Zondag 28/11/2021

Problemski Hotel voor rode en groene gelukzoekers

In een nieuwsarme nieuwjaarsweek kon de Wetstraat zich de handjes warmen aan het grote kiessurvey-onderzoek van TNS-Dimarso. Honderden pagina’s gedetailleerde analyse van partijen en hun kiezers, betaald door die partijen (toch door de vier grote) en door Knack, dat dan de grote lijnen in primeur kon uitzetten. Bart Dewever rules, daar kwam het een beetje op neer. En dat impliceerde dus voor alle andere partijen, in min of meerdere mate: Problemski Hotel.Zonder een kniesoor te willen zijn, toch vooraf een kleine leeswijzer. Het TNS-Dimarso-onderzoek is razend interessant, maar het is nog altijd geen evangelie. Het is een schriftelijke vragenlijst (dan krijg je minder hoogwaardig resultaat dan bij mondelinge interviews, maar die methode is schrikbarend duur) en werd afgenomen bij 1.973 Nederlandstalige stemgerechtigden, van wie 70 procent antwoordde - dat maakt dus een kleine 1.400 respondenten. Ter vergelijking: kortelings was er ook een groot politiek onderzoek van de ‘Interuniversitaire Attractiepool Partirep’, van onder meer de universiteiten van Brussel (zowel VUB als ULB), Leuven en Antwerpen. Door die brede samenwerking kwam er een stevige financiële basis, wat leidde tot een onderzoek over drie rondes - twee (peperdure) mondelinge en één schriftelijke. Dat is kwalitatief beter werk, vandaar dat het met minder respondanten kan: 2.331 respondenten over Vlaanderen en Wallonië, een aantal dat tijdens het onderzoek daalde tot 1.698. Niet alle bevindingen van beide onderzoeken sporen helemaal, en politici hebben dan nog eens de neiging om te grijpen naar die studie die hen het vriendelijkst bejegent. Soit.

Schijncompliment

Los van deze methodologische details bevat de TNS-studie voor sommige partijen écht zwartgallige perspectieven. Deze bijvoorbeeld: “Van alle partijen slaagden CD&V en sp.a er het best in hun potentieel te verzilveren (64 procent). Ook al leest het als een compliment voor de troepen van Caroline Gennez, de sp.a haalde met een score van 15 procent een van haar allerslechtste verkiezingsresultaten ooit. Dat dit intern niet als een nieuwe ramp ervaren werd, kwam doordat de partij niet verder weggleed maar ‘stabiliseerde’ (zij het op bodemkoers) en omdat door de zware nederlaag van Open Vld een hernieuwing van het abonnement op de Vlaamse regeringsdeelname geen probleem was. En, om helemaal positief te zijn: het resultaat toont alvast dat de sp.a’ers tijdens de campagne hun best hebben gedaan. Van alle partijen raapten ze de meeste beschikbare stemmen binnen.Maar er blijken vreselijk weinig stemmen te rapen voor de verzamelde linkerzijde. De tijd van ‘ni gauche ni droite’ (door links traditioneel geklasseerd als een a-politiek en dus in wezen ‘rechts’ sentiment) loopt blijkbaar op zijn laatste benen. Vlaanderen heeft zijn keuze gemaakt, en spijtig voor links, die is steeds meer rechts. En het evolueert snel. In 2007 wist ongeveer één derde (29 procent) van de Vlamingen nog niet of ze zichzelf als rechts of links zouden noemen, in 2009 is dat gedaald tot minder dan één zesde (16 procent). Rechts stijgt (van 21 tot 26 procent), het centrum stijgt (van 33 tot 42 procent), links blijft steken op 16 procent.Ga er maar aan staan, als politicus of militant van sp.a of Groen! Je best gedaan, amper een bevredigende uitslag behaald, en nog eens wiskundig uitgelegd zien dat het niet veel beter kán. En dat niet eens zo vreselijk lang geleden na de zogenaamde landslide-zege van 2003.

