Donderdag 12/12/2019

Politieke rechten

Primeur in de maak: militairen mogen wellicht aan alle verkiezingen deelnemen

Soldaten patrouilleren in de Brusselse metro. Zien we hen binnenkort ook in het pluche van het parlement? Beeld benoit de freine

Krijgen militairen straks hun kans in de Wetstraat? Na jaren debat heeft N-VA bijna een meerderheid verzameld om militairen meer politieke rechten te geven. "Niemand begrijpt waarom ze wel burgemeester mogen worden, maar geen parlementslid."

Het is niet zo bekend bij het brede publiek, maar tot op vandaag mogen militairen niet deelnemen aan verkiezingen op het Vlaamse, federale of Europese niveau. Militairen met politieke ambities hebben maar één mogelijkheid: de gemeentepolitiek.

Kaki en generaals in het parlement is een gevoelig onderwerp. Ooit uit angst voor de militaire dictatuur. Nu uit angst om de neutraliteit van het leger niet in gevaar te brengen. Het moet maar gebeuren dat de halve legerleiding plots voor het Vlaams Belang opkomt. Het debat over meer politieke rechten voor militairen trappelt zo al jaren ter plekke. Voor Karolien Grosemans, de defensiespecialiste van N-VA, is het genoeg geweest. "Iedereen is gelijk voor de wet. Het gaat hier tenslotte om een fundamenteel democratisch recht."

Deelnemen aan de verkiezingen en vervolgens een politiek mandaat opnemen is dat inderdaad. Maar wat met de neutraliteit? "Die geldt tijdens de diensturen, net zoals voor ambtenaren en leerkrachten, die wel mogen opkomen", vervolgt ze. "Dit is discriminatie."

Behoud van wedde

Grosemans heeft een wetsvoorstel klaar waarin militairen meer politieke rechten krijgen. Eerst en vooral zullen militairen niet alleen bij lokale verkiezingen, maar ook bij Vlaamse, federale of Europese mogen kandideren. Als ze verkozen worden, nemen ze politiek verlof. Tegelijk zullen militairen meer kansen krijgen in de gemeentepolitiek. Sinds 2006 mogen ze wel gemeenteraadslid, schepen of burgemeester worden, maar ze worden ook dan verplicht om politiek verlof te nemen. Wat in veel gevallen voor financiële problemen zorgt.

Alleen in de grote steden verdienen schepenen en burgemeesters genoeg om voltijds politicus te zijn. In alle andere gemeenten hebben ze nood aan een tweede job. Maar militairen die met politiek verlof zijn, kunnen geen aanspraak meer maken op hun legerwedde. In de praktijk maakt dit politiek bijna onmogelijk. Bij de lokale verkiezingen in 2012 zijn maar vier militairen verkozen. Intussen heeft eentje het ook volgehouden. Grosemans: "Militairen die verkozenen worden in kleine gemeenten moeten een deel van hun wedde behouden."

De politica maakt zich sterk dat het een kwestie van dagen is tot ze een meerderheid heeft verzameld rond haar wetsvoorstel. CD&V en Open Vld hebben hun steun al toegezegd. MR is het voorlopig nog aan het bestuderen. "Maar ik heb er alle vertrouwen in dat ze zullen volgen."

Het is omwille van vragen bij de Franstalige legerstaf dat MR - voorlopig toch - de boot afhoudt. De staf is gehecht aan de neutraliteit van het leger. Er wordt ook gevreesd voor de organisatorische rompslomp. Wat als het leger, en zeker de bovenste rangen, straks leeglopen? En het oude probleem duikt toch weer op. Voor welke partijen gaan de militairen straks opkomen? In een peiling aan het begin van deze eeuw bleek vooral Vlaams Belang populair. Reden voor toenmalig minister André Flahaut (PS) om 'non' te zeggen tegen meer rechten.

Huidig defensieminister Steven Vandeput (N-VA) noemt dit "een heel belangrijk dossier". Ook binnen de federale regering is het al besproken.

Hoeveel militairen straks een carrière in de Wetstraat zullen najagen, valt moeilijk in te schatten. Het leger heeft geen informatie over hoeveel militairen politiek actief zijn of een partijkaart bezitten. Het gaat minstens om een paar honderden. Misschien nog meer.

Vooral in Limburg, de legerprovincie bij uitstek, zie je dat militairen betrokken zijn in lokale afdelingen als voorzitter of penningmeester. Functies die ze in hun vrije tijd kunnen uitoefenen. "Maar een aantal van die mensen heeft meer ambities", vertelt Grosemans.

Belangenconflicten

"Militairen hebben een sterk maatschappelijk engagement", zegt ook Yves Huwart van de legervakbond ACMP. "Er zijn ongetwijfeld mensen die iets in de politiek willen doen. Het is nog geen massale vraag, maar dat komt ook omdat ze nu de kans niet hebben."

Huwart is voorstander van meer rechten. Tegelijk waarschuwt hij wel dat er geen campagne mag gevoerd worden binnen de muren van de kazernes. "We moeten daar op toezien. Belangenconflicten zijn niet uitgesloten. Er moeten dus duidelijk richtlijnen zijn."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234