Woensdag 26/01/2022

ReportageAlbanië

Privéstrand, casino en zwembad: gevluchte Afghanen zitten met bedrukt gezicht in Albanees vijfsterrenhotel

In Hotel Rafaelo Resort in Albanië zijn zo'n 400 vluchtelingen uit Afghanistan ondergebracht. Beeld ILIR TSOUKO
In Hotel Rafaelo Resort in Albanië zijn zo'n 400 vluchtelingen uit Afghanistan ondergebracht.Beeld ILIR TSOUKO

Zo’n tweeduizend (voormalig) Afghaanse parlementsleden, artsen, journalisten en wetenschappers verblijven in luxehotels in Albanië, in afwachting van de uitkomst van hun Amerikaanse asielprocedure. ‘Ik wil zo snel mogelijk opnieuw beginnen. Al is het als schoenpoetser.’

Thijs Kettenis

Mohammad (35) had het in Kaboel goed voor elkaar. Hij woonde in een mooi huis en was de hoogste baas van een luchtvaartmaatschappij, met tweehonderd mannen en vrouwen onder zich. Vol plannen om verder te groeien; hij had net met een deel van de winst een fonds ingesteld voor het uitvoeren van creatieve ideeën van zijn medewerkers.

Maar toen namen de taliban de macht in Afghanistan over. “Op 17 augustus vielen al mijn dromen in duigen”, zegt hij. Hij knuffelt zijn dochter aan de rand van het zwembad in een super-de-luxe resort aan de Adriatische Zee – in Albanië.

Parlementsleden, artsen, journalisten en wetenschappers: dit was tot voor kort de elite van Afghanistan, die veelal werkte met of voor Amerikanen. Geëvacueerd uit Kaboel, verblijven nu zo’n tweeduizend van hen in strandhotels in een van de armste landen van Europa. Albanië verzorgt de opvang, de VS betalen de accommodatie en drie maaltijden per dag. En zo wachten de Afghanen de uitkomst van hun Amerikaanse asielprocedure aan het Albanese strand af. Er is plaats voor nog eens tweeduizend evacués. Buurlanden Noord-Macedonië en Kosovo sloten gelijksoortige overeenkomsten met de VS.

null Beeld ILIR TSOUKO
Beeld ILIR TSOUKO

Een eigen zandstrand

Dat afwachten, dat gaat meer dan een jaar duren, kwam iemand van de Amerikaanse ambassade onlangs uitleggen in het Rafaelo Resort in badplaats Shengjin, zo’n 70 kilometer ten noorden van de hoofdstad Tirana. Niet dat de paar honderd evacués hier te klagen hebben over omstandigheden. Het Rafaelo Resort (vijf sterren) beschikt over meerdere hotels, een eigen zandstrand, diverse restaurants, sportvelden, een casino, zwembad en spa. Gasten kunnen inkopen doen in een supermarkt op het terrein en er staat hun een fysiotherapeut ter beschikking.

Volstrekt onvergelijkbaar met de erbarmelijke situatie van veel landgenoten die niet per vliegtuig, maar grotendeels te voet naar Europa zijn gevlucht, en in smerige kampen in Griekenland de uitkomst van hun asielaanvraag afwachten.

Albanië zet zijn beste beentje voor. “Dat is natuurlijk voor ons. Dertig jaar geleden waren wíj de Afghanen, toen we naar de Italiaanse kust vluchtten”, verklaarde premier Edi Rama de barmhartige houding. Volgens anderen was dit voor Tirana een uitgelezen mogelijkheid om Amerika ter wille te zijn. Het is moeilijk een land te vinden dat zo’n toegewijde bondgenoot van de VS is als Albanië. Dat komt onder meer doordat Amerika de drijvende kracht was achter het ingrijpen in de Kosovo-oorlog in 1999, wat de weg vrijmaakte voor het uitroepen van een eigen staat in 2008. In Kosovo wonen vooral Albanezen.

Bovendien was Washington groot pleitbezorger van de toetreding van Albanië tot de NAVO, in 2009. De EU treuzelt daarentegen keer op keer bij het beginnen van toetredingsgesprekken.

