Woensdag 26/06/2019

kasteelmoord

Proces kasteelmoord: "Verdachten waren snel in beeld, maar verhoren verliepen niet vlekkeloos"

Beeld Photo News

Het proces over de moord op kasteelheer Stijn Saelens heeft op zijn eerste dag al een stevige achterstand opgelopen. Door een hele reeks incidenten schoten de eerste getuigenverhoren amper op. Toen de advocaten nadien geen vragen meer mochten stellen, konden de speurders duiden waarom het onderzoek naar de kasteelmoord zo lang aansleepte.

Bij de start van de zitting ontstond er al een pittige discussie over het audiovisueel opnemen van verhoren. Het openbaar ministerie had zich daartegen verzet, de zitting werd een half uur geschorst. Uiteindelijk werd er dan toch gestart met de getuigenverhoren, al worden die dus niet opgenomen, iets wat de rechtbank betreurt.

Voorzitter Els D'Hooghe had op de inleidingszitting zelf voorgesteld om de verhoren te filmen. "Ik betreur ten zeerste dat het OM niet kan of wil ingaan daarop. Het belet geen eerlijk proces. We zullen de getuigenverhoren laten doorgaan en de belangrijkste gezegden door de griffier laten akteren."

Bepaalde dossiers in de marge van de kasteelmoord zijn ook nog steeds niet gevoegd aan het moorddossier. De rechtbank besliste dat het eventuele debat daarover later nog gevoerd kan worden. Tijdens de getuigenverhoren van vandaag komt bijvoorbeeld het computerdossier niet aan bod.

Verdwijning

Om 11 uur is gestart met het verhoor van onderzoeksrechter Koen Wittouck en hoofdinspecteur David Roelant. De getuigenissen werden vanochtend voortdurend onderbroken door vragen van de verdediging. Die vragen leidden dan weer tot discussie en incidenten.

Om 14.30 uur werden de getuigenissen hervat. Na een chaotische ochtend heeft voorzitter Els D'Hooghe echter beslist dat de advocaten tijdens de getuigenissen geen vragen meer mogen stellen.

Tijdens het verhoor werd duidelijk dat Elisabeth Gyselbrecht bijna onmiddellijk na de verdwijning van haar echtgenoot onraad rook. Die bewuste dinsdag kwam Elisabeth Gyselbrecht om 13.01 uur aan in kasteel Carpentier. Ze ontdekte bloed aan de ingang en in de hall. "Ze dacht dat Stijn in de tuin iets was overkomen en ging hem zoeken. Een minuut later belde ze hem al, maar ze kwam direct op zijn voicemail terecht", aldus David Roelant.

Elisabeth Gyselbrecht lichtte haar schoonmoeder in en belde al om 13.07 uur naar de hulpdiensten. "Op die oproep is te horen dat ze volledig over haar toeren is."

De lokale politie van Tielt kwam als eerste ter plaatse. Het bad van Stijn Saelens was op dat moment nog vol, maar zijn kleren waren weg. Het slachtoffer werkte vaak vanuit zijn bad aan zijn boek. De getuigen legden uit dat Saelens van daaruit goed zicht had op de oprijlaan van het kasteel.

Relatieproblemen

Aan de politie vertelde Elisabeth Gyselbrecht onmiddellijk dat het koppel ernstige relationele problemen had gekend. De problemen waren achter de rug en ze zouden op vrijdag voor twee weken naar Australië vertrekken. De moeder van Stijn Saelens verklaarde aan de politie dat André Gyselbrecht enkele maanden eerder zijn schoonzoon met de dood bedreigd had. "Hij wilde niet dat Stijn de kinderen zou meenemen naar Australië."

Incest

Ook de vermeende incestueuze handelingen van Saelens met zijn dochtertje kwamen vandaag voor het eerst aan bod. Volgens hoofdinspecteur Roelant meldde Elisabeth Gyselbrecht in een tweede verhoor op de dag van Saelens' verdwijning dat er sprake was van normvervaging, maar dat hij therapie wilde volgen. Ook haar moeder bevestigde op de hoogte te zijn van incestueuze handelingen door Stijn Saelens. 

Het kindermeisje van het gezin werd na de zomer van 2011 in vertrouwen genomen door de toen vierjarige dochter van Saelens. Het meisje zou verteld hebben over een tongkus. Op vraag van André Gyselbrecht moest het kindermeisje sindsdien de handel en wandel van Stijn Saelens in de gaten houden. "Ze voelde zich precies een spionnetje, een soort detective van André Gyselbrecht. Ze wist dat André heel kwaad was, maar dacht niet dat hij Stijn iets zou aandoen", aldus hoofdinspecteur Roelant. 

In haar verklaring stelde het kindermeisje ook dat er veel ruzies waren binnen het gezin. Tijdens die conflicten zou Stijn Saelens zich volgens haar vaak kinderachtig opgesteld hebben.

