Zondag 25/10/2020

wetenschap

Primeur: kunstmatige cellen die op commando insuline aanmaken met een app

.Beeld J. Shao / STM

In het lab geknutselde lichaamscellen die je met je smartphone kunt aansturen: het klinkt als sciencefiction, maar bestaat nu echt. Onderzoekers van de East China Normal University in Shanghai beschrijven vandaag in het vakblad Science Translational Medicine hoe ze kunstmatige cellen bij muizen met diabetes op commando insuline laten produceren.

Door de cellen met een smartphone-app aan te sturen, hielden de onderzoekers de bloedsuikerspiegel van de muizen op peil.

Dit kunstje flikten de Chinese onderzoekers met behulp van in de cel gebouwde 'lichtknop'. Ze knutselden niercellen om tot kleine insulinefabriekjes, die onder invloed van infrarood licht in productiestand gaan. Deze methode, in wetenschappelijk jargon optogenetica genoemd, wordt door wetenschappers normaal gesproken gebruikt voor het activeren van neuronen in het brein.

Met app aansturen

De onderzoekers stopten de in elkaar geknutselde cellen samen met een infraroodlampje in een muisimplantaat ter grootte van een 2-euro munt. Vervolgens konden ze met een smartphone-app het lampje - en dus de fabriekjes - naar wens aan- of uitzetten, en zo de glucosewaarden in het bloed van de muizen reguleren.

"Supercool", reageert de Nederlandse optogenetica-expert Huib Mansvelder. "Dit kun je natuurlijk niet zomaar bij mensen inzetten, maar de techniek is heel interessant."

Cellen die zijn aangepast om bepaalde stofjes aan te maken, bestaan al langer, maar vooralsnog was het voor wetenschappers lastig om deze precies aan te sturen. Mansvelder: "Het mooie is dat je met deze methode in potentie cellen ook andere stofjes kunt laten produceren dan insuline. Er is van alles mogelijk."

Niet erg relevant voor diabetespatiënten

Diabetespatiënten kampen met een probleem in de regulatie van bloedsuiker (glucose). Normaal gesproken zorgt de afgifte van insuline en glucagon uit de alvleesklier dat de glucosespiegel op peil blijft, maar bij diabetespatiënten werkt de alvleesklier niet goed en is de glucosespiegel te hoog. Met de door de Chinezen ontwikkelde cellen zouden patiënten, zodra hun gemeten bloedsuikerspiegel te hoog of te laag is, zelf de afgifte van insuline kunnen bijsturen.

Desondanks vindt Eelco de Koning, internist aan het Leids Universitair Medisch Centrum en niet betrokken bij de Chinese studie, de vondst niet erg relevant voor diabetespatiënten. "In december publiceerde één van de betrokken auteurs al over insulineproducerende cellen die zélf op natuurlijke wijze de glucosespiegel meten", aldus De Koning. "Dan heb je de mogelijkheid om met je smartphone bij te sturen dus helemaal niet nodig." De Koning vermoedt dat de Chinezen met hun publicatie vooral de werking van hun optogenetische systeem willen aantonen, en diabetes hier een spraakmakend voorbeeld voor is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234