Maandag 16/05/2022

Proeven van Zuid-Afrika maakt bitter

In deSingel vindt de komende avonden een programma plaats met Zuid-Afrika als rode draad. Voorafgaand aan Ubu and the Truth Commission, een theatervoorstelling van William Kentridge, zijn er debatten over kunst en politiek, telkens met Tom Lanoye als ceremoniemeester. Indirecte aanleiding is de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie. Die brengt binnenkort haar eindrapport uit over het apartheidsregime.

De Zuid-Afrikaanse regisseur William Kentridge was vorig jaar met Ubu te gast op het theaterfestival in Avignon. Het is een voorstelling in het Engels afgewisseld met Zuid-Afrikaanse dialecten, waarbij de acteurs conversaties voeren met poppen. Tussendoor verschijnen er animatiefilmpjes: kinderlijk op het eerste gezicht, maar vol bijtend commentaar op het apartheidsregime. Die mengelmoes van technieken en disciplines heeft alles te maken met de veelzijdigheid van de 43-jarige regisseur. Kentridge studeerde politieke wetenschappen aan de universiteit van Witwatersrand, volgde daarna een opleiding schilderkunst in Johannesburg en legde zich vervolgens toe op grafisch werk, theater en film. Bij het gezelschap Junction Avenue stond hij als acteur op de planken en mettertijd nam hij ook het regisseren zelf erbij.

Met succes overigens: Ubu and the Truth Commission is de derde regie die Kentridge voerde voor The Handspring Puppet Company en behoorde in Avignon duidelijk tot het betere werk. Centraal staat het aan Alfred Jarry ontleende, egocentrische personage Ubu - bekend van Ubu Roi (1888). Bij Kentridge wordt hij een vertegenwoordiger van het oude regime in Zuid-Afrika: Ubu kleeft de repressieve acties door de militairen aan en maakt zich schuldig aan gruwelijke moordpartijen. Het zijn nachtelijke uitstapjes die zijn echtgenote doen vermoeden dat hij haar ontrouw is, tot ze bezwarende documenten vindt. Ze hoopt daarmee vooral haar huwelijk in stand te houden.

Kentridge vertelt het verhaaltje met een dosis wrange humor, maar weet tegelijk de noodzakelijke sereniteit te bewaren. Het meest ontroerende aan Ubu zijn ongetwijfeld de getuigenissen van slachtoffers die de apartheid hebben meegemaakt - authentieke getuigenissen, want afkomstig uit voorlopige rapporten van de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Dit orgaan werd opgericht om de talloze anonieme geweldplegingen onder het apartheidsregime te onderzoeken.

Daarover ging het ook op het Theaterfestival in Antwerpen vorig jaar. Kentridge was uitgenodigd om de State of the Union uit te spreken en toonde zich een onderhoudend redenaar: "In Zuid-Afrika is momenteel een strijd aan de gang tussen de papierversnipperaars en de fotokopieerapparaten. Voor elke politiegeneraal die documenten uit zijn verleden versnippert, zijn er ondergeschikte officieren die deze documenten kopiëren om zichzelf tegen vervolging te verzekeren. Ik wou een papierversnipperaar op het toneel laten zien."

De voorstellingenreeks van Ubu begint vrijdag en loopt tot maandag. Morgen kun je echter in deSingel terecht voor Revolution and poetry: an African night. Voor deze avond, de eerste van twee, werden zowel schrijvers en dichters als muzikanten uitgenodigd. Een bij ons steeds bekender klinkende naam is die van Antjie Krog, journaliste maar ook dichteres. Krog volgde twee jaar lang de Waarheidscommissie als verslaggeefster voor de Zuid-Afrikaanse radio-omroep. Een naar verluidt bijzonder aangrijpende ervaring die resulteerde in een emotioneel boek: Country of my skull ('Land van mijn schedel', 1998). Krog zal morgen gedichten en proza voorlezen in haar moedertaal, het Afrikaans; Lanoye zorgt voor de Engelse vertaling.

De hele avond is de spreektaal Engels, met performances van onder anderen Labu Siffre, Sandile Dikeni, Linton Kwesi Johnson (solo!) en Sunscape, onlangs nog te zien op het Sfinksfestival.

De minst bekende gast is ongetwijfeld Gylan Kain, een zestiger. Kain was ooit betrokken bij de Last Poets, het Afro-Amerikaanse collectief van geëngageerde dichters, volgens Villanella "rappers avant-la-lettre". Zij brachten jaren geleden al poëtische teksten op ritmische muziek en hielden in 1990 een reünie. Kain, intussen woonachtig in Amsterdam, had er toen heel wat spoken word-optredens op zitten.

Een dag later is er Waarheid en verzoening, een discussie-avond over de politieke en culturele betrekkingen tussen Vlaanderen en Zuid-Afrika. Met politici op het podium, Dikeni, Krog en de poppenspelers van Handspring.

(SH)

Revolution and poetry: morgen om 20 uur in de Rode Zaal van deSingel, Antwerpen. Tickets kosten 500 frank. Waarheid en verzoening: donderdag om 20 uur in de Blauwe Zaal. 250 frank. Voorstellingen van Ubu tot maandag in de Rode Zaal (met boventiteling). Reserveren op tel. 03/248.28.28.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234