Dinsdag 19/01/2021

Achtergrond

Proficiat, u mag in België gaan wonen

Syrische vluchtelingen bij de grens met Turkije.Beeld BULENT KILIC / AFP

Een levensgevaarlijke reis in een gammel bootje of een gratis vliegtuigticket naar België, met persoonlijke begeleiding? De 75 Syrische vluchtelingen die volgende maand in ons land worden 'hervestigd', hebben een lot uit de loterij getrokken. Maar België kan meer doen. Veel meer, klinkt het.

Wie als Syriër in een van de tentenkampen in Libanon, Jordanië of Turkije woont, moet hopen uitgekozen te worden voor hervestiging in een ander land. Dat betekent dat je niet meer via routes uitgestippeld door mensensmokkelaars in Egypte moet geraken om vandaar naar het onstabiele Libië te reizen en dan, in een gammel bootje over de Middellandse Zee, richting Fort Europa moet varen.

Er zijn intussen heel wat verhalen over arme drenkelingen. Hervestiging betekent dat je niet meer via Turkije door Griekenland of Bulgarije, twee landen die via push back-operaties vluchtelingen terugsturen, in Europa moet geraken als levend vee in een vrachtwagen. En het betekent vooral dat je geen duizenden euro's aan mensensmokkelaars moet afdokken.

De 75 Syrische vluchtelingen die zijn uitgekozen om in België te komen wonen, hoeven al die moeite niet te doen. De UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN, selecteerde hen, in samenspraak met de Turkse autoriteiten, om uit te wijken naar ons land. De veertien gezinnen en vijf alleenstaanden reizen, nadat ze in Turkije al een voorbereiding kregen van het leven dat hen in ons land wacht, met het vliegtuig naar hier. Ze hoeven zich niet zoals andere asielzoekers aan te melden bij Vreemdelingenzaken en maanden wachten op de afloop van hun procedure, noch moeten ze zelf een woning zoeken. De 75 ondergaan een spoedprocedure om erkend te worden als vluchteling. Volgende week trekt een team van Fedasil op culturele orëntatiemissie naar Turkije.

"Wellicht zullen de eerste Syriërs tegen eind november hier zijn", zegt Mieke Candaele van Fedasil. "Na een verblijf van één tot anderhalve maand in een collectief opvangcentrum verhuizen ze naar verschillende gemeentes." De Syriërs krijgen een woning en een uitkering, en hun kinderen kunnen naar school. Daarnaast worden ze begeleid en krijgen ze taallessen. "Dat zal gemiddeld een jaar duren", schat Candaele.

De komst van de 75 Syriërs kadert in het hervestigingsproject dat werd geïnstalleerd door Maggie De Block (Open Vld). Dat voorziet voor de periode 2014-1015 in de hervestiging van ongeveer 245 vluchtelingen: 75 Syriërs en 85 Congolezen in 2014 en nog eens zo'n 85 Syriërs in 2015. Alles kadert in een Europees programma waarbij nauw wordt samengewerkt met UNHCR. De meest kwetsbare vluchtelingen worden gekozen: alleenstaande vrouwen bijvoorbeeld, of zieken, meisjes die gevaar lopen in tentenkampen of holebi's.

Als het aan UNHCR lag, dan zou iedere vluchteling die daarvoor in aanmerking kwam via hervestiging een nieuwe thuis vinden. Maar de organisatie kan enkel werken met de plaatsen die landen aanbieden. En dat zijn er te weinig, zegt Selin Ünal van UNHCR in Turkije. "In de buurlanden van Syrië zijn er zo'n 3,1 miljoen vluchtelingen, maar Europese landen hebben slechts hervestiging beloofd voor 31.817 Syriërs. Dat kan veel beter."

Vangt België er dit jaar 75 op, dan hebben Zweden en Noorwegen opvang beloofd voor respectievelijk 1.200 en 1.000 Syriërs. Onze noorderburen houden het op 250, Luxemburg vangt er 60 op. Duitsland gaat voor meer dan 20.000.

Een grote hap

Ons hervestigingsprogramma wordt de volgende jaren wel uitgebreid om in 2020 uit te komen op 250 per jaar. Maar zelfs dan is het resultaat schamel, zegt Vluchtelingenwerk. "We hadden gehoopt dat er voor de Syrische vluchtelingen een speciale regeling boven op het quotum zou komen", zegt directeur Els Keytsman. "Nu nemen zij, weliswaar terecht, een grote hap uit het hervestigingsprogramma. Terwijl er nog andere dringende conflicten zijn. België kan trouwens veel meer doen voor Syrische vluchtelingen."

België heeft tot nu toe zo'n 3.000 asieldossiers van Syrische vluchtelingen goedgekeurd, zowat 97 procent van het aantal aanvragen. Keytsman: "Dat toont toch aan dat er iets ernstigs aan de hand is in Syrië? Tegelijk geeft dat cijfer een cynische boodschap: ons land zegt dat Syriërs maar hun leven moeten wagen op zee of illegale mensensmokkelaars moeten contacteren om in België te geraken voor ze worden beschermd."

Theo Francken (N-VA), de nieuwe staatssecretaris voor Asiel en Migratie, zegt niets te zullen veranderen aan de plannen. Er komen ook geen uitzonderingsprogramma's, zoals bijvoorbeeld de humanitaire opvang van 1.200 Kosovaren in 1999. "Ik zal al blij zijn als ik het regeerakkoord kan uitvoeren", zegt Francken. "Ik heb alle begrip voor het leed van de Syriërs, maar je mag dit niet loszien van de totale instroom van asielzoekers in ons land. België blijft een van de topasiellanden in Europa."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234