Getuige bedreigd

Nadien kwam het tot een nieuwe, hevige discussie. Platteau had ingepikt op het verhoor van onderzoeksrechter Koen Wittouck, die nauwgezet de onderzoeksdaden beschreef in de dagen na de verdwijning van slachtoffer Stijn Saelens. Daarbij kwamen de eerste verhoren aan bod over de incestklachten tegen Saelens. De onderzoeksrechter verklaarde over die verhoren dat getuigen er achteraf het gevoel van hadden dat ze onvoldoende genuanceerd waren.

Platteau verwees daarop naar een brief die een getuige hem had geschreven. "Die man vond het nodig om mij daarvan in kennis te stellen. Hij voelde zich heel slecht bij dat verhoor. U heeft hem bedreigd", zei Platteau aan de onderzoeksrechter. Waarna Wittouck repliceerde: "Die man voelde zich inderdaad heel slecht omdat ik hem op bepaalde zaken wees. Dat hij zich bedreigd voelde, is iets anders."

Damen wou het daar niet bij laten en eiste dat het zou geakteerd worden wat Platteau had gezegd. Waarna die laatste gas terugnam en zei zich vergist te hebben. "In de brief staat letterlijk dat hij zich 'ernstig geïntimideerd' voelde", zei Platteau.

De man, een psychotherapeut uit Ruiselede, zou het gevoel hebben gehad dat hij onrechtstreeks de moord in de schoenen geschoven kreeg. "Door zaken A, B, C en D te zeggen, zou ik hem onrechtstreeks aangezet hebben tot de dood", citeerde Platteau uit de brief die de man hem schreef.

Damen ergerde zich eraan dat de brief pas overgemaakt werd dinsdagochtend, terwijl die al dateerde van 17 april. Hij klaagde nogmaals over de "cinema" van Platteau en vroeg de stafhouder tussenbeide te komen. De zitting werd tijdelijk opgeschort. 

Moeizame verhoren

Nadat de zitting hervat werd, probeerden Roelant en Wittouck te duiden waarom het onderzoek zo veel tijd in beslag heeft genomen. Er waren al heel snel verdachten in beeld, maar die weigerden lang om verklaringen af te leggen, luidde het. 

Zoals Pierre Serry, die dat bij het begin van het onderzoek resoluut weigerde. Volgens Roelant en Wittouck had dat veel te maken met zijn toenmalige advocaat Hans Rieder. Op 1 maart 2012 gaf meester Rieder bijvoorbeeld aan dat het absoluut geen zin had om zijn cliënt voor verhoor uit de gevangenis te halen. Hetzelfde herhaalde zich de volgende maanden verschillende keren. Serry liet verstaan dat hij zelf wel bereid was om verklaringen af te leggen.

In april was Rieder plots een week geen advocaat meer van Pierre Serry. "Zelf wist hij niet waarom zijn advocaat niet naar de zitting van de KI kwam." Onderzoeksrechter Wittouck merkte op dat advocaten zich vaak terugtrekken als hun cliënt niet betaalt. Dat zou er volgens de onderzoeksrechter mogelijk op wijzen dat Serry zijn raadsman niet zelf betaalde.

Ook de verhoren van André Gyselbrecht liepen niet vlekkeloos. De dokter uit Ruiselede deed bijvoorbeeld zijn beklag over de samenvattingen van de videoverhoren en vroeg om de uitgetikte versies. "Je hebt ongeveer een uur nodig om 10 à 15 minuten uit te typen. Dat heeft een enorme vertraging opgeleverd voor het onderzoek", getuigde David Roelant.

Ten slotte verwees onderzoeksrechter Wittouck ook nog naar de persconferentie van André en Peter Gyselbrecht op 5 september 2012. "Verdachten die een persconferentie geven, dat is eigenlijk ongezien in de Belgische geschiedenis. Peter zei expliciet dat hij met de feiten niets te maken had, André sprak zich daar niet over uit." De onderzoeksrechter merkte ook nog op dat meester Johan Platteau op televisie verklaarde dat de publieke opinie massaal achter zijn cliënt zou staan.

Tweede uitvoerder al snel in beeld

De tweede uitvoerder van de moord, Franciscus Larmit (40), die in februari 2015 werd opgepakt, was een jaar eerder al in het vizier gekomen van de speurders. Op 3 februari 2014 was een lijst opgesteld met 48 mensen die mogelijk in aanmerking kwamen als tweede uitvoerder, zo bleek uit het verhoor. 

Op de lijst stonden heel wat Nederlanders, onder wie Franciscus Larmit. "Na overleg met de Nederlandse justitie en politie bleek het niet mogelijk om hen een heel uitgebreide lijst over te maken, waardoor we ons beperkten tot vijf mensen", getuigde de onderzoeksrechter.

Ook op die lijst stond Larmit, die weigerde om vrijwillig DNA af te staan. Uiteindelijk werd de Tilburger op 10 februari 2015 gearresteerd. Hij weigerde nog steeds mee te werken met het onderzoek. "13 maart 2015 is een heel belangrijke dag in het onderzoek, want dan levert het DNA-spoor op de waterfles een match op met het DNA van Larmit."

