Woensdag 05/08/2020

President Poetin slaat toe als een moderne tsaar

Nieuwe indeling van zeven 'super-regio's' volgt die van de militaire districten in Rusland

Moskou

Van onze correspondente

Suzanna Jansen

De oekaze voor een nieuwe bestuursindeling van Rusland, die president Vladimir Poetin dit weekend liet uitgaan, heeft veel stof doen opwaaien. "De republiek van Poetin wordt binnenkort strakker geleid dan het tsaristische Rusland," becommentarieerde de liberale krant Segodnja. De hervorming beoogt de creatie van zeven superregio's met aan het hoofd een presidentiële vertegenwoordiger. De door het Kremlin benoemde 'waakhonden' moeten controleren of in Ruslands 89 regio's en deelrepublieken de federale besluiten naar de letter worden uitgevoerd.

Met deze stap heeft de president zijn greep op het enorme land versterkt. Hoewel Poetin nog steeds niet bekend heeft gemaakt welk beleid hij voorstaat - daar is zijn denktank nog mee bezig -, werkt hij gestaag aan het consolideren van zijn macht.

Het is nog niet duidelijk in hoeverre de presidentiële vertegenwoordigers bevoegdheden van de gekozen gouverneurs zullen overnemen. Maar de media maken zich geen illusies. "Het offensief tegen de regio's is begonnen," luidde het commentaar van het gezaghebbende tv-programma Itogi. "Rusland ontwikkelt zich volgens de lijnen van het leger", schrijft de krant Vremja, erop wijzend dat de nieuwe regiogrenzen samenvallen met die van de militaire districten in Rusland.

Toch is er in Doema, het Russische lagerhuis, positief op het decreet gereageerd. "Het is extreem belangrijk om het verticale systeem van autoriteit in het land te herstellen," zei communistenleider Gennadi Zjoeganov, "want sommige regionale leiders zijn een soort sjeiks geworden."

Al sinds de tijd van de Romanovs is Rusland sterk centralistisch bestuurd. Maar onder Jeltsin brokkelde het gezag van Moskou af. De krant Izvestia schat dat tegenwoordig dertig procent van de regionale wetten direct in tegenspraak is met de federale regels. Op het hoogtepunt van de regionale ontrouw dreigde de gouverneur van Krasnojarsk, ex-generaal Aleksandr Lebed, de lokale kernwapenbasis onder zijn bevel te nemen, zolang het Kremlin niet over de brug kwam met de betaling van achterstallig soldij. In diezelfde periode verklaarde de delfstofrijke deelrepubliek Jakoetië dat het voortaan direct haar goud zou exporteren, in plaats van via Moskou.

Maar Vladimir Poetin accepteert dit soort eigengereidheid niet. Hij greep resoluut in toen de moslimregio Tatarstan vorig jaar besloot geen rekruten meer naar het federale leger te sturen, om te voorkomen dat die tegenover geloofsbroeders in Tsjetsjenië zouden komen staan.

Het is dan ook eerder uit berekening dan van harte dat de gouverneurs, verenigd in het Russische hogerhuis, het decreet van Poetin hebben verwelkomd.

Maar de echte krachtmeting moet nog beginnen, want de gouverneurs zullen hun koninkrijkjes niet zonder slag of stoot opgeven. Izvestia sluit niet uit dat straks een eerste gouverneur ten val zal worden gebracht, bijvoorbeeld omdat hij "twee keer de wet heeft overtreden". Als Poetins 'waakhonden' hun macht dreigen te ondermijnen, kunnen de gouverneurs de rijen sluiten. Het hogerhuis, de Federatieraad, kan wetgeving blokkeren, maar staat machteloos tegenover decreten.

De president zal slim moeten manoeuvreren om deze machtige groep te controleren. Maar juist op dit gebied heeft Poetin ervaring. Al eerder, als lid van Jeltsins bestuur, had de ex-KGB officier de taak om de regio's in het gareel te houden. Nikolaj Petrov, een expert van het Moscow Carnegie Center, beschreef zijn methode als volgt: "Poetin chanteerde de regionale leiders. Hij verzamelde compromitterend materiaal en dreigde dat te gebruiken als de gouverneurs zich te onafhankelijk gedroegen." De boodschap was: zolang je loyaal bent aan het Kremlin, mag je zo corrupt zijn als je wilt.Nieuwe indeling van zeven 'super-regio's' volgt die van de militaire districten in Rusland

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234