Vrijdag 04/12/2020

Update

President Burundi probeert terug te keren naar land na staatsgreep

De Burundese president Pierre Nkurunziza.Beeld AFP

De Burundese president Pierre Nkurunziza probeert momenteel terug te keren naar zijn land. Het is onduidelijk of hij nog aan de macht is. Na weken van felle protesten heeft het leger hem afgezet, zo liet generaal Godefroid Niyombare weten aan journalisten. De generaal heeft de sluiting van de landsgrenzen en de luchthaven van de hoofdstad Bujumbura bevolen.

Nkurunziza reisde vandaag naar Tanzania voor een regionale top van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap over de onrust in zijn land. Hij landde daar een uur voordat de legerofficier de coup claimde. Een woordvoerder van de president noemde de claim van de generaal "een grap" en zei dat Nkurunziza nog steeds president is.

Op Twitter stelde het Burundese presidentschap eerst dat de staatsgreep "mislukt" is en de "situatie onder controle is". Ook de staatshoofden van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap veroordeelden in een verklaring de "staatsgreep". "De omstandigheden voor verkiezingen in Burundi zijn niet geschikt", luidt het. Aan de Burundese autoriteiten wordt gevraagd de parlementsverkiezingen van 26 mei en de presidentsverkiezingen van 26 juni uit te stellen.

President Nkurunziza probeert momenteel terug te keren naar Burundi om zijn volk toe te spreken. Generaal Niyombare heeft echter via de radio opgeroepen de luchthaven en grens te sluiten. "Ik vraag elke burger en agent naar de luchthaven te komen en die te schermen", aldus Niyombare. De situatie in Bujumbura is momenteel dan ook erg onduidelijk. Het is onmogelijk te weten wie de macht in handen heeft.

Dat de luchthaven van het land effectief gesloten is, bevestigt Kim Daenen, woordvoerster van Brussels Airlines. Door de sluiting moest de maatschappij al een vlucht laten doorvliegen naar Nairobi (Kenia). "Omstreeks 16.30 uur ging de luchthaven van Bujumbura dicht", zegt ze.

Comité van nationale verzoening

Militairen zouden in hoofdstad Bujumbura onder meer het gebouw van de staatsomroep hebben omsingeld. Generaal Godefroid Niyombare zou zijn aangesteld als interim-president. Die werd in februari ontslagen als hoofd van de inlichtingendiensten omdat hij president Nkurunziza zou hebben geadviseerd geen derde ambtstermijn te willen.

Volgens de generaal is er tijdelijk een comité van nationale verzoening opgericht, met onder meer als doel "het herstel van de nationale eenheid". Ook het verkiezingsproces zou hernomen worden. Niyombare vertelde reporters ook dat hij samenwerkt met religieuze leiders, politici en groepen uit het maatschappelijke middenveld om een overgangsregering te vormen. Volgens hem heeft Nkurunziza niet alleen de grondwet overtreden door een derde ambtstermijn te ambiëren, maar ook het vredesakkoord van Arusha van het jaar 2000, dat een einde maakte aan een jarenlange burgeroorlog.

Onderhandelingen

Nu de verklaring van Niyombare is uitgezonden op lokale radiostations trekken in Bujumbura honderden mensen de straat op om te vieren, te zingen en te juichen.

Er zouden momenteel ook gesprekken aan de gang zijn tussen militaireen die trouw zijn aan de president, en die uit het kamp van generaal Niyombare. Bedoeling is een oplossing te vinden die "de nationale belangen vrijwaart", luidt het. Volgens hem zijn de twee partijen het erover eens om geen "bloed te vergieten" van gewone Burundezen.

"Burundezen moeten toekomst van land kiezen"

De internationale gemeenschap volgt de situatie in Burundi op de voet. "Eerste prioriteit is om een escalatie van geweld te doen stoppen. We hopen ook dat die gaat stoppen", zei Alexander De Croo (Open Vld), minister van Ontwikkelingssamenwerking, vanmiddag in de Kamer.

"Cruciaal is dat de Burundezen zelf een keuze maken over de toekomst van het land, op een moment dat er geen geweld en onderdrukking is", aldus De Croo.

Buitenlandse Zaken heeft ondertussen een aantal maatregelen genomen om de veiligheid van de Belgen in Burundi te verzekeren. De 770 landgenoten met een verblijfplaats in het land zijn opgenomen in het crisisplan van de ambassade, zo laat minister Didier Reynders weten. Ze worden verzocht thuis te blijven, er een verhoogde waakzaamheid op na te houden, de actualiteit nauwgezet te volgen, samenscholingen te vermijden en de instructies van de lokale autoriteiten en de ambassade van België op te volgen.

Intussen werd ook het reisadvies aangepast: alle reizen naar het land worden afgeraden.

Reynders roept alle partijen op terughoudend te zijn en geen geweld te gebruiken. "De legitimiteit van de macht kan alleen komen van het volk via een stemming. Het is het daarom van essentieel belang dat alle betrokkenen snel de voorwaarden vervullen om vreedzame, inclusieve en transparante verkiezingen te organiseren, in de geest van de Arusha-akkoorden."

Alexander De Croo (Open Vld), minister van Ontwikkelingssamenwerking.Beeld PHOTO_NEWS

Derde ambtstermijn

Vanochtend kwam het nog tot ongeregelheden in Bujumbura. De politie schoot op betogers, gebruikte traangas en waterkanonnen, om de ongeveer 300 manifestanten, voornamelijk vrouwen, uit mekaar te drijven.

De protesten in Burundi barstten los toen bleek dat Nkurunziza voor een derde termijn wilde gaan bij de komende verkiezingen. Dat mag namelijk niet volgens de grondwet. Nkurunziza betoogde echter dat hij bij zijn eerste termijn niet was gekozen, maar was aangesteld door het parlement. Niyombare is voormalig hoofd van de inlichtingendiensten in Burundi. Nkurunziza stuurde hem in februari de laan uit, nadat Niyombare hem had opgeroepen af te zien van een derde ambtstermijn.

Sinds het begin van de protesten op 26 april doet de politie er alles aan om manifestanten uit het centrum van Bujumbura te houden. Groepen of groepjes die toch in de buurt komen, worden uit mekaar gedreven. Bij de protesten kwamen al zeker 20 mensen om het leven.

Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234