Afghanen aan de rand van een hotelzwembad in de Albanese kustplaats Shengjin. Beeld AFP
Afghanen aan de rand van een hotelzwembad in de Albanese kustplaats Shengjin.Beeld AFP

Toekomst in duigen

Wat ook de reden is, de opvang is ‘fantastisch’, zegt Mohammad, die net als velen hier vloeiend Engels spreekt. “De Albanezen zijn ontzettend aardig. Geïnteresseerd zelfs, ze maken graag een praatje en willen weten wat we hebben meegemaakt. Zowel op het resort als buiten op straat. Daarover hebben we niets te klagen.”

Maar intussen ligt zijn toekomst wel in duigen. Niemand hier ziet de taliban snel vertrekken, dus terug naar Kaboel kan hij vergeten. Mohammads luchtvaartmaatschappij leunde sterk op de vorige regering en hielp ook mee inlichtingen te verzamelen. Zijn benoeming tot hoogste baas was politiek.

Als de taliban in augustus razendsnel Kaboel innemen, slapen hij, zijn vrouw en twee dochters elke twee dagen ergens anders om niet gevonden te worden. In de chaos lukt het hen na vijftien vluchtpogingen aan boord te komen van een Oekraïens militair vliegtuig. Via Islamabad, Tbilisi en Kiev belanden ze uiteindelijk in Tirana. Mohammads vader kan niet mee en verbergt zich nu in Kaboel.

Mohammad is gewend vooruit te kijken en te plannen, maar waar te beginnen vanaf het Albanese strand? “Ik wil zo snel mogelijk opnieuw beginnen. Al is het als schoenpoetser, maakt me niet uit.” Zijn jongste dochter trekt aan zijn arm. “Zij moet weer naar school. En ik wil de rest van mijn familie over laten komen. Alle tijd die we wachten, is verloren tijd.”

Het plotselinge verlies van status en een aanzienlijk toekomstperspectief zorgen er in combinatie met de grote onzekerheid voor dat er in het Rafaelo Resort niet bepaald een vakantiesfeer hangt, ondanks de najaarszon en de overdaad aan voorzieningen. Veel gezichten zijn bedrukt, sommigen staren onafgebroken naar het scherm van hun telefoon. Drie meiden die op een bruggetje meezingen met Lady Gaga die uit hun tablet schalt, zorgen voor enige vrolijkheid.

“We zitten hier met allemaal mensen die een hoop bereikt hebben”, zegt Shogofa Danish (27), journalist bij een aan de vorige regering gelieerde tv-zender, op een stoel van een van de resortrestaurants aan het strand. “Ik heb gestudeerd, presenteerde het nieuws en deed politieke interviews. Nu ben ik alleen maar een vluchteling. Ik moet mijn identiteit terugvinden om weer een carrière op te bouwen.” Als enige van haar familie kon ze mee met een evacuatievlucht, en via Qatar kwam ze terecht in het Rafaelo Resort.

Geld opnemen lukt niet

“Voor het eerst in mijn leven ben ik helemaal alleen. Voor Afghanen is de familie alles, we zijn altijd samen. Mijn moeder zegt dat ze blij is omdat ik hier veilig ben, maar het is echt heel moeilijk.”

Danish poseert voor een levensechte replica van het Vrijheidsbeeld uit New York, dat centraal tussen de hotels instaat. Maar al kan ze hier gaan en staan waar ze wil – ze heeft vandaag nog met andere vrouwen een uitstapje gemaakt naar de plaats Lezhe – vrij voelt ze zich niet. “Ik ben hierheen gekomen met een laptoptas, 200 dollar en één set kleren. Banktegoeden zijn bevroren, dus geld opnemen lukt niet. Waar kom ik terecht, wanneer? En wat is de toekomst van mijn nichtje van twee, kan zij naar school net als ik?”

Het duurt nog minimaal een jaar voor ze antwoord zal krijgen op de eerste vraag. “Dat is echt te lang. Ik probeer nu online een beurs te krijgen, zodat ik in ieder geval een vervolgopleiding kan doen.”

Mohammad wil niet met zijn volledige naam in de krant om zijn familie in Kaboel niet in gevaar te brengen. Zijn volledige naam is bij de redactie bekend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234