Maar opnieuw duurde het een tijdje vooraleer Larmit verklaringen wilde afleggen, tot een herverhoor bij de onderzoeksrechter in juni 2015. "In dit verhoor sprak hij over de rol van Evert de Clercq, als tussenpersoon die door Serry zou zijn gecontacteerd. Er kwamen ook duidelijke aanwijzingen naar voor dat de opdracht wel degelijk was om te doden", stelde onderzoeksrechter Wittouck.

De verklaringen van de Tilburger leidden enkele dagen later tot de nieuwe arrestatie van André Gyselbrecht. Bij een huiszoeking werd toen in het dokterskabinet in Ruiselede een mail aangetroffen van een Nederlandse vrouw. Die beweerde dat ze in september 2011 in Australië verkracht was door Stijn Saelens. Over die kwestie mailde de vrouw ook naar Elisabeth Gyselbrecht, maar ze stapte niet naar de politie.

Ook de Clercq kwam weer in nauwe schoentjes door de verklaringen van Larmit. Die beweerde immers dat hij in de zomer van 2011 naar Zeeuws-Vlaanderen trok om in naam van zijn oom van Bommel te zeggen dat een bepaalde afspraak kon doorgaan. Volgens de speurders kan die ontmoeting ook in oktober gesitueerd worden.

Ondertussen was De Clercq opnieuw in de gevangenis beland. Franciscus Larmit zou in die periode bedreigd zijn door de entourage van de Clercq. De Zeeuw ontkende en vertelde bovendien aan de onderzoeksrechter dat zijn toenmalige advocaat in juni 2015 benaderd was door de advocaat van Larmit. In ruil voor een bedrag van 100.000 euro zou Larmit gunstige verklaringen afleggen over de rol van de Clercq. De Clercq heeft tot op vandaag elke betrokkenheid bij de moord ontkend.

Opdracht in juni of juli 2011

Aan het einde van het verhoor van de onderzoeksrechter en hoofdinspecteur konden vanavond wel vragen worden gesteld. Op vragen van de openbaar aanklager antwoordde onderzoeksrechter Wittouck dat het onderzoek uitwees dat het wel degelijk de bedoeling was om Saelens te vermoorden en dat de opdracht daarvoor al dateert van juni of juli 2011. Wittouck bevestigde ook dat beklaagde André Gyselbrecht verklaarde opdracht gegeven te hebben om Saelens "een lesje te leren", omdat het gerecht niets ondernam tegenover incestueuze klachten.

Tegelijk bleek dat de klachten voor het eerst pas in oktober 2011 werden kenbaar gemaakt, dus nadat de huisdokter die opdracht zou gegeven hebben. Bovendien zouden de Tsjetsjenen die eerst ingehuurd werden, maar terugkrabbelden na een politiecontrole, tussen de twee verschillende klachten in zijn gecontroleerd. En dat ook zij bevestigden dat het inderdaad de opdracht was om te doden.

"Klopt het dan dat het parket hier op de beklaagdenbank zou moeten zitten, zoals te lezen was in een krantencolumn?", vroeg D'Havé retorisch. Waarna de voorzitster van de rechtbank haar erop wees dat een dergelijke vraag stellen vragen is om een interpretatie te geven aan het dossier die ongeoorloofd zou zijn.

De openbaar aanklager wees verder onder meer op afgetapte telefoongesprekken waarop te horen was hoe een radeloze Elisabeth Gyselbrecht haar vader smeekt om informatie te geven over haar verdwenen echtgenoot. Waarna die zegt van niets te weten.

Kasteelmoord

In het proces dat vandaag opnieuw van start ging, staan André Gyselbrecht (66), Pierre Serry (66), Evert de Clercq (53) en Franciscus Larmit (40) terecht voor de moord op Stijn Saelens. Saelens werd op 31 januari 2012 doodgeschoten in zijn kasteel in het West-Vlaamse Wingene. Zijn schoonvader André Gyselbrecht wordt door de speurders beschouwd als de opdrachtgever voor de moord. Pierre Serry zou een tussenpersoon geweest zijn bij het beramen van de moord. Het lichaam van Saelens werd twee weken na de feiten ook aangetroffen vlakbij een chalet van Serry in Maria-Aalter.

Peter Gyselbrecht, de schoonbroer van de vermoorde Stijn Saelens. Beeld BELGA

Evert de Clercq zou een rol hebben gespeeld bij het ronselen van de ondertussen overleden huurmoordenaar Antonius van Bommel. Deze laatste werd op de dag van de feiten door zijn neef Franciscus Larmit, de vierde beklaagde, naar het kasteel in Wingene gevoerd. Larmit zou ook geholpen hebben om het lichaam van het slachtoffer te begraven.

Stijn Saelens. Beeld photo_news

Pleidooien

In totaal zouden de komende dagen elf mensen als getuige worden gehoord. Door de onverwachte bekentenis van André Gyselbrecht wordt het proces wellicht echter opgeschort. De meeste advocaten dringen erop aan dat alle beklaagden verhoord worden door de politie.  

Lees ook: de kasteelheer, het dochtertje en het Brugse gerecht dat wegkeek: waar het echt om draait bij de kasteelmoord. (+) U kan nu een maand gratis alles van De Morgen lezen. Meer info over de actie vindt u hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden