Donderdag 20/02/2020

Mantelzorg

Premies voor mantelzorg raken niet tot bij doelgroep

Ann Rowie is mantelzorger. Beeld Bas Bogaerts

Amper 5 procent van de mantelzorgers in Vlaanderen krijgt op dit moment financiële steun van de gemeente. Het systeem is te onbekend, te ingewikkeld en te arbitrair, toont onderzoek van de Vrouwenraad. ‘In veel gevallen weten mensen niet eens dat er een mantelzorgpremie is.’

Vijf jaar geleden overleed de vader van An Rowie (57). Sindsdien helpt ze haar 87-jarige moeder zoveel ze kan. “Ik doe al haar administratie en financiën, regel alle afspraken en breng haar overal naartoe. Elke dag probeer ik langs te gaan en lukt dat niet, dan bel ik haar sowieso 's avonds op.”

Zonder haar hulp zou haar moeder het huis niet meer uitgeraken. Nu komt ze geregeld onder de mensen. “Ze is slechtziend en niet meer goed te been”, vertelt Rowie, “maar op deze manier kan ze toch in haar eigen huis blijven.” Zelf besliste Rowie twee jaar geleden om vier vijfde te gaan werken, om het te kunnen bolwerken. “De job, de mantelzorg, het eigen gezin... er blijft weinig tijd voor mezelf over.”

Waardebon

Rowie en haar moeder wonen in Landen en daar is een mantelzorgpremie voorzien. “Na heel wat doorklikken op de website van de stad heb ik dat gevonden”, zegt ze. “Je moet kunnen aantonen hoeveel maanden per jaar je zorg verleent en per maand heb je recht op vijf euro. Het totale bedrag per jaar krijg je dan in de vorm van een waardebon die je kunt gebruiken bij de lokale middenstand.”

Rowie vraagt zich af of het sop de kolen wel waard is. “Ik denk niet dat veel mensen die premie aanvragen. Voor vijf euro per maand kun je je wellicht de moeite besparen.” Landen is niet de enige gemeente die mantelzorgers financieel steunt. Zeven op de tien gemeenten hebben zo’n premie, blijkt uit een studie van de Vrouwenraad.

Die onderzocht hoeveel gemeenten een mantelzorgpremie hebben, om hoeveel geld het precies gaat, wat de voorwaarden zijn en hoeveel mensen er daadwerkelijk gebruik van maken. “Het is bedroevend”, zegt voorzitter Magda De Meyer. “Van de 600.000 mantelzorgers in Vlaanderen zijn er slechts 30.000 die een gemeentelijke premie krijgen. Dat is amper 5 procent.”

De verschillen tussen de gemeenten zijn bovendien groot. Kun je in de ene een premie krijgen van zodra er sprake is van een invaliditeit van 66 procent, dan is dat elders 80 procent. Bij de ene gemeente is een verlies van zelfredzaamheid met 12 punten genoeg, in de andere moet het 15 punten zijn. Bedragen variëren van een 4 tot 130 euro per maand.

Echte warboel

De Meyer: “In veel gevallen weten mensen niet eens dat er een mantelzorgpremie ís. En willen ze het aanvragen, dan moeten ze allerlei attesten voorleggen vooraleer ze er een krijgen. Het is een echte warboel. Bovendien zijn sommige bedragen beschamend. Vier euro per maand, dat is zelfs geen symbolisch bedrag meer. Dat mensen daarvoor geen papieren invullen, kan ik best begrijpen. Je kunt er je kopieën nog niet mee betalen.” Bij het Steunpunt Mantelzorg erkennen ze de problematiek.

De Vrouwenraad pleit voor meer uniformiteit. “De Vlaamse overheid zou de gemeenten een algemeen kader moeten aanreiken, op basis waarvan ze die premies kunnen uitwerken. Dat zou het voor mantelzorgers een pak eenvoudiger maken. En het moet een ernstig bedrag zijn. Anders doe je het beter niet.”

Sowieso zijn gemeenten niet verplicht om een mantelzorgpremie uit te reiken. Dat zeven op de tien het dan toch doen, illustreert volgens de Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) hoe belangrijk het lokale bestuur deze doelgroep vindt.

“Gemeenten doen natuurlijk ook veel meer dan die premie”, benadrukt Nathalie Debast (VVSG). “Ze voorzien opvang voor hulpbehoevenden, er zijn lokale dienstencentra… Die premies dienen niet om loonverlies te compenseren of medische kosten te dekken. Het is een manier om waardering te tonen aan de mantelzorger.”

Overleg

Wil de Vrouwenraad een uniformer systeem, dan moet dat volgens de VVSG op Vlaams niveau geregeld worden. “Met Vlaams geld”, zegt Debast. “Maar als je het de gemeenten zelf laat uitwerken en financieren, zullen er altijd verschillen zijn. Uiteraard moeten gemeenten hun inwoners voldoende informeren en sensibiliseren. En de papierlast mag niet te hoog zijn. Je moet geen reglement uitvaardigen in de hoop dat niemand het aanvraagt. Maar dat gebeurt ook niet.”

Ook het Vlaamse departement van Welzijn benadrukt dat de gemeenten hier volledige autonomie hebben, maar dat er wel overleg op stapel staat met de VVSG over hoe gemeenten een mantelzorgbeleid kunnen opzetten. 

Rowie twijfelt zelf nog of ze de papieren voor de premie in orde zal brengen. “Mijn eerste reactie was: laat zitten. Maar wie weet waag ik binnenkort toch een poging.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234