog.

Zo zijn honderden pro-Russische socialemediakanalen ineens het bericht gaan verspreiden dat de Oekraïense regering bestaat uit een stelletje neonazi’s. Het onderzoekscollectief Logically, dat digitaal nepnieuws probeert te ontmaskeren, heeft dat geconstateerd. Keir Giles, een Rusland-expert die voor de NAVO onderzoek deed naar Russische desinformatie, zei tegen de BBC dat “Rusland erg gretig is om zijn tegenstanders in Europa als nazi’s te brandmerken”. Rusland heeft ook de Baltische staten al eens als nazistische bolwerken afgeschilderd.

De internationale Russische tv-zender RT, die onder andere Engelstalige uitzendingen in het buitenland verzorgt en die vanaf vandaag niet meer te bekijken is in ons land, beweerde een week geleden – zonder enig bewijs – dat Oekraïne de pro-Russische separatisten in de Donbas-regio zou willen “vergassen”. Poetin zelf haakte hierop in tijdens de televisietoespraak waarin hij vorige week maandag de rebellenregio’s Donetsk en Loehansk als onafhankelijke republieken erkende. “Wat nu in Donbas gebeurt, is volkerenmoord”, zei hij. Poetin riep het Oekraïense leger op de regering-Zelensky omver te werpen. Rusland zou namelijk gemakkelijker tot een akkoord kunnen komen met een nieuw regime dan met “deze bende drugsverslaafden en neonazi’s”.

Meerderheid gelooft propaganda

De Russische propaganda bestempelt Oekraïne tot een duivelse agressor waartegen Rusland zich moet verdedigen. Een meerderheid van de Russen, die weinig andere informatiebronnen hebben dan door de staat gecontroleerde televisie- en radiozenders en socialemediakanalen, gelooft dit verhaal. Denis Volkov, de directeur van het grootste onafhankelijke peilingbureau in Rusland, zei deze week tegen persbureau AP dat meer dan de helft van de Russen achter Poetins militaire optreden staat. “De meerderheid denkt dat de westerse wereld Oekraïne onder druk zet om de Donbas-regio aan te vallen, en dat Rusland de separatisten moet helpen.”

Om het moreel in Oekraïne te ondermijnen, verspreidt Rusland via Telegram, een populair socialemediaplatform in het voormalige Oostblok, valse berichten over de vlotte opmars van het Russische leger in Oekraïne. Diverse steden zouden al ingenomen zijn, de Russen zouden minimale tegenstand ondervinden en de Oekraïense president Zelensky zou al op de eerste dag van de invasie naar het buitenland zijn gevlucht. Socialemediakanalen die niet onder controle van het Kremlin staan, zoals Facebook en Twitter, worden door hackers selectief afgeknepen om de verspreiding van anti-Russische berichten te bemoeilijken.

De Russische regering heeft de weinige kritische media in eigen land, zoals de krant Novaya Gazeta, met een publicatieverbod gedreigd. Novaya Gazeta was deze week zo vermetel om zijn Russische en Oekraïense edities te openen met de kop ‘Rusland bombardeert Oekraïne’. Dat was een ernstige overtreding van het officiële gebod om alleen Kremlin-bronnen voor de berichtgeving te gebruiken en in geen geval agressieve woorden als ‘aanval, invasie, oorlog’ te bezigen. Rusland is – volgens Rusland – immers op vredesmissie in Oekraïne.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234