Donderdag 22/04/2021

AchtergrondVlees

‘Prehistorisch debat’: vegetariërs ontketenen cultuurstrijd in Frankrijk

President Macron wilde de kloof tussen links en rechts overbruggen, maar zit nu gewrongen met twee ministers die in de clinch gaan over vegetarische schoolmaaltijden. Beeld AP
President Macron wilde de kloof tussen links en rechts overbruggen, maar zit nu gewrongen met twee ministers die in de clinch gaan over vegetarische schoolmaaltijden.Beeld AP

Frankrijk is van oudsher een land van carnivoren, maar ook hier rukt het vegetarisme op. Dat doet de emoties hoog oplopen.

Barbara Pompili, de Franse minister van Milieu, bezocht maandag een schoolkantine waar een vegetarische spaghetti met linzen en groenten werd geserveerd. Vooraf kregen de kinderen pompoensoep. Heerlijk en gezond, vond Pompili. Ze zocht de confrontatie met haar collega-ministers Darmanin en Denormandie. Die waren in woede uitgebarsten omdat de burgemeester van Lyon had besloten tijdens de coronapandemie om praktische redenen uitsluitend vegetarische maaltijden in de schoolkantine te serveren.

“Moralistisch en elitair”, vond Gérard Darmanin (Binnenlandse Zaken). Volgens Julien Denormandie (Landbouw) hebben kinderen vlees nodig om te groeien. “Ik betreur het werkelijk dat we terugvallen in een prehistorisch debat”, zei Pompili, voor wie allang is aangetoond dat maaltijden zonder vlees net zo gezond kunnen zijn. Uiteindelijk moest de stafchef van premier Castex de ministers oproepen hun polemiek te staken.

Blanquette de veau

Het lijkt inderdaad een merkwaardig ouderwets debat tussen voor- en tegenstanders van vegetarisme. Maar Frankrijk, van oudsher een agrarische natie, was altijd een land van vleeseters. Dieren zijn er om aan te verdienen en op te eten. In traditionele restaurants staat tartare de boeuf, blanquette de veau of hooguit pavé de saumon op het menu, een vegetariër mag blij zijn als hij een omelet kan krijgen.

Maar de laatste jaren is het vegetarisme langzaam maar zeker in opmars. In Parijs en andere grote steden vind je tegenwoordig vegetarische en veganistische restaurants. Het aantal vegetariërs in Frankrijk is toegenomen van 0,7 procent in 1998 naar 5,2 in 2018 volgens cijfers van het landbouwinstituut FranceAgriMer.

Vooral jongeren eten geen of minder vlees. Van de jongeren tussen 18 en 23 jaar zegt 12 procent geen vlees te eten, tegenover slechts 2 procent van de Franse 55-plussers. Vooral vrouwen zijn vegetariër, ongeveer twee keer zoveel als mannen. Uit een grote studie onder studenten bleek dat 73 procent zijn consumptie van vlees en vis had gereduceerd of dat wilde doen. “Het terugbrengen van de vleesconsumptie zonder meteen helemaal vegetariër te worden, is een sterke trend onder jongeren”, zegt onderzoeker Olga Davidenko van de landbouwuniversiteit AgroParisTech in Le Monde.

Militante veganisten

Het veganisme – 0,4 procent van de bevolking volgens FranceAgriMer – kan in Frankrijk militante vormen aannemen. In 2018 werden in Noord-Frankrijk zeven slagerijen met vals bloed besproeid. Bij een slagerij en een vishandel werden de ruiten ingegooid en de kreet ‘stop het speciesisme’ (discriminatie op basis van soort) op de façade gespoten.

Daarnaast werd een veganist veroordeeld tot zeven maanden gevangenisstraf wegens ‘apologie van terrorisme’, omdat ze zich op sociale media verheugd had getoond over de moord op een slager tijdens een islamistische aanslag op een supermarkt in het Zuid-Franse Trèbes.

Vleesboeren voeren actie met hun koeien aan het stadhuis van Lyon, waar de minister om coronaredenen alle schoolmaaltijden vegetarisch wou maken. Beeld AFP
Vleesboeren voeren actie met hun koeien aan het stadhuis van Lyon, waar de minister om coronaredenen alle schoolmaaltijden vegetarisch wou maken.Beeld AFP

Vroeger was vlees eten een teken van rijkdom, maar dat is niet langer het geval. “Wie zich vegetariër of veganist noemt, is jong, hoogopgeleid en stedelijk”, stelt FranceAgriMer. Vegetarisme is een merkteken van een generatie en een sociale klasse geworden, concludeerde Le Monde onlangs.

De krant voerde de 15-jarige Thomas op als voorbeeld van de moderne vegetariër. Hij is de zoon van een informaticaspecialist en een psycholoog. Voor Youth for Climate organiseert hij schoolstakingen naar het model van de Zweedse activist Greta Thunberg. “Vegetariër worden was een van mijn eerste daden in mijn engagement voor het milieu. Het is een krachtige daad, omdat je per jaar 1,2 ton CO2 bespaart”, zegt Thomas.

Culturele strijd

Volgens het onderzoek van FranceAgriMer is medelijden met dieren overigens het belangrijkste motief om geen vlees meer te eten. De afgelopen jaren zijn in Frankrijk veel video’s verspreid die wantoestanden in slachthuizen lieten zien. Zorg om klimaat en milieu is vaak een bijkomend motief, stelt het instituut.

Hoe dan ook is vegetarisme de inzet geworden van een culturele strijd die tot in de Franse regering wordt uitgevochten. Hier wreekt zich het feit dat president Macron de oude kloof tussen links en rechts wilde overbruggen, schrijft Le Monde. Minister Darmanin werd binnengehaald uit de rechtse Republikeinen. Een houwdegen die een rechts geluid moet laten horen en de vegetarische schoolmaaltijd elitair noemde: “Voor veel kinderen is de schoolkantine de enige plek waar ze vlees kunnen eten.”

Barbara Pompili is afkomstig van de Groenen en werd minister van Milieu om Macron een groener imago te bezorgen. Bij de presidentsverkiezingen van 2022 heeft hij ook de steun van jonge, hogeropgeleide stedelingen nodig, precies de mensen die geen of minder vlees eten. Zo legt iets simpels als een vegetarische schoolmaaltijd de spanningen bloot in het streven van de president om verschillende vleugels en même temps te bedienen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234