De stiel leren

En het blijft wat sukkelen. Ach, slecht is het zeker niet. Sneller dan veel andere parlementaire nieuwkomers laat bijvoorbeeld sp.a'er John Crombez zich kennen als een politiek zwaargewicht. Voor de ex-kabinetschef van Johan Vande Lanotte en Freya Van den Bossche is het een absoluut cadeau dat hij niet meteen minister werd na zijn eerste verkiezing, maar dat hij eerst de stiel leert als parlementslid. Bruno Tobback amuseert zich zichtbaar. Groen! heeft met Meryem Almaci, Wouter De Vriendt, Tinne Van der Straeten en Stefaan Van Hecke een kleine maar bijzonder vinnige fractie.Maar zoals altijd wordt de politieke slag niet in het Parlement gewonnen. Partijvoorzitters en ministers, oude of jonge of allochtone BV’s, ze zijn zoveel bepalender. En dan kleurt het plaatje anders. Voor de sp.a-ministers is het ploeteren. Freya Van den Bossche is door haar bevallingsverlof buiten strijd - dat is dus voor de publieke opinie gewoon één socialistisch minister minder. Ingrid Lieten staat stevig op haar benen, maar krijgt van de oppositie geen cadeaus. Als De Lijn kritiek krijgt, wordt dat nog altijd meer aangevoeld als een politieke stamp naar Lieten in plaats van naar de minister die eigenlijk verantwoordelijk is, in casu Hilde Crevits. (Binnen de Vlaamse regering vecht Lieten ook nog altijd meer voor De Lijn dan Crevits, maar dat is een ander verhaal.) En goed dat onderwijsminister Pascal Smet even op vakantie is, zo gunt hij zichzelf en zijn (nieuwe) woordvoerder tenminste wat ademruimte. Misschien, zo mopperen sp.a'ers in het Vlaams Parlement, nam Smet het soms toch wat te gemakkelijk op: “Die sluiting van de GOK, dat krijg ik wel uitgelegd.” Niet dus, of alleszins niet gemakkelijk.In dat bedje was ook voorzitter Caroline Gennez ziek, toen ze Frank Vandenbroucke bij de Vlaamse regeringsvorming, halfweg juli, de wacht aanzegde als minister. “Tegen september en het nieuwe politieke jaar is dat wel verteerd.” Niet dus. Elke krant, elke nieuwszender ziet dat trouwens: zet een bericht over Vandenbroucke op je site - Vdb bijna Persoonlijkheid van het jaar bij de VRT, Vdb maakt kleine comeback in SamPol, Vdb wordt minister van staat, de naam Vdb is vergeten in de sp.a-folder, de heimwee van CD&V’er Jos De Meyer in de onderwijscommissie - en de klikcijfers gaan de hoogte in. Vandenbroucke lag slecht in eigen rang, en vooral bij de partijleiding, maar hij was bij de publieke opinie ‘breed gedragen’, zowel links als rechts in het politiek-journalistieke spectrum. Als hij zijn eerste grote interview geeft, zal de media-coverage overweldigend zijn.Intussen kan men zich afvragen of het slopende najaar, met soms felle kritiek uit eigen rang, de weerstand bij Caroline Gennez niet heeft doen afbrokkelen. In december kreeg een interview in De Standaard de kop: ‘Gelukkig is er ook nog het echte leven’. Dat lijkt haast Weltschmerz. Het is alleszins zeer merkwaardig voor een partijvoorzitter, die troost lijkt te zoeken en zich vooral zelf sterk moet houden. Stimulerend of enthousiasmerend voor oude en nieuwe kiezers is die boodschap alleszins niet. Hopelijk voor Gennez heeft het kerstreces deugd gedaan.

Bali maakt stampij

Voor Groen! suddert ook al een lastig dossier. In Borgerhout weigert de groene districtsschepen Fatima Bali op te stappen, ook al was dat afgesproken. Bali ontkent álles wat niet in haar kraam past, voorop het feit dat ze een ontslagbrief heeft ondertekend (“die is vervalst”). Ze heeft een punt als ze zegt dat het vreemd is dat er geen allochtoon zit in het districtscollege van Borgerhout, maar ze bedoelt natuurlijk vooral ook dat ze zelf erin wil zitten.Dat Bali stampij maakt, is geen nieuws, de mate waarin ze dat doet is dat wel. Zij en haar achterban zijn blijkbaar bereid om de allochtone gemeenschap in Borgerhout tegen ‘de politiek’ (Groen! voorop) op te zetten, en ze beschuldigt de eigen partijleden van schriftvervalsing.Nog merkwaardig: ze mag dat blijkbaar. Groen!-voorzitter Wouter Van Besien, nota bene de nieuwe ‘districtsburgemeester’ van Borgerhout, heeft tot dusver nog niet publiek ingegrepen. Met als resultaat dat zijn partij aardig wat averij dreigt op te lopen: de groenen die allochtonen als alibi-Ali’s zien, nuttig voor hun stemmen maar ongewenst voor hun inbreng, de groenen die blijkbaar sjoemelen en bedriegen. Soms moet een voorzitter niet aarzelen om onsympathiek te zijn, namelijk als er mogelijk moeilijk te herstellen schade dreigt voor de eigen partij. En een hoogst persoonlijk en uiterst lokaal probleempje heeft alles in zich om eventueel a pain in the ass te zijn voor de hele partij. Niets is gezegd dat het zal gebeuren, maar dat het kán, lijkt redelijk zeker.En zo trekt 2010 zich op gang. Een jaar zonder verkiezingen, waarin regeringen zich dus kunnen (en moeten) bewijzen, en waarin dus ook voor de oppositie veel te winnen en verliezen valt. Met als bijkomende opdracht voor groen en rood ook nog eens het tij te keren. Dat lijkt haast te veel om haalbaar te zijn. Maar gelukkig blijft de wereld en zelfs Vlaanderen aan de durvers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234