Zondag 23/02/2020

President Sarkozy zet stoelendans in

Na een onderhoud met premier François Fillon, gisterochtend, is de Franse president Sarkozy overgegaan tot een kabinetsherschikking. Minister van Arbeid Xavier Darcos, die roemloos afging bij de pas afgelopen regioverkiezingen, werd het eerste slachtoffer. De nakende hervorming van de pensioenen wil Sarkozy liever aan iemand met meer geloofwaardigheid toevertrouwen.

Centrumrechtse oplawaai en socialistisch-ecologische zege niet zonder gevolgen voor Franse regering

Terwijl de triomferende linkse en groene formaties de door veel kiezers gevraagde zoektocht naar eenheid aanvatten, dreigt ter rechterzijde versplintering nu oud-premier Dominique de Villepin, een aartsrivaal van Sarkozy, zijn eigen politieke beweging opricht. Inzet is uiteraard 2012, wanneer de Fransen een nieuwe president kiezen.

Premier Fillon trok gistermorgen, luttele uren nadat het verlies van zijn centrumrechtse UMP in de tweede ronde van de regioverkiezingen bevestigd was, meteen naar het Elysée. Anders dan sommige voorgangers van hem in soortgelijke omstandigheden deden, nam Fillon echter geen ontslag. Van meet af had Nicolas Sarkozy gezegd dat de afgelopen stembusgang regionaal en niet nationaal was, waardoor hij ook geen nationale consequenties hoefde te hebben. Alleen: in de ontkenning volharden en doen alsof er na zondag niets veranderd was, kon het staatshoofd evenmin. Gisteren kondigde het Elysée dan ook een kabinetsherschikking aan.

Minister van Arbeid Xavier Darcos, die in de zuidwestelijke regio Aquitaine 28,1 procent van de stemmen op zijn naam schreef, verliest zijn post en krijgt binnenkort “andere verantwoordelijkheden toegewezen”, aldus het communiqué van het Elysée. Hij wordt opgevolgd door huidig minister van Begroting Eric Woerth. Op zijn beurt wordt Woerth vervangen door François Baroin, UMP-volksvertegenwoordiger en burgemeester van de Champagnestad Troyes. Baroin werd gisteren in de namiddag al op het Elysée geroepen.

Maar de stoelendans zal vermoedelijk niet tot Darcos beperkt blijven. Een van de redenen voor haar verlies ziet de UMP in het feit dat ze haar basiswaarden iets te onnadrukkelijk zou hebben gehandhaafd. Sinds zijn aantreden in 2007 had Nicolas Sarkozy pogingen ondernomen om zijn draagvlak uit te breiden door onder meer oud-PS’ers en linkse boegbeelden in de regering op te nemen. De conclusie luidt nu dat een deel van de Sarkozy-stemmers die oefening niet gesmaakt heeft en om die reden zijn kat naar de stembus gestuurd heeft (of naar het uiterst rechtse Front National teruggekeerd is, zie kader). Dát gelag heeft Martin Hirsch gisteren betaald; de man werd ontslagen als hoog commissaris voor de Actieve Solidariteit. Gevreesd wordt dat ook staatssecretaris van Grootstedelijk Beleid Fadela Amara nog zou kunnen volgen.

Overigens houden de problemen aan de Franse rechterzijde niet op bij het kabinet. Een zware politieke kluif dreigt president Sarkozy nog te hebben aan zijn oude aartsrivaal, de binnen het ophefmakende Clearstreamproces door hem gedaagde oud-premier Dominique de Villepin. De Villepin mag dan al een partijgenoot zijn van Sarkozy, een tweede presidentieel mandaat gunt hij hem geenszins. Veeleer zal De Villepin eerstdaags een “beweging ten dienste van de Fransen” in het leven roepen, zegt zijn omgeving, een organisatie waarmee hij zichzelf naar 2012 wil katapulteren. Zeker dát deel van de vroegere RPR die de evolutie richting Sarkozy’s UMP nooit heeft verteerd - de ‘chiraquiens’ en centristen - zou zijn lot weleens aan dat van De Villepin en zijn partij kunnen verbinden. De komst van Chirac-vertrouweling Baroin (en mogelijk ook van een ‘villepiniste’ als Georges Tron) moet dat scenario vermijden.

Intussen zit ook de triomferende Franse linkerzijde allesbehalve stil. Vanmiddag nodigt eerste secretaris Martine Aubry alle 20 door de Parti Socialiste geleverde regiopresidenten uit aan de rue de Solférino. Ter herinnering: van de 22 regio’s in Europees Frankrijk (‘La France métropolitaine’) behoudt rechts alleen de oostelijke Elzas. In de mediterrane regio Languedoc-Roussillon is het niet de PS die als grootste uit de bus kwam, wel de linkse scheurlijst van de om zijn talloze bruingerande uitspraken uit de partij gezette populist Georges Frêche, alias de Nero van Septimanië (zoals de Languedoc onder Romeins bestuur heette).

Naar het PS-overleg wordt vooral uitgekeken omdat niemand weet of Aubry’s grote rivale én stemmenkampioene Ségolène Royal zal opdagen. Royal, die zondag niet onder stoelen of banken stak opnieuw in te zijn voor het kandidaatschap voor de presidentsverkiezingen, blijft een stoorzender voor de ambities van Aubry. De niet-komst van Royal zou de tweedracht met Aubry onderstrepen en terzelfder tijd oude wonden weer openrijten - uitgerekend op een moment dat de progressieve kiezer om eenheid vraagt.

Met het oog op de eenheid ook is het dat het groene boegbeeld Daniel Cohn-Bendit gistermorgen opriep om het kartel Europe Ecologie, aangevoerd door Les Verts maar voorts bevolkt door regionalisten en alternatieve ecologische stromingen, tot een “brede politieke coöperatieve” om te smeden, kwestie van de zopas samen met de socialisten behaalde successen te verzilveren en de groenen een stevige onderhandelingspositie te bezorgen.

Volgens de bekende politieke analist Thomas Legrand zitten groenen en socialisten in een haast perfecte situatie van complementariteit: de groenen zijn niet groot genoeg om de PS hun wil op te leggen maar evenmin te klein om erdoor opgeslokt te worden. Ook kan de PS aan de groenen een keurige inhoudelijke partner hebben - wat niet het geval is met de communisten, die de PS er altijd weer toe dwingen onrealistische sociale beloften te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234