Zondag 25/09/2022

InterviewKris Quanten

Professor krijgsgeschiedenis: ‘Menselijke tol voor Rusland is hoog, en dan kom je bij de weke onderbuik van Poetin’

Oekraïense militairen graven loopgraven nabij de frontlijn in de Donbas. Beeld AP
Oekraïense militairen graven loopgraven nabij de frontlijn in de Donbas.Beeld AP

De Oekraïners kunnen maar beter nu het verlies van Severodonetsk incasseren, om elders winst te boeken. Dat zegt Kris Quanten, professor militaire geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School. ‘De Russen verliezen zolang ze niet winnen.’

Bruno Struys

‘Severodonetsk zal het lot van oostelijk Oekraïne bepalen’, zegt Oekraïens president Volodymyr Zelensky. Heeft hij gelijk?

Quanten: “Ja en nee. De strijd in Severodonetsk is eigenlijk militair al beslecht. De Oekraïners worden langs drie kanten bestookt en als je dat op de kaart bekijkt, dan moet je vaststellen dat het niet lang houdbaar is. Het loopt trager dan de Russen zouden willen, maar ze nemen toch Severodonetsk en de ruimere provincie Loehansk in. Loehansk is een verloren strijd.

“Zelensky weet dat en hij beseft dat het zwaartepunt daarna zal verschuiven naar Donetsk. De Oekraïners moeten in Severodonetsk een Marioepol-scenario vermijden, waarbij ze geïsoleerd raken en duizenden militairen zich moeten overgeven.

“De Russen bombarderen alles plat, maar ze zullen Severodonetsk als een zeer belangrijke trofee zien, die Poetin moet binnenhalen voor zijn bevolking. In die zin is het een gamechanger. Er ontstaat de perceptie dat Oekraïne verliest en met zijn uitspraak speelt Zelensky daarop in.”

Wat bedoelt hij dan?

“De Oekraïners moeten bereid zijn op één plaats verliezen te incasseren om elders winst te boeken. Na Loehansk zal het zwaartepunt van de strijd zich verplaatsen naar Donetsk. Om daar stand te houden hebben ze wapensystemen nodig die ver reiken. Oekraïne heeft tegenartillerievuur nodig.

“In Donetsk beschikt Oekraïne over betere defensieve stellingen. Hun troepen gaan daar beter renderen. De centrale boodschap van Zelensky is dus gericht aan het Westen: lever ons snel meer artillerievuur.”

Onder andere Noorwegen, Polen en de Verenigde Staten hebben toch al zulke wapensystemen beloofd?

“Ja, maar die moeten nog vervoerd worden en dan moet je nog de manschappen opleiden. In afwachting moeten ze de Russen zoveel mogelijk in Severodonetsk ter plaatse houden - of zoals we zeggen: ‘slijten’ - zodat Rusland die troepen niet elders kan inzetten. Ik ben het dus niet eens met professor Ria Laenen in jullie podcast, die zegt dat de tijd in het voordeel van Rusland is. Zelensky heeft er belang bij om de situatie in Severodonetsk te laten aanslepen, net omwille van de tijd.”

Professor Kris Quanten. Beeld RV
Professor Kris Quanten.Beeld RV

Dan riskeer je toch dat Rusland aan de winnende hand komt?

“Niet als je het bekijkt in een ruimer perspectief. De Russen verliezen zolang ze niet winnen. Als Poetin Loehansk binnenhaalt, heeft hij een overwinning. Maar wat als Oekraïne die westerse wapensystemen eindelijk kan inzetten? Ik schat dat het een kwestie is van een of meerdere weken.

“Himars kunnen ver schieten, maar zijn ook gemakkelijk te verplaatsen en dus moeilijk detecteerbaar. ‘Shoot and scoot’, zeggen de Amerikanen. En de Harpoon-raketten die Oekraïne kreeg, zijn een lelijke streep door de rekening van de Russische marine. Een tweede nederlaag zoals het zinken van de Moskva kunnen de Russen zich niet veroorloven. Je ziet meteen de impact van die leveringen: schepen blijven nu verder van de kust.”

Ondertussen blijft het graan in de havens geblokkeerd. Is dat ook geen oorlogswapen?

“Zeker. Rusland wil zich profileren als een verantwoorde internationale partner. Hun standpunt is dat niet zij, maar Oekraïne de levering van graan blokkeren. Ze wijzen naar de mijnenvelden die Oekraïne heeft gelegd voor de haven van Odessa.

“De Turkse president Erdogan werpt zich nu op als bemiddelaar. Rusland heeft een corridor voorgesteld via de Krim, waarbij er geleverd wordt via Turkije. De boodschap: maar goed dat wij, Rusland, de Krim controleren, want zo kan het graan geëxporteerd worden. Een tweede optie is via Odessa, maar het voorstel van Turkije om die haven te ontmijnen, stuit op stevig verzet van Zelensky, want dan stellen ze hun zuidflank open. Hij wil garanties.

“Als ik spreek met collega’s in Afrika, hoor ik dat die blokkering dramatische gevolgen heeft. Op kwetsbare plaatsen op het continent, zoals in de Hoorn van Afrika, ontstaat inderdaad hongersnood en dat kan de trigger zijn voor nieuwe oorlogen en nieuwe vluchtelingenstromen. Dat kan onrechtstreeks Poetin weer goed uitkomen. Hij weet dat discussies over vluchtelingen Europa verzwakken.”

Het zag er al slecht uit, maar de vooruitzichten zijn nog slechter?

“Hm... We focussen nu op de tegenslagen van Oekraïne, maar vergeet toch niet dat de Russen enorme verliezen dragen. Ze betalen een ontzettend hoge prijs. Volgens voorzichtige cijfers zijn er aan Russische kant 15.000 gesneuvelden sinds 24 februari, dat zijn cijfers die geleden zijn van de Sovjet-oorlog in Afghanistan. Die menselijke tol is heel hoog, en dan kom je bij de weke onderbuik van Poetin: de bevolking. Die gaat zich vragen stellen.

“Toenemende ontevredenheid kan het Kremlin op een bepaald moment aanzetten tot onderhandelingen. Daar zijn we nog lang niet, maar de vraag dringt zich op welke prijs het Westen en Oekraïne bereid zijn te betalen. Is een tegemoetkoming aan Poetin mogelijk, door bijvoorbeeld de provincie Loehansk, een deel van Donetsk en de Krim aan hem te laten? Of blijven we bij het standpunt van Zelensky: we moeten het volledige Oekraïne behouden?”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234