Maandag 21/10/2019

Kerk

Priester Pieter ('De mol') is lang niet de enige die worstelt met het celibaat: "Soms lukt het, soms niet"

Beeld Sven Franzen

"Het celibaat zorgt ervoor dat ik niet tot mijn tachtigste priester zal zijn." Pieter Delanoy, de mol uit het gelijknamige VIER-programma, doet deze week in Humo een opmerkelijke uitspraak over het celibaat. En hij is lang niet de enige die ermee worstelt.

Meneer pastoor kan er wat van: tot vorige week heeft Delanoy zijn De mol-medekandidaten, en bij uitbreiding heel Vlaanderen, belogen en bedrogen. Nu schopt hij nog wat heilige huisjes omver ook. "Het celibaat is niet van de 21ste eeuw", zegt hij in gesprek met het weekblad Humo.

De 33-jarige Delanoy liet zich in 2008 tot priester wijden. "Ik heb ervoor gekozen om priester te zijn, niet om celibatair te leven", zegt hij. "Het celibaat zorgt ervoor dat ik niet tot mijn tachtigste priester zal zijn. Het is niet fair dat ik de mooie kant van de job moet afwegen tegenover een totaal gebrek aan intimiteit en lichamelijkheid. Ik zal dus vroeg of laat, maar eerder vroeg dan laat, consequent moeten zijn en een keuze moeten maken."

Delanoy is lang niet de enige die met het celibaat worstelt. Seksuoloog Wim Slabbinck ontvangt in zijn praktijk soms priesters die worstelen met een gebrek aan intimiteit. "Ze zeggen me dan: 'Ik draag een boodschap van intimiteit uit, maar ik mag zelf niet intiem zijn.' Dat weegt. De mens is bij uitstek een groepsdier dat naar aandacht hunkert."

"Als je je seksualiteit wegdrukt", vervolgt Slabbinck, "is de kans groot dat het als een boemerang in je gezicht terugkomt. Priesters mogen ook niet masturberen, want ze zijn getrouwd met God. Maar je hormonen kun je niet uitschakelen."

Voor priester Rik Cloet (43) is het celibaat een weg van vallen en opstaan. Hij vindt ook dat de verplichting moet wegvallen, maar zelf probeert hij het zo goed mogelijk waar te maken. "Het celibaat is net als een relatie. Soms lukt het, soms niet", zegt hij. "Ik heb ook al een moeilijke periode gehad, zeker in tijden waarin lichamelijkheid en seksualiteit zo belangrijk zijn. Je moet zoeken hoe je binnen een celibatair leven intimiteit kunt vinden. Ik heb enkele intieme vrienden, soms heb ik nood aan een streling. Ik ontzeg me dat niet."

Opnieuw bespreekbaar

Het verplichte priestercelibaat is pas sinds de 12de eeuw over de hele kerk verspreid. "Eigenlijk hebben we duizend jaar gehad met en evenveel zonder", zegt professor kerkelijk recht Rik Torfs (KU Leuven). "Petrus had bijvoorbeeld een schoonmoeder en die verwerf je enkel via een huwelijk. Die koop je niet op de markt. (lacht) Een van de eerste grote kerkleiders was dus getrouwd."

De discussie over het celibaat is in het verleden nog al gevoerd, de laatste keer in alle hevigheid op het einde van de jaren 60, maar tijdens het pontificaat van Johannes Paulus II (1978-2005) viel het debat volledig stil.

Voor het eerst in vijftig jaar staat het celibaat nu weer op de kerkelijke agenda. Onder paus Franciscus is het onderwerp opnieuw bespreekbaar geworden. "Deze paus heeft even de suggestie gewekt om oudere, getrouwde mannen met een sterke roeping om priester te worden, de zogenaamde viri probati (Latijn voor 'beproefde mannen', FVD) te wijden, maar Pieter komt daar dus niet voor in aanmerking.

"Je voelt dat de paus meer naar de werkelijkheid kijkt en niet naar de regel. Een mogelijkheid zou zijn om de beslissing te decentraliseren. Het celibaat niet overal tegelijk af te schaffen, maar dat over te laten aan de bisschoppenconferenties, in Duitsland en de Verenigde Staten bijvoorbeeld, en dat je het niet overal simultaan ter wereld doet. Dat universele karakter is een van de sterktes en zwaktes van de kerk", zegt Torfs.

Open cultuur

Wat de professor ook opvalt aan het betoog van Delanoy: "Hij zegt dat hij het niet zal volhouden tot zijn tachtigste. Je kunt je daarbij de vraag stellen: moet je echt een keuze maken die de rest van je leven beïnvloedt? Het zou mogelijk moeten zijn om te kiezen voor een tijdelijk priesterschap."

Slabbinck treedt hem daarin bij. "Priesters moeten op elk moment van hun priesterschap de keuze krijgen om bewust voor het celibaat te kiezen. Het is niet omdat de situatie nu zo is dat ze moet blijven bestaan. Pieter zal veel commentaar krijgen, maar hij kan zeker als een rolmodel fungeren."

"Af en toe heb je mensen nodig die hun nek uitsteken, zo geraak je vooruit", zegt priester Rik Cloet. "Ik waardeer Pieters eerlijkheid. Ik denk niet dat deze uitspraak hem binnen de kerkgemeenschap kwalijk zal worden genomen. Eigenlijk is er een vrij open cultuur over. Ja, het gaat niet zo snel vooruit, maar de kerk is dan ook een traag schip."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234