Zaterdag 03/12/2022

Politiek Maleisië

Premier Maleisië bungelt door fraude

De Maleisische premier Najib Razak Beeld AP
De Maleisische premier Najib RazakBeeld AP

Als je Rosmah Mansor vraagt hoe laat het is, kijkt ze al gauw op een ton. 115.000 euro om precies te zijn. Dat kost het Richard Mille-horloge dat zij volgens The New York Times bezit. Op bescheidener dagen doet zij het met een Hublot van 20.000 euro. Dat is een stuk goedkoper, maar toch nog een heel bedrag voor haar echtgenoot, Najib Razak, die als premier van Maleisië 83.000 euro per jaar verdient.

Michel Maas

Gelukkig is er nog ander geld. Zo'n 600 miljoen euro aan Maleisisch overheidsgeld zou via het investeringsfonds 1MDB en enkele bankrekeningen in Zwitserland en Singapore zijn doorgesluisd naar privérekeningen van de premier. Dat is onthuld door de The Wall Street Journal, die de bankafschriften erbij leverde.

Het verhaal in de Amerikaanse krant wordt misschien de doodklap voor Razak. Nooit is de premier dichter bij aftreden geweest als nu. Een speciale taskforce onder leiding van de procureur-generaal is aan de slag gegaan en heeft invallen gedaan in de kantoren van 1MDB. Ook de autoriteiten in Singapore, Duitsland, Zwitserland en Groot-Brittannië zijn bij het onderzoek betrokken geraakt, omdat de sporen van het verdachte geld via die landen lopen.

Maandenlang zeurde het schandaal al in Maleisië. Oppositieblogs en -websites brachten de ene onthulling na de andere, maar dat had nauwelijks effect. In de officiële media, die onder totale controle van de regering staan, werd elke onthulling ontkracht, ontkend en tegengesproken. Het verhaal liet zich niet wegwerken, maar werd wel onschadelijk gemaakt. Zelfs toen de oude leider Mahathir Mohamad zijn voormalige pupil Razak openlijk begon aan te vallen, leek dat nog van de premier af te glijden. 'Ik laat mij de wet niet voorschrijven door één man', zei hij, en hij deed Mahathirs kritiek af als 'politieke sabotage'.

Uitstel van de verkiezingen

Alles leek Razak de laatste maanden mee te zitten. Zijn grootste politieke opponent, oppositieleider Anwar Ibrahim, was juist voor vijf jaar achter de tralies verdwenen, en de oppositie was vervolgens spontaan uit elkaar gevallen. Razaks partij, de UMNO, bleef als een blok achter hem staan, en hij kreeg het voor elkaar dat de volgende verkiezingen werden uitgesteld tot 2018. Dat zou hem voldoende tijd moeten geven om deze storm te laten overwaaien.

The Wall Street Journal gooide echter roet in het eten. De berichten en de bewijzen van deze gerenommeerde krant zijn niet zo makkelijk weg te moffelen als het lokale gemor op het internet. De wereldpers heeft zich op het schandaal gestort, en zelfs de Maleisische regeringskranten berichten nu over de affaire waarover ze voorheen alleen ontkenningen mochten publiceren.

1MDB, waarin tientallen miljarden zijn gestopt om het Maleisische investeringsklimaat te bevorderen, is opgezet door Razak, toen hij in 2009 aantrad als premier. Het fonds staat inmiddels krom van de schulden, wat aan het licht kwam toen het onlangs niet in staat bleek zo'n 10 miljard euro geleend geld terug te betalen aan banken en obligatiehouders.

Joint venture

Het kapitaal dat Razak zou hebben ontvangen komt uit een joint venture met PetroSaudi. Dat bedrijf heeft een betaling van omgerekend zo'n 900 miljoen euro gedaan, en bijna de helft van dat geld zou via diverse bankrekeningen en tussenkomst van een bekende Maleisische tycoon in Singapore zijn beland, op rekeningen die op naam zouden staan van Razak zelf. Die wringt zich nu in allerlei bochten. De rekeningen zijn niet echt van hemzelf, zegt hij, hij heeft 'geen cent' voor zichzelf gebruikt, en de beschuldigingen zijn ingegeven door politieke motieven. Ook 'overweegt' hij juridische stappen tegen The Wall Street Journal.

Onderwijl is de taskforce aan de slag, bestaand uit justitie, politie en de nationale bank, die zweert dat zij de zaak objectief zal onderzoeken. Zij heeft een aantal verdachte bankrekeningen bevroren en bewijsmateriaal verzameld bij een inval bij 1MDB. Dat nu ook onderzoeken zijn begonnen in het buitenland maakt het voor de regering nog moeilijker de zaak in de doofpot te stoppen.

Op de schaal van 600 miljoen zijn de horloges van Rosmah maar een kleinigheid. Net als de juwelen en het kapitale onroerend goed dat de first lady aanschafte. Toch is ook zij nu in het middelpunt van de affaire beland. Op internet zijn bankafschriften opgedoken waarop aan Rosmah 2 miljoen maleisische ringgit zijn betaald, een half miljoen euro. Waar dat geld vandaan komt is niet duidelijk, maar alle vingers wijzen in de richting van 1MDB.

Het verbaast niemand in Maleisië. Rosmah staat bekend om haar spilzieke levensstijl, en om haar totale onvermogen zich in gewone mensen in te leven. Toen de bevolking klaagde dat alles duurder werd, klaagde zij mee: de dagelijkse huisbezoeken van haar kapper kostten ineens bijna 300 euro per keer! 'Voor rijke mensen is dat geen probleem', zei ze. 'Maar wat te denken van huisvrouwen zoals wij? Zonder inkomen?'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234