Vrijdag 07/05/2021

Aanslagen 22 maart

Proces 22 maart: kan een volksjury wel antwoorden op 38.400 schuldvragen?

Justitieminister Van Quickenborne stuurt aan op een terreurproces met beroeps­magistraten. Beeld Photo News
Justitieminister Van Quickenborne stuurt aan op een terreurproces met beroeps­magistraten.Beeld Photo News

Als de verdachten van de Brusselse aanslagen van 22 maart 2016 voor een assisenhof moeten verschijnen, zullen 36 burgers tot negen maanden lang moeten worden geïsoleerd, waarna 12 van hen moeten antwoorden op 38.400 schuldvragen. Justitieminister Van Quickenborne oppert de mogelijkheid om de wet te wijzigen. Zo kan vermeden worden dat een volksjury zich moet uitspreken.

Maandag start in de oude NAVO-gebouwen in Evere een twee weken durende zitting van de Brusselse raadkamer die moet oordelen welke verdachten worden doorverwezen naar de rechtbank voor betrokkenheid bij de aanslagen van 22 maart. Op de valreep wil Vincent Van Quickenborne (Open Vld) voorkomen dat het een proces wordt met een volksjury.

In de grondwetscommissie van de Kamer overliep Van Quickenborne gisteren de mogelijkheden en de procedurele risico’s. Er zijn er eigenlijk maar drie. Optie één: alles laten zoals het is. Twee: artikel 150 van de grondwet wijzigen en assisen afschaffen. Optie drie: naar Frans model een nieuw soort rechtbank invoeren.

Van Quickenborne lijkt een voorkeur te hebben voor dat Franse model. Daarbij worden moord of doodslag in een terroristische context of in strijd met het humanitair recht sinds 1986 beoordeeld door een assisenhof met beroepsmagistraten. De Fransen voerden dit zo in omdat van een burger moeilijk kan worden verlangd dat die er stoïcijns bij blijft als een terrorist er bijvoorbeeld in een rechtszaal mee dreigt zijn kinderen te zullen laten doden.

“Mijn persoonlijke overtuiging is niet relevant in deze”, zei Van Quickenborne. “Ook de regering heeft bij de onderhandelingen over haar vorming geen uitspraak gedaan. Als minister heb ik slechts één verzoek: de urgentie.”

Gruwelijk beeldmateriaal

Tijdens het proces-Dutroux, dat in 2004 werkdagen kende van tien tot twaalf uur en vier maanden duurde, hadden juryleden achteraf klachten over depressies en verstoorde voedingspatronen. Er waren toen vier verdachten, een tiental burgerlijke partijen en 243 schuldvragen. Deze keer gaat het wellicht om tien verdachten, 800 burgerlijke partijen en liefst 38.400 schuldvragen. Het proces zou zeven tot negen maanden duren. “Men moet dus kunnen rekenen op een aanzienlijk aantal juryleden van goede wil, klaar om negen maanden afgezonderd te worden van de wereld en ondergedompeld te worden in het meest gruwelijke beeldmateriaal”, zegt Van Quickenborne.

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Een rondvraag geeft echter aan dat de kans op de vereiste tweederdemeerderheid in het federale parlement klein is, en dat dus aan een gewoon assisenproces allicht niet meer te ontkomen zal vallen. Vooral aan Franstalige kant zijn meerdere partijen erg gehecht aan de gewone procedure. In dat geval moeten volgend jaar bij de start van het proces 36 burgers worden uitgeloot: 12 juryleden en 24 vervangers. Die 24 moeten alle debatten elke dag mee volgen, maar zitten er bij de beraadslaging aan het eind voor spek en bonen bij. Tenzij er een van de 12 uitvalt en iedereen een plaatsje opschuift.

Juryleden kunnen uitvallen door ziekte, doordat ze een vraag verkeerd formuleerden of doordat tijdens het proces zou blijken dat ze op de een of andere manier schade ondervonden door de aanslagen van 22 maart 2016. Van zodra er geen 12 juryleden meer zijn, wordt het proces stopgezet en herbegint alles van voor af aan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234