Zondag 28/11/2021

President, daar is de uitgang

Na wekenlange massaprotesten heeft het Zuid-Koreaanse parlement gestemd voor de afzetting van president Park. Analisten breken zich het hoofd over de oorzaak, maar voor het volk is het duidelijk. 'Ze deelde de macht, dat is niet democratisch.'

Het is even na vier uur in de namiddag als de demonstranten voor het parlementsgebouw van Zuid-Korea de meegebrachte boxen waar muziek uit schalt, wegdraaien. Alle ogen richten zich op een groot scherm, alsof het WK voetbal gaande is en de penaltyserie elk moment kan beginnen. Op het beeldscherm zien ze wat zich tweehonderd meter verderop, in het parlementsgebouw, afspeelt. Parlementsleden hebben hun stembriefje ingeleverd en het is wachten op de uitslag. De menigte is even stil.

Dan spreekt de Kamervoorzitter de verlossende woorden: de motie om president Park Geun-hye af te zetten, is aangenomen.

Gejuich stijgt op. "Korea!", schreeuwt een man met twee handen in de lucht. Demonstranten, soms tot tranen geroerd, grijpen elkaar bij de arm. Na wekenlange protesten, waarbij op het hoogtepunt naar schatting anderhalf miljoen mensen bijeen waren in het centrum van Seoul, hebben ze het geflikt: de Koreaanse president is op weg naar de uitgang. "Dit is de kracht van democratie", jubelt Jeong Myeonghyeon (42), die zijn kinderen speciaal heeft meegenomen. "Laat dit een voorbeeld voor hen zijn."

Wellicht dat de parlementariërs de volksbeweging zullen aangrijpen om met een grondwetswijziging de macht van toekomstige presidenten te beperken. Vanwege het conflict met Noord-Korea werd een sterke president altijd nodig geacht. Het systeem heeft evenwel ook voor veel teleurstellingen gezorgd: vrijwel elke president kreeg te maken met corruptieaantijgingen en dalende populariteitscijfers naarmate zijn termijn verstreek.

Hoe kon in Zuid-Korea binnen twee maanden tijd de grootste volksopstand uitbreken sinds 1987, toen de militaire dictatuur ten einde kwam? Analisten breken zich er het hoofd over. De kwakkelende economie speelt een rol, maar dat valt volgens veel demonstranten in het niet bij de frustraties over het feit dat een schimmige buitenstaander - 'paleisfluisteraar' Choi Soon-sil - een deel van het beleid van Zuid-Korea heeft bepaald. "De president heeft voor mij alle autoriteit verloren", zegt de 28-jarige Min Shinhye. "We hebben op háár gestemd, maar ze deelde de macht met iemand anders. Dat is ondemocratisch."

In oktober lekte uit dat Choi, een oude vriendin van Park en dochter van een sekteleider, op allerlei terreinen invloed had, van Parks kledingkeuze tot de inhoud van internationale toespraken. De openbare aanklager, die snel een onderzoek begon, concludeerde daarnaast dat Choi en Park samenspanden om bedrijven te dwingen miljoenen te doneren aan twee vage stichtingen.

Park maakte meermaals excuses over de invloed van Choi, maar ontkende alle andere aantijgingen. Vorige week nog probeerde ze een afzettingsprocedure te voorkomen met het aanbod vervroegd op te stappen. Maar zelfs in haar eigen Saenuri-partij had ze de steun al verloren: 63 van hen stemden mee met de oppositie, waardoor die ruim boven de vereiste tweederdemeerderheid uitkwam.

Maar niet alleen de affaire-Choi zit de demonstranten dwars. Op het plein voor het parlement herinneren ze zich ook Parks optreden gedurende de Sewol-ramp. Op 16 april 2014 zonk de veerboot Sewol op weg naar het eiland Jeju. 304 passagiers, voornamelijk Koreaanse schoolkinderen, kwamen om het leven. Veel Koreanen verwijten de president dat ze pas zeven uur na de ramp van zich liet horen. "Als Park meteen de leiding had genomen waren er minder doden gevallen, dat weet ik zeker", zegt student Hyeok-jin (25). Voor hem is 'Sewol' de voornaamste reden om van Park af te willen.

Het is ook mogelijk dat het Choi-schandaal een opstand heeft ontketend tegen autoritaire politici en zakenlui die van oudsher in Korea in een tango om de macht dansen. Zo kregen de bazen van Samsung, Hyundai en andere giganten deze week in het parlement een publieke oorwassing omdat ze weigerden details te geven over de donaties aan Choi. De stamelende vicepresident van miljardenbedrijf Samsung zal veel tv-kijkers nog lang op het netvlies blijven staan.

'Met heldere geest'

De demonstranten bij het parlement zijn wel nog niet helemaal gerust op de goede afloop. "Dit is nog maar het begin", waarschuwt Kim Jin-oh. "Er zijn nog vele slagen te winnen." Hij doelt met name op het Constitutionele Hof, dat binnen zes maanden moet oordelen of de beslissing van het parlement om Park af te zetten legitiem was.

Park liet weten te zullen vechten voor haar positie. "Ik hoop dat deze chaotische situatie snel voorbij is", zei ze. "Ik wacht de procedure van het hof met een kalme en heldere geest af."

Haar taken worden nu overgenomen door premier Hwang Kyo-ahn. Die zal een bescheiden positie innemen, waardoor maar enigszins controversiële wetten, benoemingen of internationale afspraken moeten wachten tot er weer een president is. Als het hof de beslissing in stand houdt, volgen binnen twee maanden verkiezingen. Koreaanse media speculeerden vrijdag meteen over de voornaamste presidentskandidaten. Typisch Korea, verzucht Jeong Myeonghyeon, terwijl zijn kinderen aan zijn broekspijpen hangen. "Ze willen altijd iemand op een schild hijsen. Iemand om in te geloven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234