Zondag 25/10/2020

Coronavaccin

Proefpersoon ziek, onderzoek Oxford-vaccin tijdelijk gestaakt. Wat nu?

Een testpersoon krijgt een vaccin toegediend.Beeld RV

Het onderzoek naar het Oxford-vaccin tegen corona is gepauzeerd nadat een proefpersoon volgens bronnen gedeeltelijk verlamd is geraakt. Farmabedrijf AstraZeneca noemt het een routineactie, maar verontrustend nieuws is het wel degelijk. Wat is de stand van zaken?

De hele wereld volgt over de schouder van onderzoekers en farmareuzen de ontwikkeling van een mogelijk coronavirusvaccin. Maar het optimisme van de afgelopen weken maakt plaats voor realisme nu een testpersoon ziek blijkt. De proeven voor het veelbelovende kandidaat-vaccin van AstraZeneca en de universiteit van Oxford staan tijdelijk on hold. 

Een van de testpersonen in het Verenigd Koninkrijk kreeg ongewenste bijwerkingen, een acute ontsteking van het ruggenmerg die myelitis transversa heet, schrijft The New York Times op basis van een anonieme bron. Dat is een zeldzame ontsteking van het ruggenmerg waardoor men gedeeltelijk verlamd kan raken. Wel gaat men ervan uit dat de persoon in kwestie weer zal herstellen, aldus een andere bron dichtbij de zaak, geciteerd door de medische nieuwssite STAT.

Dat betekent dat de komende dagen geen van de 30.000 proefpersonen uit het Verenigd Koninkrijk, de VS, Brazilië of Zuid-Afrika het vaccin of een placebo krijgt. Bloedafnames en verdere opvolging van wie het al kreeg, blijven wel doorlopen. “Een routinepauze”, noemt AstraZeneca de onderbreking van het onderzoek. “Om ervoor te zorgen dat er geen ernstige bijwerkingen optreden bij de vrijwilligers. Bij grote experimenten komen er altijd toevalligheden voor, die moeten nu door een onafhankelijke commissie grondig onderzocht worden.”

Wereld kijkt mee

De proeven bij AstraZeneca zitten in de derde en laatste fase. “Het is niet meer dan logisch dat er wel eens een probleem opduikt, eens je in het stadium zit dat er meer dan 20.000 mensen worden getest”, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme. Viroloog Johan Neyts treedt hem bij: “Dit is standaardprocedure en komt in elke grote studie voor. Alleen kijkt deze keer de hele wereld mee.”

Volgende lente zou ons land een eerste lading covidvaccins mogen verwachten, zei Xavier De Cuyper, topman bij geneesmiddelenagentschap FAGG, deze week nog in Het Laatste Nieuws. Europa reserveerde 300 miljoen doses bij de Zweeds-Britse farmaceut. Virologen geloven niet dat de tijdlijn door deze ‘pauze’ drastisch zal wijzigen. “De komende uren en dagen zal de DSMB, het Data and Safety Monitoring Board, een onafhankelijk team van experts, kijken wat er met de patiënt aan de hand is”, zegt Neyts. 

Van Damme: “Is die man of vrouw deel van de placebogroep, dan is er geen enkel probleem en kan er spoedig worden voortgewerkt. Behoort hij of zij toe aan de groep van gevaccineerden – wetenschappers weten dit niet op voorhand, de databank is ‘geblindeerd’– dan nog kan het meerdere kanten uit. Zijn de bijwerkingen te verklaren door een onderliggende aandoening, door een ziekte? De procedure zal maximaal twee weken on hold staan, afhankelijk van de aanvullende onderzoeken die nodig zijn.”

‘Tijd gunnen’

Zenuwachtigheid omdat van die 300 miljoen gereserveerde vaccins er ook 7,5 miljoen voor ons land zijn bestemd, is er bij minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) naar eigen zeggen niet: “We moeten afstappen van die tijdlijn”, klinkt het op het kabinet. “Dit toont alleen maar aan dat we de onderzoekers de tijd moeten gunnen. We weten bovendien nog niet welk vaccin effectief zal zijn en als eerste op de markt zal komen. De Europese Commissie onderhandelt met verschillende bedrijven: als het niet dat van AstraZeneca is, zal het een ander zijn.”

Ook de virologen pleiten voor realisme. “Het is al onwaarschijnlijk dat we op dit punt zijn gekomen na amper negen maanden”, zegt Neyts. “Dat de studie nu even stilligt, is het beste bewijs dat het ernstig gebeurt. Een vaccin ontwikkelen kost tijd, en dan nog: op dag nul zal het probleem niet plots opgelost zijn. We hebben nog een paar jaar te gaan.”

Het zijn uiteindelijk de regulatoire overheden die beslissen of de studie wordt voortgezet of niet. Het is mogelijk dat de stekker er alsnog volledig wordt uitgetrokken. “Voor elk vaccin kan dat op elk moment een mogelijk scenario zijn, zelfs als het al op de markt is en er plots een probleem opduikt. Maar we moeten optimistisch zijn. Dit is nu een groot verhaal, omdat het covid is. In een normale klinische studie zou hier geen haan om kraaien.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234