Maandag 17/06/2019

interview

Professor Guido Van Hal: “Tieners laten drinken, dat is spelen met ons intellectueel kapitaal”

Guido Van Hal. Beeld Wouter Van Vooren

Wordt het een zoveelste kater of komt er dan toch een kinderalcoholkliniek? Vrijdagavond, na de Rode Neuzen-show, valt het vonnis voor professor Guido Van Hal. “Het blijft maar wachten op Godot.”

Hij spreekt met stille stem. Nochtans roept medisch socioloog Guido Van Hal (Universiteit Antwerpen) het al jaren uit: de jongeren die comazuipen of met een acute alcoholvergiftiging op spoed belanden, verdienen de juiste nazorg: in een kinderalcoholkliniek. Dat idee kwam er zeven jaar geleden al, nadat spoedartsen voor het eerst een noodkreet hadden geslaakt. Nooit eerder zagen ze zoveel minderjarigen laveloos hun dienst binnen strompelen – als ze dat nog konden, tenminste. Sindsdien is het er niet beter op geworden. Vorig jaar kwamen er meer dan 2.300 jongeren tussen 12 en 17 jaar dronken binnen op spoed, alarmeerde de CM onlangs nog. Een nieuw triest record.

Samen met kinderspecialisten van het UZ Antwerpen boog professor Van Hal zich de voorbije jaren over een alcoholpoli voor tieners, naar Nederlands model. Het concept is er, maar de centen niet. Na jaren aan de bedelstaf heeft Van Hal zijn hoop nu op de Rode Neuzen gesteld. Dat goede doel pompt via het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek 950.000 euro in projecten die onze jongeren mentaal gezonder maken. Vrijdagavond raakt bekend of de kinderalcoholkliniek deelt in de koek.

Van Hal: “Als je jong bent, is het aannemelijk dat je eens te ver gaat. Maar het ding is: jongeren voelen die klop niet komen. Als volwassene merk je: ‘Oei, ik word draaierig en mijn tong slaat dubbel, ik zou beter stoppen.’ Het tienerbrein werkt zo niet. Die jongeren lopen kaarsrecht en ineens vallen ze om, baf.”

Wat gebeurt er nu met die minderjarigen op spoed?

“Te weinig. Er wordt vooral medisch ingegrepen, om de jongere weer bij zijn positieven te brengen. Oplapwerk om de schade zo veel mogelijk te beperken. Maar daar blijft het bij. We zien het te veel als een accident de parcours: die heeft zijn lesje nu wel geleerd. Maar het herval loert altijd om de hoek. Sommigen belanden in één jaar tijd meer dan eens dronken op spoed. Een paar jaar geleden lag dat al op 7 procent, en dat zijn dan nog maar de gevallen waarbij een opname nodig was. Er zullen er wel meer zijn die herhaaldelijk in de problemen komen, maar dan gewoon thuis flink overgeven.”

Nederland, waar u de mosterd haalt, heeft al meer dan tien alcoholpoli’s. Is het nut daarvan ook bewezen?

“Absoluut. Ze zien het herval gigantisch dalen. Dat is bijna tot nul herleid, precies omdat ze de jongeren er zo intensief opvolgen. Het moment waarop tieners uit hun coma of roes ontwaken, noemen ze daar ‘het gouden uur’. Ze zijn dan het meest ontvankelijk voor informatie en worden meteen aan de computer gezet om een heel programma te doorlopen. Nadien komt er ook een kinderpsycholoog langs. Die aanpak werpt zijn vruchten af.”

Hoe reageren ouders eigenlijk als ze hun tiener dronken op spoed aantreffen?

“Waar ze vaak nog het meest van schrikken, is dat ze hun kind misschien te weinig op de gevaren hebben gewezen. Anderzijds, het is niet altijd door een gebrek aan informatie van thuis uit dat kinderen zwaar drinken. Soms doe je alle moeite en zie je je kind alsnog uit de bocht gaan. Daarom willen wij ouders ook nauw betrekken in die opvolging, net zoals ze in Nederland doen. Zij spelen daar een cruciale rol in.”

U strijdt al jaren voor een soortgelijke kliniek, maar zit nog altijd op droog zaad. Het contact met bevoegd minister Maggie De Block (Open Vld) bloedde dood. Waarom slaat dit plan niet aan?

“Eerlijk gezegd, het blijft mij een raadsel waarom de overheid hier geen middelen voor wil of kan vrijmaken. De nood is er en er is een model dat zijn nut bewijst.”

“Weet je, we hebben er zelfs ooit Sven Gatz
(Open Vld, huidig cultuurminister, ED) bijgehaald, toen hij nog voorzitter was van de brouwers. Laten we te biecht gaan bij de duivel, dachten we. (lacht) In Nederland zijn de brouwers verantwoordelijk voor het preventiebeleid, een taak die zij heel ernstig nemen. Dus wilden we datzelfde pad bewandelen, maar ook dat is niks geworden.”

De impact op het jonge brein is groot, waarschuwt Nico van der Lely, de man achter de Nederlandse alcoholpoli’s. “Twee keer flink dronken en je IQ daalt 10 tot 15 punten. Dat scheelt een schoolniveau.”

“We spelen met het intellectuele kapitaal van onze maatschappij, zoveel is zeker. We weten ondertussen dat het brein pas aan 24 jaar volledig ontwikkeld is. Dat is later dan onderzoekers eerst hadden gedacht. Hersenen die nog niet helemaal ‘uitgerijpt’ zijn, zijn ook vatbaarder voor de negatieve impact van alcohol. Elk jaar waarin een jongere alcohol afzweert, is weer een gewonnen jaar. Anders lijd je alleen maar intellectueel verlies.”

U pleit, net als vele artsen, voor een hogere leeftijdsgrens op alcohol. Maakt het u boos dat minister De Block de minimumleeftijd voor bier en wijn op 16 jaar houdt?

“Zo’n alcoholverbod tot 18 jaar lijkt misschien een symbolische zaak, maar het heeft wel degelijk een impact op gezinnen, op hoe we onze kinderen kunnen informeren. Ouders hebben een krachtig argument in handen als ze kunnen zeggen: ‘Nee, voor je achttiende mag het niet van de wet, punt.’ Nu ontneemt de minister hen dat. Dat maakt dat tieners makkelijk in het verweer kunnen gaan: ‘Maar mama, ik ben zestien, de wet zegt dat het kan.’ Op die manier zet je al wie met het kind begaan is – ouders, jeugdleiders, sportcoaches – buitenspel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden